Eyüpsultan Kemerburgaz’daki Tarihi Kırkçeşme Su Yolları ve Uzun Kemer Çevresindeki Rant Planlarının Hukuksuzluğu Bilirkişi Raporuyla Tescillendi!

İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi, Kemerburgaz Mahallesi’nde yer alan, mülkiyeti kamuya ait tarım alanlarını “Rezerv Yapı Alanı” ilan ederek ranta ve yüksek yoğunluklu yapılaşmaya açan 1/5000 ölçekli Nazım ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliklerine karşı TMMOB Mimarlar Odası olarak açtığımız iptal davasında çok önemli bir gelişme yaşanmıştır. İstanbul 19. İdare Mahkemesi tarafından görevlendirilen bilirkişi heyetinin sunduğu raporda; plan değişikliklerinin “şehircilik ilkelerine, planlama yöntem ve esaslarına uygun olmadığı bilimsel ve teknik gerekçelerle kesin olarak saptanmıştır.

Planlama alanı, Mimar Sinan’ın başyapıtlarından olan tarihi Kırkçeşme Su Yolları ve Uzun Kemer’in etki alanında kalmaktadır. İstanbul I Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, tarihi kemere 25-50 metre mesafede kesinlikle “yapılaşma yapılamayacağını, yalnızca peyzaj öğeleri bulunabileceğini” şart koşmuştur. Ancak dava konusu plan notlarında, bu koruma bandına açıkça “Konut ve Ticaret Alanı” fonksiyonu getirilmiştir.

1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda “Gelişimi ve Yoğunluğu Denetim Altında Tutulacak Alanlar” statüsünde olan, geçmiş planlarda ise “Tarım Alanı” olarak korunmuş bu araziler yapılaşmaya açılmaktadır. Bilirkişi raporu, salt gelir getirici gerekçelerle tarım alanlarının yok edilmesinin, İstanbul’un plan hiyerarşisine ve bütünlüğüne aykırı olduğunu tescillemiştir.

Raporda, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli plan raporlarının birbirinin neredeyse aynısı olduğu, alt ve üst ölçekli planların gerektirdiği farklı analiz ve sentez süreçlerinin işletilmediği tespit edilmiştir. Nüfus ve trafik yoğunluğunu artıracak bu emsal artışının çevresel etkilerini ve altyapı gereksinimlerini ölçen gereklilik analizi yapılmadığı, bu durumun Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’ne açıkça aykırı olduğu vurgulanmıştır.

6306 sayılı kanun kapsamında “sağlıklı çevreler” yaratması beklenen planın, aksine kişi başına düşen yeşil alan miktarını yönetmelik standartlarının altına düşürdüğü tespit edilmiştir. Yeni eklenecek nüfusun eğitim, sağlık, kültürel tesis gibi temel ihtiyaçlarının nasıl karşılanacağı belirsiz bırakılmıştır. Ayrıca, alana getirilen çıkmaz yol çözümlerinin trafik sirkülasyonunu karşılayamayacağı ve İBB Ulaşım Dairesi’nin “bölgesel ulaşım sisteminde olumsuzluk yaratacağı” yönündeki olumsuz görüşünün haklılığı raporda yinelenmiştir.

Kentsel dönüşüm mevzuatının, kamuya ait tarım arazilerini ve eşsiz tarihi mirasımızın çevresini finansman kaynağı olarak görerek yapılaşmaya açmak için bir araç olarak kullanılamayacağı, bilirkişi heyeti tarafından bir kez daha hukuki kayıt altına alınmıştır.

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi olarak; İstanbul’un doğasını, tarihini korumak adına bu planların iptal edilmesi için yürüttüğümüz haklı mücadelemizi sonuna kadar sürdüreceğimizi kamuoyuna saygıyla duyururuz.

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi