TMMOB MİMARLAR ODASI İSTANBUL BÜYÜKKENT ŞUBESİ 38. DÖNEM ÇALIŞMALARI (Şubat 2004 – Şubat 2006)
1. Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi 38. Dönem Çalışma Programı
Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Yönetim Kurulu 38. Dönem başında bir çalışma programı yapmış ve bu program web sitesinde de yayımlanmıştır. Çalışma programı aşağıdaki gibidir.
1. GİRİŞ
Mimarlar Odası’nın İstanbul’da kurulmuş olması, Oda üyelerinin %43’ünün kayıtlı olduğu büyük bir alanda görev yapan şube olmamız, kamu-toplum yararına mesleğin geliştirilmesi yaklaşımıyla kesintisiz sürdüregeldiğimiz etkin düşünsel ve eylemsel çalışmalar, merkez ve şubelerle ilişkilerde etkinliğimiz; köklü ve çok sayıda mimarlık okulunun bulunduğu, mimarlık hizmetlerinin alabildiğine çeşitli olduğu, ülke ekonomisinin merkezinde yer alan ve ülkenin uluslararası ilişkisinin üzerinden gerçekleştiği bir ilde görev yapmamız gibi nedenlerle, Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi, bölgesini aşan sorumluluk ve görevler taşımaktadır.
Bu anlamda uluslararası mali sermayenin Dünya Ticaret Örgütü, Dünya Bankası, Uluslararası Para Fonu (IMF) gibi kuruluşlar eliyle dayattığı yasalar, AB Uyum Yasaları’nın getirdiği düzenlemeler karşısında şubemizin görev ve sorumlulukları artmıştır.
Küresel dayatmaların ve çok yönlü krizin yaşandığı günümüz koşullarında, ekonomi, güvenlik, siyasette tam bir entegrasyon süreci yaşanmakta; yaşamın tüm alanlarında entegrasyon artık somut bir olgu haline gelmektedir. Demokratik yapıları işlevsiz kılmanın bir aracı olarak mali “fonlar” etkili rol oynamaktadır. Fonların kullanımıyla ilgili tutarlı politika yürütemeyen örgütler, hızla entegrasyon sürecinin bir parçası durumuna gelmekte; dayatmalara karşı gösterilen saygın “karşı duruş” ve “direniş”i artık modası geçmiş kavramlar olarak yansıtmakta; bu yaklaşımlarını da, kamu alanlarının piyasa denetimine sunulmasına dayanan “iyi yönetişim” (good governance) modeli çerçevesinde projeler haline getirerek, bazen açıkça, bazen utangaç biçimde, her ortamda dillendirmeye çalışmaktadır. Açıktır ki bununla, mesleki, çevresel, kamusal ve toplumsal politikaların demokratik-katılımcı bir sürece bağlı olarak yaşama geçirilmesi yerine, amacından saptırılması hedeflenmektedir.
Entegrasyon süreci, kendi örgütlerini yaratma ya da direnen kurum ve kuruluşları hizaya getirmede önemli başarılar elde etmiştir. Baskı ve dayatmaların yanında özellikle demokratik yapıları dumura uğratmanın bir aracı olarak “fonlar” etkili rol oynamaktadır. Fonlarla ilgili tutarlı tutum gösteremeyen örgütler, hızla “Fonlama Politikaları”nın bir parçası durumuna gelmektedir.
Küresel güç merkezleri; artık “kendi kurallarına dahi uymama”yı alışkanlık haline getirerek, insanın doğasına, toplumların yaratıcılığına aykırı politika üretmeyi sürdürmektedir. Bu politikalar, yüzyıllardır yaratılan toplumsal-kültürel değerlerin ışığında, doğayla barışık, insanca yaşanılır bir dünyanın gerçekleşebilmesinin önündeki en önemli engellerdir. Küresel güç merkezlerinin önerdiği türde bir küreselleşmenin kaçınılmaz olduğunu ve “bu şartlarda mutlu olmayı öğrenmeyi” öneren politikalar uygarlık tarihi ve birikimini asla anlayamazlar.
Yaşanılır bir dünyanın kurulması; her alandaki küresel dayatmalara karşı direnmek ve bu direnişle birlikte insanlığın geleceğine dair örgüleri geliştirmek ve bu geleceğe sahip çıkmaktan geçmektedir.
Toplumsal ve kültürel yönü ağır basan bir meslek olarak mimarlık, bu süreçte önemli roller üstlenme olanaklarına sahip; kültürel çeşitliliğin sürdürülmesi ve buluşmasında, ortak değerlerin öne çıkarılmasında, fiziksel çevrenin niteliğinin geliştirilmesinde, doğayla barışık yaşanılır yerleşmeler kurulmasında, -ayrıca mesleğin yapısı gereği- entelektüel potansiyeli ve öncü niteliğiyle yaratılan mekânların topluma ekonomik-demokratik-sosyal-kültürel destek sağlanmasında da önemli rolleri bulunmaktadır. Bu rollerin toplum tarafından anlaşılabilir nitelikte ve çeşitlilikte sunulabilmesi için, mevcut meslek pratiğinin geliştirilerek özgün bir yenileşme süreci ve bu yolla mimarlık ortamının zenginleştirilmesi zorunludur.
Bu anlamda mimarlığın ve mimarların örgütlü gücü Mimarlar Odamız ve Şubemiz; yarattığı birikim ve taşıdığı potansiyeli ile mimarlığın geleceği ve saygınlığı için değerlendirme, çevresini etkileme, dönüştürme ve bunlar için de kendi yeteneklerini organize etme sorumluluğunu taşımaktadır. Geçmişten gelen ve günümüze denk düşen ve geleceğe bağlanan bu bakış açısı, kamu ve toplum yararına, kentleşme ve mimarlık politikalarının sürdürülmesine temel oluşturmaktadır.
Bu sorumluluk bilinci içersinde 37. dönemde üstlendiğimiz mesleki ve toplumsal sorumluluk ve görevleri, 38. dönemde de tarihsel bir dönemin getirdiği ilave sorumluluk ve görevlerle üstlenmekteyiz.
1.1. TARİHSEL BİR DÖNEM
38. dönemde, 37. dönemde başlayan temel çalışma alanlarındaki konular daha fazla yoğunlaşarak devam edecek olmakla birlikte, yukarıda yapılan değerlendirmeler ışığında,
gibi konular bu döneme tarihsel bir nitelik kazandırmaktadır.
1.2. ÖNCELİKLER
1.2.1. Türkiye’nin Yeniden Yapılandırılması ve Etkisizleştirilen Kurumlar
Küreselleşme ve Avrupa Birliği Uyum Yasaları bağlamında bir süredir ülkemizin gündeminde olan “Kamunun Yeniden Yapılandırılması” ve “Yerel Yönetim” yasası tasarıları yasalaşmayı beklemektedir. Meslekler ve meslek kuruluşlarıyla ilgili yeni düzenlemeler yapılması da gündemdedir. Köklü yapısal değişiklikler öneren taslaklar değişmeden yasalaştığı takdirde; temel hizmetlerden kamuya el çektirilmesi ve giderek sosyal devlet anlayışının bütünüyle tasfiye edilmesi, yerel yönetimlerin aşırı yetkilendirilmesi, yerelin de çokuluslu şirketlerin egemenlik alanı haline gelmesi, çalışanların haklarının geriye götürülmesi, meslek odaları-sendikalar-demokratik kitle ve sivil toplum örgütlerinin yetki ve sorumluluklarının yeniden belirlenerek etkisizleştirilmesi gibi konularla ilgili olarak, aynı anda birçok sorunla karşı karşıya kalacağız.
37. dönem içerisinde, yasa taslakları ile ilgili kapsamlı değerlendirme olanağı gerçekleştirilmiştir. Bu dönemde, tartışma-değerlendirmelerle birlikte alternatif yaklaşımların ortaya konması, kamuoyu ile paylaşılması sürdürülecektir.
1.2.2. “Müşteri Vatandaş - Tüccar Siyasetçi” Anlayışı ve Yağma Alanları
37. dönemde başlayan ve giderek yoğunlaşarak devam eden, hükümetin “müşteri vatandaş - tüccar siyasetçi” anlayışı sonucu; doğal ve tarihi sitler, orman alanları, kıyılar, kentlerimiz, tüm ulusal kaynak ve varlıklarımız “yeni yağmalanma süreci”ne girmiştir. Yağma, geçmiş dönemlerden farklı olarak daha kapsamlı, daha yoğun bir şekilde gerçekleşmekte; ulusal değer ve kaynakların uluslararası pazara açılmasının ortamı sağlanarak siyasal bir nitelik kazanmaktadır.
Yağma sürecine ilişkin yasaların ve uygulamaların izlenmesi, tarihsel ve doğal çevrenin korunması yönünde çabalar her zamankinden daha fazla önem taşımaktadır. Bunlarla birlikte, kent suçlarına karşı öteden beri sürdürdüğümüz hukuk davaları, İstanbul’un rant baskılarına karşı savunulması gibi çalışmaların da döneme özgü yöntemleri ele alınarak devam ettirilecektir.
1.2.3. GATS, AB Süreci ve Mimarlık
Dayatılan küreselleşme olgusu çerçevesinde, Genel Hizmet Ticareti Anlaşması (GATS) ve Avrupa Birliği (AB) Uyum Yasaları ile ilgili olarak Türkiye’nin altına imza attığı taahhütler tek tek yasalaşmakta ve yürürlüğe girmektedir. GATS’ın 2005 yılında yürürlüğe girmesiyle mimarlığı da içine alan hizmetlerin serbest dolaşımı, eşitsiz ve karşılıklı olmayan nitelik ve koşullarda gerçekleşecek; küresel şirketler bu yolla aracısız yatırım yapma olanaklarına kavuşacak. Zaten sürekli kriz içersindeki ekonomimizde ve hizmet alanlarında ciddi daralmalar, sorunlar yaşanacağı bugünden görünmektedir. Buna, 11 Eylül rüzgârını da arkalarına alan küresel sermaye kendi kurallarına dahi uyma gereği duymadan, koşullarını bizimki gibi bağımlı ülkelere rahatlıkla dayatırken buna, “ülkemizin tam bir teslimiyetçi politika izlemesi” de eklenince durum daha da ağırlaşmaktadır.
Koşulların zorluğuna rağmen, elimizdeki belli olanakların değerlendirilmesi ve teslimiyetçi-kaderci anlayışa dur denilmesi ve öneriler sunulması zorunludur. 37. dönemde bilgilenme, iletişim ve yorumlama açısından önemli bir aşamaya geldik; bu dönemde yaygın bir “Oda davranışı” geliştirmeyi hedeflemekteyiz.
Yaşanan süreç bir çatışma alanı oluşturduğu kadar, kendimizi tanıma, birikmiş sorunlarımızı analiz etme, eksikliklerimizi kapatma ve tarihsel olanaklarımızı değerlendirme ortamı da yaratmaktadır. Öncelikli gündemimiz olan “mesleki hizmetin yabancılaşmasına” karşı direniş geliştirmeye çalışırken, bir yandan da mesleki niteliğin geliştirilmesi konusunda aldığımız yolu daha ilerilere götürmek gerekiyor. Bu bağlamda, ülkemiz mimarlık ve mühendislik potansiyelini değerlendirmeye ve uluslararası girişimlerde bulunmaya devam edeceğiz.
1.2.4. Ekonomik Kriz ve Mimarlar
Dışa bağımlı ve ekonomisi sürekli kriz içersindeki ülkemizde ve İstanbul’da, 17 Ağustos 1999 büyük Marmara depremi ile sektör olarak yapı, meslek olarak da özellikle mimarlık en çok etkilenen alanlar arasında olmuştur. Ardından gelen 2001 mali krizi, yıkımı daha da derinleştirmiş, sonucunda tam bir siyasal krizle karşı karşıya kalınmıştır. Sonrasında yaşanan ekonomik iyileşme beklentileri, üretimde bir adım ileri gidilemediği için fiyasko ile sonuçlanmakta ve giderek geleceğe dair umutlar hızla tüketilmektedir. Ücretlerin düşüklüğü, işsizliğin büyümesi, mimarların hayat standartlarının altında yaşamak zorunda bırakılması, mimarlık bürolarının küçülmesi ve kapanmak zorunda kalması, ekonomik çöküntünün göstergelerinden bir kısmını oluşturmaktadır.
Ekonominin yapısal sorunları nedeniyle mesleklerde yaşanan işsizleşme ve işlevsizleşme karşısında yapısal çözüm arayışlarının sürdürülmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, serbest piyasa koşullarının dayatılması anlayışına karşı, mesleki-kamusal-toplumsal gereksinimlerin öne çıkarılması; bunun gerektirdiği hizmet biçimlerinin yaşama geçirilmesi ve yasallaştırılması ile yapı üretim sürecinin bütününe ilişkin alanın yeniden ve doğru bir şekilde organize edilmesi için çalışmalar sürdürülecektir.
1.2.5. Deprem ve Kentsel Rehabilitasyon – Kentsel Yenileme
Türkiye’de, yer kabuğunun taşıdığı özellikler nedeniyle yaygın bir deprem riski söz konusudur. Ayrıca, kentlerimiz deprem dışında da pek çok afet riski ile karşı karşıyadır. Afet riski artık, ekonomide, planlamada, toplumsal yapıda ve siyasette önemli bir girdi olarak ele alınmak durumundadır. Risk yönetimi girdisi olmayan kalkınma planlarının hiçbir geçerliliğinin olmayacağı açıktır.
Depreme hazırlık bakımından yitirilen bunca zamana rağmen, İstanbul Deprem Master Planı; afeti kamu-toplum yararı, bilimsellik, kentleşme ilkeleri ve yaşanılır kentler elde edilmesi bakımından ele aldığı için önemli bir adımı oluşturmaktadır. Planın eksiklikleri giderildiğinde, hedefi olması gereken “sağlıklı ve güvenli yaşanılır kentler” ve “kentsel yenilenme - kentsel rehabilitasyon”un modeli olarak diğer kentlerimize de örnek oluşturabilir. Öncelikle, dışa bağımlı ekonomimizi daha da açmaz içerisine sokan dış kaynaklar yerine ulusal kaynaklarımızı değerlendiren; bürokratik ve sektörel eksen yerine toplumsal seferberlik eksenini öne çıkaran; bir bütünlük içinde ekonomik-toplumsal uçurumları azaltan bir anlayışın esas alınması, ülke ve toplumun başarısı için gereklidir.
37. dönemde yapılan “Master Planı” değerlendirmelerinin kapsamlı bir biçimde devam etmesi, yapı üretim sürecinin bu anlamda gözden geçirilmesi, Tarihi ve doğal mirasın korunması-yaşatılması, mimarlığın ve kentleşmenin temel ilkeleri doğrultusunda projelerin üretilmesi ve yaşama geçirilmesi geçirilecektir. Aynı zamanda, toplumun çevreye duyarlı kesimleriyle denetim, işbirliği ve dayanışma ilişkisinin birlikte değerlendirilmesi, çalışmaların amacı bakımından temel kural olmaya devam edecektir.
