Rekonstrüksiyon: Tarihin Yeniden Kurgulanması – II Panel/Forum TMMOB mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Karaköy Binasında Gerçekleştirildi!

Koruma Alanında Kavramsal ve Kurumsal Yaklaşımların Buluşması

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi tarafından 3 Mayıs 2025 Cumartesi günü düzenlenen “Rekonstrüksiyon: Tarihin Yeniden Kurgulanması – II” başlıklı etkinlik, kültürel miras alanındaki güncel tartışmaları disiplinlerarası bir bakış açısıyla ele almak üzere Şube merkezinde gerçekleştirildi. İlki 2013 yılında düzenlenen etkinlik, bu yıl ikinci kez, artan rekonstrüksiyon uygulamalarının kavramsal çerçevesini, yöntemsel boyutlarını ve kurumsal sorumluluk alanlarını yeniden değerlendirme ihtiyacına yanıt olarak kurgulandı.

Etkinlik, Şube Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Alper Ünlü’nün açılış konuşmasıyla başladı. Ünlü, koruma alanında çoğalan rekonstrüksiyon uygulamalarının mimarlık mesleği açısından taşıdığı kuramsal, etik ve toplumsal yükü hatırlatarak, bu türden çok katmanlı tartışmaların ortak bir zemin yaratma potansiyeline işaret etti. Rekonstrüksiyonun, sadece yitirilenin yerine bir fiziksel yapı koymaktan ibaret olmadığını; geçmişin temsili, tarihsel süreklilik ve kamusal hafıza gibi karmaşık alanlara doğrudan müdahil olduğunu belirtti.

Açılış konuşmasının ardından başlayan panel oturumu, TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi ÇED Danışma Kurulu Sekreteri Y. Müh. Mimar Mücella Yapıcı’nın moderatörlüğünde yürütüldü. Panelde dört farklı akademisyen, rekonstrüksiyon konusunu özgün başlıklar altında tartışmaya açtı.

Prof. Dr. İclal Dinçer’in “Tarihi Kent Mekânlarında Rekonstrüksiyon? Ne Zaman ve Hangi Koşullarda?” başlıklı sunumu, kentsel bağlamda rekonstrüksiyon kararlarının değerlendirilmesine dair eleştirel bir çerçeve sundu. Prof. Dr. Zeynep Ahunbay ise “Rekonstrüksiyon Tutkusu” başlığı altında, bu müdahale biçiminin giderek artan biçimde gündelik koruma pratiğine nasıl yerleştiğine işaret eden bir başlık seçti. Doç. Dr. Koray Güler’in “Yitirilen Bir Kültür Varlığının Yeniden Yapımında Farklı Yaklaşımlar” başlıklı sunumu, yeniden inşa süreçlerine dair yöntemsel çoğulluğa gönderme yaptı. Doç. Dr. Ebru Omay Polat ise “Bir Algı ve Sunum Aracı Olarak Rekonstrüksiyon” başlıklı sunumunda, yeniden yapımın kültürel temsil ve algı inşası boyutuna dikkat çekti.

Panelin ardından verilen kısa bir kahve arasından sonra etkinlik, “Koruma Kuruluşları Rekonstrüksiyona Nasıl Bakıyor?” başlıklı forum oturumuyla devam etti. TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Yönetim Kurulu Sekreteri Ahmet Erkan’ın moderatörlüğünde yürütülen forumda, alanda etkinlik gösteren kurum ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri, kendi bakış açıları ve deneyimleri çerçevesinde konuya yaklaşımlarını paylaştı.

Forum katılımcıları arasında ICOMOS Türkiye adına Doç. Dr. Umut Almaç, Europa Nostra adına Arkeolog Yiğit Ozar, DOCOMOMO Türkiye adına Dr. Yıldız Salman, KORDER adına Doç. Dr. Özgün Özçakır, Kültürel Mirası Koruma Derneği (KMKD) adına Doç. Dr. Emre Kishalı ve Tarihsel Çevre ve Yapı Korumacıları Derneği adına Y. Mimar Deniz Alkan yer aldı. Katılımcı kurumlar, kendi çalışma alanlarından edindikleri bilgi ve deneyimlerle, rekonstrüksiyonun yalnızca teknik bir süreç değil, aynı zamanda karar alma mekanizmaları, toplumsal katılım ve meslek etiği ile doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koyan bir tartışma ortamı yarattı.

Gerek panel gerekse forum oturumlarında, yeniden yapım projelerinin hangi koşullarda gündeme geldiği, bilimsel belgelemeye dayalı karar alma süreçlerinin nasıl işletildiği ve farklı paydaşların bu süreçlerde üstlendiği roller kapsamlı biçimde ele alındı. Sunumlar ve tartışmalar boyunca, rekonstrüksiyonun mimarlık ve koruma pratiğindeki yeri, kültürel mirasın temsili ve yeniden üretimi bağlamında değerlendirildi.

Etkinlik, soru-cevap bölümüyle son bulurken, hem akademik hem mesleki çevrelerden gelen katılımcıların katkılarıyla derinleşen tartışmalar, disiplinler arası etkileşimin ne denli gerekli ve verimli olduğunu bir kez daha gösterdi. Rekonstrüksiyonun tek bir tanıma indirgenemeyecek kadar çok boyutlu bir mesele olduğu ve bu nedenle çoğulcu, katılımcı ve sorgulayıcı bakışlara ihtiyaç duyduğu yönünde ortak bir kanaat oluştu.

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi olarak, bu önemli buluşmada bilgi, deneyim ve değerlendirmeleriyle katkı sunan tüm konuşmacılara, kurum temsilcilerine, organizasyonda emeği geçen gönüllü ve çalışanlarımıza, ayrıca etkinliği ilgiyle takip eden tüm izleyicilere içtenlikle teşekkür ederiz. Koruma alanındaki mesleki ve toplumsal sorumluluğu hep birlikte tartıştığımız, ortaklaştığımız ve çoğalttığımız bu tür buluşmaların devam etmesini dileriz.

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi