Mimarlıkta Eleştirel Kuram; “Var Olmayanı; Var Kılmak Çabasıdır…” Mükemmel Olanın; “Mükemmele Ulaşma Çabasının Kendisi” Olduğu Gibi…

Bildiğiniz gibi ”Mimarlık Eğitimi, süresinin tartışılmaya başlandığı bugünlerde…” konunun kapsamlı olarak ele alınması için “UNESCO-UIA Eğitim Şartı”nda “Mimarlık Eğitimi”nin “5 yıl + 2 yıl staj” olarak yer aldığı gözden kaçırılmadan değerlendirilip; ilgili kamuoyunun ayrıntılı bir biçimde bilgilendirilmesi gerekmektedir… Çünkü, üstünkörü olarak “Mimarlık Eğitimi 4 yıldan 3 yıla indirilsin!…” derken; “Hangi ders, proje, sınav ve ödev sürelerinin GÖZDEN ÇIKARILMASI gerektiğinin hesabını bilmedikleri de ortadadır!…”     

Müsvedde günler yaşıyoruz;

buruşturulup atılmış…

Birbirine denk gelmiş;

şiirsiz harfler gibi…

 

Sabahı beklemez;

Umut Çiftçileri…

Geceyi uyandırır;

akşam üstünden…

Bunun için neler yapmalı?… Önceden üzerinde çalışılmış olan bir kaç örnekle başlayalım: devamı nasıl olsa gelecektir…

“Mimarlık Eğitimi”nde “Mimar Adayı(Öğrenci)”nın “İstek ve Yeteneği” en başta aranan özelliktir… Sonrası zaten “Bütünlüklü Eğitim Yapısını” oluşturan bileşenlerin; yani “Derslerin(proje ve ödevler dahil)” katkısı ile oluşmaktadır…

Günümüzde “Mimarlık Okulları” istekleri doğrultusunda ve sınırı belli süreler aralığında “Mimarlık Okulları Akreditasyon Derneği”nin “Ziyaret Takımları” aracılığıyla “Uluslararası Akreditasyon(Eşdeğerlilik Tespiti) Sürecine” uygun koşullar çerçevesinde denetlenmektedirler…

Bu süreci bir ileri aşamaya taşıyarak kalıcı bir süreklilik özelliği kazandırmak için; Mimarlık Eğitimi’nde verilen derslerin akreditasyonunun kolayca sağlanması için tek tek, her bir dersin kendi özgün tanıtımlarının “herkesin anlayacağı bir biçimde” yapıldığı; “özet bir sistemi” işler hale getirmek gerekmektedir… Bunun sağlanması için hazırlanan (*)“Mimarlık Eğitiminde Dersler ve Tarihçeleri” başlıklı çalışma; 07-08-09 Kasım 2007 tarihlerinde ODTÜ’de yapılan “IV. Mimarlık ve Eğitim Kurultayı”nda sunulmuş ve sadece (DAU)Doğu Akdeniz Üniversitesi’nden Prof.Dr. Şebnem Hoşkara’dan bir tek örnek “20 sayfalık PPT sunum” gelmiştir… Tek tek her bir dersin akreditasyonu için benzer çalışmanın bütün üniversitelerin Mimarlık Bölümleri tarafından bütün derslerin tam katılımıyla ve kendi web sayfalarında gerçekleştirilmesi; ülkemizde Mimarlık Eğitimi sürecinin uluslararası alanda da rekabet edebilecek örnek bir nitelik ve nicelik kazanmasına katkı sağlayacaktır…

Ayrıca bu konu kapsamında, geçmişi de geleceği gibi uzun bir yol olan; “Mimarlıkta Kuram Sempozyumuna Giderken…” çalışmalarının ilk toplantısı; (**)“Mimarlıkta Kuram” başlığı altında Prof.Dr. Alper Ünlü, Prof.Dr. Yüksel Demir ve Doç.Dr. Oğuz Haşlakoğlu katılımıyla bir tanıtım paneli olarak 18 Aralık 2023 Pazartesi günü yapıldı.

Bir sonraki adım ise “Mimarlıkta Kuram Sempozyumu” öncesi bilgilendirme seminerleri serisinin ilki olan (***)”Mimarlık Düşünmek mi, Mimarlığı Kuramsallaştırmak mı?” sunumu ise Prof.Dr. Uğur Tanyeli tarafından 12 Aralık 2025 Cuma günü yapıldı…

Sonrasında da devam edecek olan birkaç eş bilgilendirme seminerleri süreci tamamlandığında ise “Mimarlıkta Kuram Sempozyumu”nun davet çağrısı; doğrudan katılarak katkı vermek isteyen tüm mimarlara açık olacak…

(****)Ayrıca yine geçmişte örnek ön çalışmaları da yapılmış olan “Ön Kolokyumlu Mimarlık Eleştirisi Fikir Projesi Yarışması” taslağından yeni dönemdeki ilki; önce “Mimarlar Kategorisi”nde hazırlanacak…

İlk aşamada: Çalışma alanı olarak TOKİ’nin berbat ettiği “Fikirtepe Rezi’L’dansları Bölgesi” ele alınacak ve “Aslında nasıl olmalıydı?…” sorusunun yanıtını “Mimarca…” verebilecekleri “Eleştirel Fikir Projesi” hazırlamaları istenecek… Ayrıca yarışmaya hazırlanırken gerek çizim gerekse de fikir üretim aşamalarında ne kadar ve nerelerde “Yapay Zeka(AI)” kullanıldığını “Mutlaka Belirten!” ek not/lara yer verilmesi istenecek… Ve sonunda teslim edilen projeler sergilenecektir…

İkinci aşamada: Projeleriyle yarışmaya katılan mimarlardan “Kendi projeleri dışında sergiden seçtikleri on(10) proje için eleştiri yazmaları” istenecek ve bu “Eleştiri Paftası” da sergiye eklenecektir… Böylece “Ön Kolokyum” aşaması da tamamlandıktan sonra “Yarışma Jürisi” tüm çalışmaları bir arada değerlendirerek sonuçları açıklayacaktır…

(*****)Aynı konuda, aynı “Ön Kolokyumlu Mimarlık Eleştirisi Fikir Projesi Yarışması” bu kez “Mimar Adayları” için de düzenlenecek… Ancak bu yarışmada; “Mimarlığı Düşünmek, Mimarlığı Konuşmak, Mimarlığı Tartışmak, Mimarlığı Üretmek, … gibi deneyim alışverişleriyle karşılıklı bilgi zenginleşmesine katkı verecek ortamın yaratılması…” amacıyla; Mimarlar Odası’na “Öğrenci Üye” olarak kayıt olmuş ve “Farklı Okul ve Farklı Sınıflarda” okuyan “Mimarlık Öğrenci Üye Grupları” arasında düzenlenecektir…

(*) http://mo.org.tr/mek/index.cfm?kurultay=IV&Sub=belge&RecID=32

(**) https://www.mimarist.tv/watch/panel-mimarl%C4%B1kta-kuram_xB7BD8CtJirf8Is.html

(***)https://www.mimarist.tv/watch/mimarl%C4%B1k-ve-kuram-seminerleri-1-prof-dr-u%C4%9Fur-tanyeli_PBPuyOAhdQYBSdl.html

(****) http://www.mimarist.org/mimari-yarismalar-tarihinde-ilk-kez-yapilan-eszamanli-ve-on-kolokyumlu-yarismadan-bugune-ve-yeniden/ 

(*****) https://www.mimarist.org/include/uploads/yayinlar/rapor/bolum7.pdf

 

Mimarlara Mektup Bülteni, Ocak 2026, Sayı: 310