1.2.6. UIA 2005 İstanbul Kongresi
1999 UIA Pekin Kongresi’nde 2005 Kongresi’nin İstanbul’da yapılmasının karar altına alınması, Türkiye mimarlığı ve onun örgütü Mimarlar Odası bakımından hiç kuşkusuz tarihsel öneme sahiptir. Geçen dönem içerisinde kongre organizasyon hazırlıkları önemli bir aşamaya gelmiştir. Tüm emek verenleri kutluyoruz.
Ne yazık ki; organizasyonda gösterilen başarının, 2005’i mimarlık ortamına, kamuoyuna mal etme bakımından gösterilebildiğini söylemek pek mümkün değildir. Bu durum sürecek olursa Mimarlar Odası sadece bir organizasyona başarılı bir servis yapmış durumda kalacaktır. Oysa, ülke mimarlığı bakımından kongre bir şans ve tarihsel fırsattır. Bu anlamda yapılanmamızı yeniden gözden geçireceğiz.
Uluslararası gelişmeleri ve UIA 2005 sürecini,
a. Yeniden yapılanmamızın bir parçası olarak görmek,
b. Türkiyeli mimarların birikimini uluslararası platformlara taşımak için Tarihi bir fırsat olarak görmenin yanında, küresel mesleki dayatmalara karşı çıkışın uluslararası seslendirilişi ve “sonuç alınabilir kararlar”ın oluşturulması ortamı olarak da değerlendirmek istiyoruz.
Yapılan çalışmalara ek olarak;
a. Ülke mimarlığının özgün ürünlerinin ve potansiyelinin Kongre’ye taşınması,
b. Örgütsel yapının kongreyi sahiplenmesinin ve ortak çalışma yapmasının sağlanması,
c. İstanbul Büyükkent Şubesi’nin, Kongre’yle bütünleşecek yaratıcı etkinliklerle sürece katılımının gerçekleştirilmesi,
d. Mimarları sürece katacak bilgilenme-etkileşim ortamlarının oluşturulması,
e. Çalışmaların kamuoyu ile paylaşılması, etkileşim alanları yaratılması, çalışma hedeflerimizdendir.
1.2.7. Mimarlar Odası’nın 50. Yılı
1954 yılında İstanbul’da kurulan Mimarlar Odası; ülke mimarlığının mesleki varlık mücadelesi, mesleki deneyimler, toplumsallaşmış bir mimarlık söylemi, kamu ve toplum yararının savunulması, uluslararası ilişkilere açık sivil-gönüllü davranış gösterme yeteneği vb. bakımdan çok önemli birikimleri taşımaktadır.
2004 yılının Oda’nın kuruluşunun 50. yılı olması nedeniyle Oda tarihinin, geleneklerinin ve çalışmalarının değerlendirilmesi, geleceğe referanslar oluşturulması olanağı vardır. Yarım asırlık bir örgüt olmanın coşkusuyla, 2004 yılının; mimarlar arası iletişim olanaklarının geliştiği, mimarla toplum arasındaki etkileşim ortamının hızlandığı bir “şölene” dönüşerek yaşanacak bir süreç olması için şubemizin potansiyellerini harekete geçirmemiz gerekiyor.
2004’teki çalışmalar, aynı zamanda UIA 2005 sürecinin en önemli bölümü olarak değerlendirilecektir. Bu anlamda önerilerimiz:
a. Ülkemiz Mimarlığının 50 Yılı Araştırma Programı,
b. Mimarlar Odası’nın 50 Yılı Araştırma Programı,
c. Sözlü Tarih Çalışmaları (50 Yılda Mimarlar ve Mimarlar Odası),
d. Geçmişten Geleceğe Türkiye Mimarlık Ortamı ve Mimarlar Odası Kongresi (GATS ve AB Uyum Yasaları bağlamında mesleğin ve örgütsel yapının sorgulanması, farklı disiplinlerle ilişkilerin yeniden ele alınması),
e. Türkiye Mimarlar Buluşması/Forumu/Şenliği (UIA 2005 için hazırlık),
f. 50 Yılın Mimarlık Ürün Arşivi (Yapı, Proje, Araştırma, Eleştiri) ve İstanbul Kent Rehberi.
1.2.8. Sürekli Mesleki Gelişim Programı / Mimarlık ve Eğitim Kurultayı - 3
Dünyada mimarlık eğitimine ilişkin gelişmelerin izlenmesi ve eş zamanlı olarak düzenlemeler yapılması doğrultusunda Mimarlık ve Eğitim Kurultayı-1 ve Mimarlık ve Eğitim Kurultayı-2 önemli katkılarda bulunmuştur. Gerek mimarlık eğitimi, gerekse mimarlık eğitimi sonrası dönemlerin, dünyadaki gelişmelere koşut olarak yeniden düzenlenmesi açısından kapsamlı değerlendirmeler yapılmış ve gelecek için hayati öneme sahip temel kararlar alınmıştır. Kurultay kararlarının Oda organlarında tartışılıp değerlendirilmesi ve mutabakata varılan konuların Oda Genel Kurulu’ndan geçerek yürürlüğe konması için bütün şubelere ve özel olarak da kurultayları organize eden İstanbul Büyükkent Şubemize görev ve sorumluluklar düşmektedir.
