Büyük bir insani krizin ardından hayatın sürdürülebilmesi için toplumsal belleğin fiziki yansıması olarak görülen kültürel mirasın korunmasına yönelik çabaların yaratacağı olumlu etkilerden hareketle TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi tarafından 4 Mart 2023 Cumartesi günü “Deprem Etkisinde Kültürel Miras: Şimdi ve Sonrası” konulu bir panel ve forum gerçekleştirildi.

Yoğun bir katılımın olduğu panelin oturumunu yöneten Doç. Dr. Zeynep ERES’in “çok erken dönemlerden bu yanan köklü uygarlıklara sahne olmuş, ancak depremde ağır hasar almış bölgedeki tarihi yerleşimlerin ve kültür mirasının korunmasına yönelik çabaları, mimarlık mesleğinin görevlerinden biri olarak değerlendirerek açtığı panelde sırasıyla; Dr. Öğr. Üyesi Umut ALMAÇ, Doç. Dr. Koray GÜLER ve Prof. Dr. Zeynep AHUNBAY konuşmalarını gerçekleştirdi.

İlk konuşmayı yapan ALMAÇ, bölgedeki anıt eserlerde gözlenen deprem hasarlarını inşaat mühendisliği disiplini açısından değerlendirmiş, ikinci konuşmacı GÜLER ise bölgedeki tarihi yerleşimlerde zarar gören kentsel ve kırsal dokulara dair değerlendirmelerde bulunmuştur. Üçüncü konuşmayı yapan AHUNBAY, savaş sonrası yıkıma maruz kalmış Bosna Hersek’teki savaş sonrası iyileştirme tecrübelerinden de hareketle depremden etkilenen coğrafyadaki kültürel mirasa dair bir gelecek perspektifi sunmuştur. İzleyicilerden gelen katkılarla da zenginleşen konuşmalarda yaşanan yıkımdan ders alınarak geleceğe dair bilimsel temellerle ve bir plan dahilinde çalışmaların yürütülmesi vurgulanarak panel sonlandırıldı.

Panelin fotoğrafları için buraya tıklayabilirsiniz…

2011 yılında Van’da; 27 Eylül 2019 tarihinde İstanbul’da, 22 Ocak 2020 tarihinde Manisa’da ve son olarak 24 Ocak 2020 tarihinde Elazığ’da meydana gelen depremler yeni felaketlere karşı bizleri uyarmasına karşın afet risklerinin azaltılmasına yönelik çalışma yapılmamıştır. Ülkemizde ve bölgede daha önce de felaketlere, yıkım ve kayıplara sebep olan rant odaklı planlama, kentleşme ve yapılaşma politikaları yaşanan acılara ve kayıplara rağmen sürdürülmektedir.

Yaşanan Van Depreminin ardından Odamızca afet bölgesinde yürütülen çalışmalarda; kırsal alanda yaşanan yıkım ve can kayıplarının nitelikli mimarlık ve mühendislik hizmetlerine erişimin olmaması; yapı üretim sürecinin denetlenmemesi, uygun olmayan yapı malzemelerinin kullanımı ve yetersiz işçiliğin yanı sıra; bölgede yaşanan toplumsal yoksulluk ve yoksunluk olduğu tespit edilmiştir.

Merkezi ve yerel yönetimler yapılan tespit ve değerlendirmelere bağlı olarak; “ivedi önlemlerin bir an önce alınması ve afet risklerinin azaltılması…” yönünde çalışmalar yapılması gerektiği yönünde uyarılmışlardır. Ancak aradan geçen dokuz yılda bilime, tekniğe ve şehircilik ilkelerine aykırı olarak nitelikli planlama ve mimarlık hizmetleri ile kamu yararı önceliğini yok sayan uygulamalar ön plana çıkarılmış; yerleşim yerleri ve yapılı çevreler afetlere karşı daha da güvensiz hale gelmiştir.

Mimarlar Odası olarak bu çerçevede;

Topraklarının tamamı depremsellik koşullarında olan ülkemizde ve bölge coğrafyasında; afetler ve kriz durumlarında tüm ilgili kurum ve kuruluşların koordinasyonu ve işbirliğinin sağlanması; ayrıca bölge ülkeleri arasında ve uluslararası alanda ilişkilerin güçlendirilmesi gerektiğini önemle anımsatmaktayız.

Güvenli ve sağlıklı bir yapılı çevrede yaşam hakkının sağlanabilmesi için; afet öncesi, afet ve afet sonrası süreçlerin yönetimi hakkında geliştirilecek politikaların bilim insanlarını, meslek odalarını, akademik kuruluşları ve ilgili tüm kesimleri dikkate alarak oluşturulması, toplumsal ve yönetimsel hafızanın korunarak gelecek kuşaklara aktarılmasının zorunlu olduğunu bir kez daha vurgulamaktayız.

Afetlerde kaybettiğimiz yurttaşlarımızı saygı ile anıyor, ailelerine ve toplumumuza başsağlığı, yaralı olarak kurtarılanların bir an önce sağlıklarına kavuşmalarını diliyoruz.

Değerli kamuoyumuza saygı ile sunuyoruz.

TMMOB MİMARLAR ODASI