“Evrensel Hukukun Mimarisi, Matematikseldir…”

Metin Karadağ

Öncelikle “Eşitlik” nasıl ki Tüm Matematik Problem ve Formüllerin olmazsa olmazı ise aynı biçimde; İnsan, Doğal Çevre ve Mekân bağlamları arasında Dengeleyici Bir Hukuk Açısından da Olmazsa Olmazlık Ölçeğidir; “Eşitlik…”

Temel Mimarlık Eğitiminde, İnsan/lar ve Doğal Çevresi arasındaki Davranış ve İlişkilerinin Ölçeklendirilmesi; Yaşanılacak Mekânın Biçimlendirilmesi konusunda büyük önem taşır…

“Eşitlik”(ya da ”Eşdeğerlilik”), işte bu Ölçeklendirme sırasında İkna Edici Denge arayışını; her bir yeni Tasarım Üretimi aşamasında Sorgulamaların Sonucu olarak kendisini ortaya koyar. Ve Yapılacak İşin/Projenin, nihai yani Son Genel Hedef/ler/ini belirler…

Yapılacak İşin/Projenin Son Genel Hedef/ler/i belirlendikten sonra bileşenleri arasındaki İlişkilerin Oransal Bağlantısının Ölçeklendirmesiyle devam eder…

Ortaya çıkacak eserin/yapının Ana Bileşenleri İşlev/Fonksiyon olarak ortaya çıktığı anda Yapısal Sağlamlık/Konstrüsiyon sorgulaması da belirlenip tamamlanmış olur. Oluşturulan bileşenlerin tümünün dışa ve içe yansıyan görselliği ise; Güzellik Oranı/Estetik Arayışı ise Kurulan Proje Sisteminin “Son Kontrol Aşamasıdır…”

Öte yandan(“Sosyo-Kültürel Matematik” açısından diyelim!) “Kentsel Mekânın”, “Ticari Kaygılar” düzeysizliğinden hareketle bozularak “İmar Sefaletleri”ne dönüşmesinde nasıl ki herkesin “Kendi Çapında” birer sorumluluk(“Eşit”/“Eşdeğerli”) payı varsa; düzeltilerek düzenlenmesinde de aynı düzeyde sorumluluğu vardır…

 “Doğanın Ekolojik Dengesi” söz konusu olduğunda hep verilen örnek; “Kelebek Etkisi” çarpıcı bir “Ölçek” niteliğine sahiptir.

Kelebek Etkisi, bir sistemin başlangıç koşullarındaki küçücük bir değişikliğin, zamanla çok büyük ve öngörülemez sonuçlar doğurmasıdır. Kaos Teorisi’nin bir parçası olan bu kavram, küçük adımların veya tesadüflerin zincirleme reaksiyonlarla hayatın akışını nasıl tamamen değiştirebileceğini açıklar. Örnek olarak da “Amazon Ormanları’nda bir kelebeğin kanat çırpmasının, ABD’de fırtına kopmasına neden olabileceği öngörüsü.” anlatılır…  Kelebek Etkisi’nin Kökeni: “Lorenz ve Hava Durumu…” Bu kavram, 1961 yılında meteorolog Edward Lorenz’in hava durumu tahminleri üzerine yaptığı çalışmalarla ortaya çıkmıştır.

Mekanın parsel ölçeğinden, parseller arası ilişkisine ve oradan da kent bütününe doğru “Kelebek Etkisi” yolculuğunda; karşımıza çıkan “İmar Sefaletleri”ne karşı “Çaresizlikler İçinde Debelenirken”; hiç olmazsa daha sonrası yani gelecek için “Daha Sağlıklı Kentsel Mekânlara” doğru yolculuğumuzda, çoktan seçmeli/korelasyon olanaklarından hiçbirini göz ardı etmemek; ortak “Kamuyasal Sorumluluğumuzdur!…”

“Kentsel Yaşam Duyarlılığı(Empatisi)”, hangi “Ölçekler Düzleminde” olunursa olunsun; en azından “Çöpünü Ayıklamadan(Organik-İnorganik) Sokağa Atan” bireyler toplumunda, “Yapay Zeka(YZ/AI)” kullanabiliyor olmak; “Etik Açıdan Bireysel Kültür” ya da “Etik Açıdan Kentsel Kültür”ün bir “Uygarlık Düzeyi(Ölçeği)” taşıyor olması anlamına gelmemektedir!…

Hatta tam da bu konuda geçen hafta çok ilginç bir olay yaşandığını Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Hocası. Prof.Dr. Cem Say @say_cem paylaştı:…

“ABD’de son bir haftada üç farklı mezuniyet töreninde davetli konuşmacılar;Yapay Zekâdan söz ettikleri anda genç mezunlar tarafından yuhalandılar!…”  Yuhalanan Konuşmacılar: 1. Eric Schmidt, Google CEO’su; 2. Scott Borchetta, Big Machine Records CEO’su; 3. Gloria Caulfield, Tavistock Geliştirme Başkan Yardımcısı…

Verilen bu tepkilerin amacı hangi nitelik düzlemde oluşup gelişmiş olabilir? Çünkü sadece ülkemizde değil, özellikle her yönüyle “Etik ve Yapay Zeka” bağlamında; dünya/toplumu açısından nasıl bir “Kamuyasal(Hukuki Meşruiyet/Meşru Hukuk) Nitelik” kazanması gerektiği konusu; artık çok büyük bir önem taşıyor…

Temiz Çizim Başlar/Enter…