Şubemizde, Oda deneyimleri ışığında ve kurultay kararları paralelinde bir süredir gerçekleştirilen Sürekli Mesleki Gelişim Programı kapsamındaki seminer, konferans niteliğindeki eğitim etkinliklerinin gereksinimler doğrultusunda zenginleşerek ve gelişerek devam ettirilmesi doğal olarak çalışmalarımızın önemli bir bölümünü oluşturacaktır.
Bu kapsamda;
a. Mimarlık yetkisinin kullanılması,
b. Eğitim süresi staj ve eğitim sonrası staj,
c. Ulusal Akreditasyon Sistemi’nin kurulması,
d. Merkezi düzeyde SMGM kurulması,
e. Eğitim sonrası Sürekli Mesleki Gelişim Programı’nın sürdürülmesi,
f. Mimarlık Eğitim Kurultayı’nın üçüncüsünün hazırlıklarına başlanması,
çalışma programımızın öncelikli konulardır.
1.2.9. Örgütsel Yenilenme ve Mimarlığın Uygulanma Alanları
Mimarlığın ve mimarlık hizmetlerinin ulusal ve uluslararası değişimini, ülkemizin uluslararası taahhütlerini ve AB Uyum Yasaları kapsamındaki gelişmeleri izleyerek, gerekli müdahaleleri zamanında yapacak donanım sağlamak için -mutabakatların aranmasına bağlı olarak- örgütsel yapıda gerekli olabilecek yenilemelerin ve düzenlemelerin gerçekleştirilmesi, bu dönemde önem taşımaktadır. Bu anlamda örgütsel yenilenme, bilimsel nitelik ve zenginliğe sahip sürekli bir çalışma alanı olarak, demokratik örgütsel niteliğin güçlendirilmesi ve geliştirilmesi perspektifiyle organize edilecektir.
Mimarlık pratiğinin ve meslek kuruluşlarının niteliksel yenilenmelerinin, uluslararası mimarlık kuruluşlarının da (UIA, ACE) temel tartışma gündemi olduğu, bu konunun hem evrensel hem yerel niteliği ile bir bütün oluşturduğu görülmektedir. Bu yüzden, ülkemiz deneyinin bir politik belgeye dönüştürülerek uluslararası platformlara taşınması ve birikimlerin paylaşılması, temel hedefimizdir.
Mimarlar örgütlenmesi, mesleğin çeşitlenen hizmet niteliğinin güvenceye alınması, Oda örgütsel yapısının yenilenmesi ve iletişim konuları önem kazanmaktadır. Serbest, özel sektörde, kamuda çalışan ve işsiz mimarların örgütlenmesi için Oda yapılanma araçları oluşturulacaktır.
1.2.10. Uluslararası İlişkiler
Küresel düzeydeki gelişmeler, günümüzde uluslararası ilişkilerin önemini hem nicelik hem de nitelik olarak büyük ölçüde artırmıştır. Komşularımız, bölgemiz ve AB ülkeleri ve uluslararası kapsamda UIA ile olan ilişkilerimiz, küresel düzeyde dayanışma ve ortaklaşma olanakları sunmaktadır. UIA ve ACE ile ilişkilerde 37. dönemde önemli mesafeler kazanılmıştır. İlişkiler sayesinde gelişmeleri zamanında izleme ve değerlendirme olanağı elde edilmiştir. Sürecin bu yönde işlemesinde Şube’nin Dış İlişkiler Komitesi’nin payı önemlidir.
Ayrıca Şube tarafından gerçekleştirilen mesleki deneyimlerin aktarılması ve dayanışma kapsamında; Karadeniz Havzası’na kıyısı olan kentlerin mimarlık örgütleri ve Balkan ülkeleri mimarlık örgütleriyle yapılan protokoller çerçevesinde işbirliği ve ortak etkinliklerin temeli bu dönemde atılmıştır. Bölgesel projeler niteliğindeki çalışmalar gelişerek ve çeşitlenerek devam edecektir.
1.2.11. Anadolu’dan 3. Binyıla Mesajlar
Dünyada çatışmaların sürekli yaşanması, tüketilen “insanca yaşam değerleri”nin yerine yenilerinin konmasını zorunlu kılıyor. Tarihsel referanslar geleceğin değerlerinin oluşmasında önemli roller taşımaktadır. Sürdürülebilir, ekolojik, demokratik toplumsal yaşam için derinlemesine bir tarihsel yolculuk yapmak ve yerleşik tarih anlayışını sorgulamak gerekiyor. Anadolu, tarihsel zenginlikleri bakımından eşsiz bir öneme sahip olmasına rağmen bu zenginlikler hızla tahrip edilmektedir. On bin yıllara varan kent yaşamının, antik dönem ve sonrası Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerinin eserleriyle her kent, arkeoloji ve mimarlık tarihi müzesi özellikleri taşımaktadır.
