Henüz Belli Değil Ama, Yeni Bir Küresel Savaşlar Çağının Eşiğinde; Dijital Bir Başlangıç Olarak: “Yapay Zeka(YZ)’lar, Yapay Zeka(YZ)’lara Karşı!…”

Metin Karadağ

 

Artık hepimiz biliyoruz; Yapay Zekâ(YZ)’nın insan aklının sınırlarını daha da zorlayacak olan verimli ve çok çeşitli gelişmelere açık bir sürece girmekte olduğunu söyleyebiliriz. Ve bu süreç daha da hızlanıp çeşitlenerek zenginleşmesini sürdüreceğini şu ana kadarki gelişmelere bakarak daha rahatça söyleyebiliriz.

Örneğin ilk adımda mimarideki olumlu yanlarından sadece biri olarak “Mimaride Yapay Zekâ(YZ)” kullanımının; “Mimari Tasarıma” sağladığı diğer tüm kolaylıklarının yanısıra; “Kopya Tasarım Salgını”na da önemli ölçüde engel oluşturacağı da söylenebilir…

Bu alanda örneğin sadece aşağıdaki dipnot kaynaklarda yazılanlardan bile anlayabildiğimiz kadar; mimarlık ve eğitimi de dahil bütün alanlardaki iş yaşamında birçok alt-üst oluş beklentisi; insan ilişkilerinde yani sosyal dokulardaki dönüşümlerde ne türden hukuksal sorunlar ya da çözümler üretileceği de ayrıca merak konusu olmaktadır.

Yapay Zekâ(YZ) Alanında yapılmış çalışmalardan bilgisine ulaşılanlar ya da henüz kamusal alandan paylaşıma sunulmadığı için bilgisine ulaşılamamış çalışmaların getireceği ya da götüreceği olumlu ya da olumsuz etkiler; olağanüstü güvenlik sistemlerinin kademeli koruma yapıları; birbirlerinin güvenliğini de sağlama zorunluluğunu; kamuyasal bir anlamda, yani ulusal ve uluslararası “koruma”/”zarar vermeme” ilkesel etik davranışlar lisansına sahip olmayı zorunlu kılmaktadır…

Şimdiye kadar farklı alanlardaki Yapay Zekâ(YZ) kurbanlarının aktardıkları deneyimlerine bakarak; öncelikle “Yapay Zekâ(YZ) Bireysel Kullanım Etiği” gibi bir ilkenin, tüm kullanıcıların uyması gereken en önemli kuralın; “Yapay Zekâ(YZ) kullanarak ürettikleri çalışmalarını paylaşırlarken mutlaka; “Bu çalışmada “Yapay Zekâ(YZ)” kullanılmıştır.” uyarısına yer vermeleri olacaktır… Çünkü bu hukuken her zaman kendilerini de olumsuz bir durum ortaya çıktığında kamuyasal nitelikli olarak koruyacak olan(*) en önemli temel bir etik davranış olacaktır.

Hatta bu davranış “Yapay Zekâ(YZ) üreticisi olan resmi ya da özel kurumları; bu alanda oluşup ilk kez ortaya çıkacak olan “Yeni Etik Değerlere” (**) uygun davranmaya zorlayacaktır da… Bu durum aslında en başından “Zararın neresinden dönülürse kârdır…” özdeyişi çerçevesinde; herkesi ister istemez “Yapay Zekâ(YZ)’nın Kamuyasal Bir Hukuk Etiği” etrafında buluşmalarına yol açacaktır. Çünkü bu alanda yer alıp çalışmakta olan herhangi bir sistemin çökmesi demek; o alana bağlı olarak çalışan herkesin büyük zararlar görmesine yol açacaktır… Açık ve gören gözlerle yaşanacak olan körlüklerin maddi ve manevi zararları acımasız sonuçlar doğurabilecektir.

Öte yandan belki şu an bu örnek size şizofrenik(***) ve de paranoyakça(****) gelebilir, ama her neyse; ancak yeni nesil Jammer (Sinyal bozucu/karıştırıcı) olarak “Her Tür Frekansı Emici; Vampir Programlarla” internete(www) bağlı olmayan bilgisayar ya da benzeri dijital araçların içeriklerini dışarıdan okuyup müdahale etmek de sırada bekliyor olabilir!… Ve bu da en çok korkulan ürkütücü bir geleceklerden biri olabilir. Çünkü bugünlerde sürmekte olan bölgesel savaşlarda sık sık kontrolden çıkarılıp düşürülen silah yüklü insansız uçak(drone)ların durumunun endişe verici; “kasıtlı kazalara” yol açmayacağının da garantisi yok!… Bu ise işin sadece ve sadece bir(1) olumsuz yanına işaret etmektedir…

“Kimin Av, Kimin Avcı” konumuna nasıl ve ne şekilde gelebileceğinin bu derece belirsiz olduğu ortamda; siber güvenlik sistemlerinin birbirlerine karşı düşmanca kullanılmaması ve bu alanda daimi barışın şemsiyesi altına uzlaşarak anlaşmaları(*****) herkesin yararına olacaktır…

Bu nedenlerle daha işin başında bu alanlarda şimdiye kadar ortaya çıkan ve çıkmakta olan “Yapay Zeka(YZ) Etik Değerlerine” her zaman “Ortak Değer” olarak bilip sahip çıkmak; herkesin yararına sonuçlara yol açabileceğinin kaçınılmazlığı da ortadadır…

Sonuç olarak; “Bu yazıda Yapay Zekâ(YZ) Kullanılmamıştır!…”

 

 

(*) “İnsan Yanlısı Yapay Zekâ Bildirgesi”

https://yapayzekarenkleri.com/insan-yanlisi-yapay-zeka-bildirgesi/

 

(**) “Yapay Zekâ Etik İlkeleri”

TMMOB Bilgisayar Mühendisleri Odası (BMO – www.bmo.org.tr)

https://www.bmo.org.tr/include/uploads/2026/01/BMO-YAPAY-ZEKA-ETIK-ILKELERI-1.pdf

 

(Resimlerin altı yazısı) > (***) “Yapay Zekanın Yolu; Yapay Şizofreniden Geçiyor” -Metin Karadağ / Bilim ve Ütopya Dergisi / 25 Temmuz 1993 Pazar / Sayı: 13

 

(****) Matteo Pasquinelli ile söyleşi:  “Yapay Zekâ Nedir?”

“Deliliği, psikopatolojiyi ve her türden şizofreni ve paranoyayı örtük olarak tanımlamadan zekâyı tanımlayamazsınız. Dolayısıyla yapay zekânın tarihi, psikoterapinin tarihidir.”

https://bianet.org/haber/yapay-zeka-nedir-303556

 

(*****) ”2026 Uluslararası Yapay Zeka Güvenlik Raporu”

https://yapayzekarenkleri.com/2026-uluslararasi-yapay-zeka-guvenlik-raporu/

 

 

 

Mimarlara Mektup Bülteni, Haziran 2026, Sayı: 315