37. dönemde başlayan çalışmaların 38. dönemde de sürdürülmesini; yerinde incelemeler yapılmasını, tartışma-değerlendirme ortamının yaratılmasını, kültür envanteri çalışmalarına katılım sağlanmasını ve oluşan ürünlerin UIA 2005 İstanbul Kongresi’ne taşınmasını hedeflenmekteyiz.
1.2.12. Nasıl Bir Gelecek? - Araştırma Geliştirme Çalışmaları
Ülkemizde geleceğe ilişkin tartışma ve değerlendirmeler, hak ettiği düzeyde ve kapsamda yapılmamaktadır. Oysa, hızlı bir küresel etkileşim içerisinde ve çok yönlü kriz koşullarında yaşanması nedeniyle, gerçekleştirilecek kısa-orta-uzun vade kestirim ve perspektifler yaşamsal önem taşımaktadır. Gelecek perspektifinin ortaya konmasına katkı sağlanmasına yönelik etkinlikler, Şubemizin sürekli çalışma konularındandır.
Bu dönemde Mesleki Bilimsel Çalışma Kurulları’nın (MBÇK) yeniden yapılandırılması konusunda başlatılan altyapı çalışmalarını sürdürmek üzere,
a. Değişen dünyayı kavramak, değişen dünyada değişen mimarlık hizmetleri ve mimarın rolünü verilerle ortaya koymak,
b. Ülkemiz mimarlarının ve mimarlık ürünlerinin güncel ve tarihsel analizlerini yapmak,
c. Mimari yapı kimliklerinin ortaya çıkarılması için İstanbul’da, bölgemizde ve Anadolu’da mimari envanter ile araştırma çalışmalarına katılmak ya da bunları organize etmek,
d. Ekolojik-sürdürülebilir mimarlık konusunda bir tartışma alanı oluşturmak,
e. Oda’nın ve mimarlık alanının bilgi işlem ve iletişim ortamını geliştirmek
gibi konuların bir “araştırma-geliştirme çalışması” niteliğine kavuşturulması yönünde çaba göstereceğiz.
1.2.13. Yaşanılır Bir İstanbul
2600 yıllık bir geçmişe sahip olan İstanbul, çok yönlü kentsel sorunlarla karşı karşıyadır. Bu bağlamda Tarihi Yarımada, sanayi bölgeleri, konut alanları, ulaşım, çevre, su toplama havzaları gibi pek çok alanda yapılmakta olan çalışmaların bu dönemde de sürdürülmesi; kentsel verilerin ortaya konması, envanter çıkarılması, tespit, değerlendirme, sergi, rölöve, restorasyon, kentsel tasarım konularında katkılarımızı devam ettireceğiz. UIA 2005’in temalarından birinin “Yaşasın Kentler” olması, İstanbul özelinde değerlendirme yapmamızın gerekliliğini artırmaktadır.
1.2.14. “Tarihsel Bir Dönem”de Oda Çalışmaları
Oda çalışmalarını 38. dönemin “tarihsel” niteliğine, önceliklerine, yoğunluğuna ve kurumsal niteliğine uygun bir şekilde sürdürmemiz esastır. Çalışmalarımızı, başta meslektaşlarımız olmak üzere mimarlığa, kente, çevreye duyarlı kesimlerle, diğer mesleki disiplinler, demokratik kurum ve kuruluşlar, sivil toplum örgütleri, inisiyatiflerle dayanışma ve işbirliği içerisinde gerçekleştirmeyi “başarı” için temel bir davranış bütünlüğü olarak öngörüyoruz.
2. ŞUBE YAPILANMASI
2.1. YÖNETİM KURULU ÇALIŞMALARI
Yönetim Kurulu Oda’nın politik karar organıdır; Oda gündemindeki sorunların politik olarak çözümlemesinin yapılması, kararların alınması ve alınan kararların hayata geçirilmesinden sorumludur. Bu görevini sağlıklı bir biçimde yapabilmesi için Oda içerisinde yeterli ve gerekli tartışma ortamlarının katılıma açık olarak örgütlenmesinin sağlanması gereklidir. Bu durum; tartışmaların ve sonuçlarının derlenebilmesi, varılan kararların paylaşılabilmesi açısından da önemlidir.
2.1.1. Yönetim Kurulu Çalışma Düzeni
Yönetim kurulu toplantıları üyelere açık bir şekilde, haftada bir defa yapılmaktadır. Yönetim Kurulu toplantıları gelişmelerin politik olarak irdelendiği, sonuç alıcı tartışmaların yaşandığı ve kararların alındığı ortamlar olarak değerlendirilmelidir.
2.1.2. Yürütme ve Sekreterya
Yürütme ve Sekreterlik, Yönetim Kurulu’nun gündemini hazırlamak ve alınan kararların sağlıklı bir şekilde hayata geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Doğal olarak bu yükümlülüğü yerine getirmek durumunda olan personelin idaresinden de sorumludur.
Gündemin yürüyebilmesi ve kurulun bir komisyon gibi çalışmasının önüne geçmek için önemli konuların önceden çalışmasını yaparak Yönetim Kurulu’nun önüne, karar alınmasını kolaylaştıracak biçimde sunar. Gündeme yeni gelecek konularda kurul üyelerinin toplantı gününden önce bilgilendirmesi hedeflenmektedir.
Yürütme ve Sekreterlik toplantılarının her hafta düzenli olarak yapılmasını hedefliyoruz. Katılımcıları; Yürütme üyeleri, sekreter yardımcıları, BKBT sekreterleri, büro yönetimi ile ilgili konularda büro amiri ve muhasebe sorumlusudur. Konusuna bağlı olarak ilgili birim, komite, kurul ve çalışma grubu vb. yürütücüleri de bu toplantılara çağırılacaklardır.
Sekreterya’nın görevi, Yönetim Kurulu ile çalışanların bağını kurmak, alınan kararların hayata geçmesini, komite çalışmalarının düzenli yürümesini sağlamak, bütçe çalışmalarına nezaret etmek, Oda’nın gelişmesi için gereken fikrî çalışmaların örgütlenmesini sağlamak olarak özetlenebilir.
Yönetim Kurulu kararıyla oluşturulmuş komitelerin her birinden Sekreterlik üyeleri sorumludur. Bu sorumluluğun, komitelerin iç haberleşmesinin sağlanması, çalışma programlarının hayata geçmesine yardımcı olunması, Yönetim Kurulu ile komitelerin uyumlu çalışmasını gözetmek biçiminde gerçekleşmesi gerekir.
2.1.3. Yönetim Kurulu - Oda Temsiliyeti – Basınla İlişkiler
Yönetim Kurulu’nun değişik platformlarda temsil edilmesi amacıyla, Yönetim Kurulu üyelerimiz İKK, İMOK, vb. kuruluşlarla ilişkilerde görevli olacaklardır. Buralarda görev alan arkadaşlarımızın, çalışma konularını, Odamızca değerlendirilebilmesi, bir programa bağlanabilmesi amacıyla Yönetim Kurulu ve Sekreterliğin gündemine taşımaları gerekmektedir. Ayrıca kurumsallaşma sürecimizin önemli bir hedefi de konulara bağlı olarak, birimler, komiteler, kurullar, komisyonlar vb. yoluyla Şube temsiliyetinin yaygınlaştırılmasıdır.
Bu dönem boyunca basınla ilişkiler konusunda daha ısrarlı ve programlı davranmamız gerekmektedir. Yönetim Kurulumuzun hazırladığı duyuruların ve komitelerimizin düzenlediği etkinliklerin basına haber verilmesi gerektiğini düşünüyor, bu konuda Sekreterlik ve Yayın Komitesi’nin ortaklaşa çalışmasını hedefliyoruz.
2.1.4. Saymanlar Kurulu
Saymanlar Kurulu, Şube Sayman ve Sekreteri ile BKBT Başkan ve Saymanlarından oluşur. Saymanlar Kurulu üç ayda bir toplanarak, Şube ve Birim gerçekleşmeleri ışığında, yeni dönemlere ilişkin Şube Yönetim Kurulunu ve BKBT Yönetim Kurullarını mali olarak bilgilendirmeyi hedefler.
Altı aylık dönemlerde bütçelerde gerekli revizyonları yaparak, alınması gereken önlemleri, çalışmaları Yönetim Kurulu’na iletmeyi hedefler.
Mali durum, Yönetim Kurullarının hedeflerinin, üye ilişkilerinin düzeyini en iyi yansıtan parametredir. Bu çerçevede gerektiğinde Yönetim Kurulları bilgilendirilerek, gerekli önlemlerin ve eksik çalışmalar konusunda gerekli hatırlatmaların yapılması hedeflenmektedir.
2.2. ŞUBE SORUŞTURMA VE UZLAŞTIRMA KURULU
Mimarlar Odası’nın 38. Olağan Genel Kurul’unda Mimarlar Odası Yönetmeliği’nde değişiklik yapılarak “Şube Soruşturma ve Uzlaştırma Kurulu” oluşturulması ve bu kurulun Şube Genel Kurullarında seçilecek 3 veya 5 asıl ve aynı sayıda yedek üyeden oluşması kararı alınmıştır.
37. dönemde atamayla oluşturulan Şube Soruşturma ve Uzlaştırma Kurulu’nun 5 asıl ve 5 yedek üyesi vardı. 38. dönemde de Büyükkent Şube Soruşturma ve Uzlaştırma Kurulu 5 asıl ve 5 yedek üyenin Genel Kurul’da seçilmesiyle oluşmuştur.
Şube Soruşturma ve Uzlaştırma Kurulu Şube Yönetim Kurulu tarafından kurula iletilen konu ve dosyalar üzerinde gerekli inceleme ve hazırlık çalışmalarını yapar. Değerlendirme sonucunda gerekli hallerde taraflar arasında uzlaşma sağlamaya çalışır. Aksi durumda Onur Kurulu çalışma esaslarına uygun olarak dosya düzenleyerek Şube Yönetim Kurulu’na iletir. Şube Yönetim Kurulu da gerekirse dosyayı Onur Kurulu’na sevk talebiyle Merkez Yönetim Kurulu’na iletir.
2.3. ŞUBE DENETLEME KURULU
TMMOB Mimarlar Odası 38. Olağan Genel Kurulu’nda yapılan yönetmelik değişikliği ile, bağlı birimleri olan şubeler Şube Denetleme Kurulu oluşturmuştur.
37. dönemde atamayla oluşturulan Şube Denetleme Kurulu’nun 3 asıl ve 3 yedek üyesi vardı. 38. dönemde Büyükkent Şube Denetleme Kurulumuz 5 asıl ve 5 yedek üyenin genel kurulda seçilmesiyle oluşmuştur. Önceki dönemde edinilen tecrübeler doğrultusunda, bu dönem Şube Denetleme Kurulu, çalışmalarını erkenden başlatmıştır. 14 Nisan 2004’te ilk toplantısını gerçekleştirmiştir. Toplantıya 3 Genel Merkez denetçisi, 3 Şube Yönetim Kurulu üyesi, 5 Şube Denetleme Kurulu asıl üyesi, 2 Şube Denetleme Kurulu yedek üyesi ve 1 mesleki denetim sorumlusu katılmıştır. İlk toplantıda çalışmalara temel teşkil edecek bilgilenmeler yapılmış, bilgi birikimleri olan arkadaşların çalışmaları yönlendirmesi sonucunda çalışma programı ve takvimi belirlenmiştir. Büyükkent Şubemize bağlı birimler, 3 BKBT, 6 Oda Temsilciliği, 4 Oda Temsilcisinden oluşuyor. BKBT’ler Genel Merkez Denetleme Kurulu’nca denetlendiğinden çalışma programına alınmamıştır.
Birinci etap denetleme çalışmaları Mayıs ayı içinde tamamlanacaktır. Denetim çalışmalarını sayısal değerlerin tespiti olmaktan çıkartıp örgütle bütünleşme, sorunları ve heyecanları paylaşmak olgusuna oturtmak gerekmektedir. Bu dönem çalışma programında, çalışmalara bir yönetim kurulu üyesinin katılması öngörülmektedir.
Yönetmelik gereği denetim raporları hazırlanacak, Şube Yönetim Kurulu da raporlarla ilgili kararlar üretecektir.
2.4. BİRİMLERLE İLİŞKİLER
Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi’nin etkinlik alanı; İstanbul, Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve Yalova illerini kapsamaktadır.
Geniş bir coğrafyaya yayılmış olan, metropol içinde BKBT’ler, illerde ya da ilçelerde Temsilcilikler ve Temsilcilerle uyumlu bir çalışma ortamı geçirmek, mesleğin ve meslektaşların sorunlarına etkin bir yaklaşımı bütün örgüt birimleriyle ortaklaştırmak hedeflenmektedir.
Birlikte toplantı, seminer, konferans ve benzeri etkinlikler düzenlemeyi, meslektaşlarımızla ilişkilerimizi güçlendirmeyi amaçlıyoruz.
3. KOMİTELER / KURULLAR / ÇALIŞMA GRUPLARI
3.1. KOMİTELER
3.1.1. İşyeri Temsilcilikleri Eşgüdüm Komitesi (İTEK)
Kamu ve özel kesimde çalışan mimarların mesleki alanda gereksinimlerini karşılamak, mesleki uğraşlarını kolaylaştırmak, mesleki hizmetinin güvencelerini sağlamak ve korumak, bu üyeler arasında mesleki dayanışma ortamını oluşturmak, bu üyelerin Mimarlar Odası ile doğrudan ilişkisini sağlamak; bu yolla meslek etiğini ve kamu çıkarlarını korumak amacıyla düzenlenen Mimarlar Odası İşyeri Temsilciliği Yönetmeliği gereği oluşturulmuş bulunan ve içinde bulunduğumuz yeni dönemde de yönetmeliği gereği yeniden oluşturulması hedeflenen Komite çalışmalarımız çok yönlü olarak sürdürülecektir.
Geçen dönem yapılan çalışmalarda elde edilen verilerden yola çıkılarak;
a. Bütün ücretli çalışanlara yönelik bir açılımla öncelikle üye-işyeri bilgilerinin sağlıklı bir şekilde tamamlanarak, temsilcilik mekanizmasının anlatılması, özendirilmesi. Kimlik eksenli çalışmalar ile kamusal çalışma alanına yönelik gerçekleştirilmesi hedeflenmiş olan bir “forum”un bu dönem ele alınması,
b. Özellikle düşük ücretle, sosyal güvencesiz çalışan meslektaşlara örgütsel desteğin sağlanması,
c. Hizmetin uygulanmasında ve çalışma koşulları konusunda hukuksal hak ve sorumlulukların her ücretli çalışan meslektaşça bilinmesine gayret sarf edilmesi. Sendikal alanla da ilişkiler kurarak örgütlülüğün ve etkinliliğin artırılmasına öncülük edilmesi,
d. Oluşturulacak Şube Koordinasyon üyelerinin belirli aralıklar halinde işyerlerini ziyareti ile buradaki çalışanların bilgilenme ve örgütlenme olanaklarının sağlanması,
e. Kamuda çalışanların Oda çalışmalarına daha aktif katılımlarının gündeme getirilmesi ve Anayasa’nın 135. maddesinden kaynaklanan üye olabilmelerindeki keyfiyeti gönüllü olarak ortadan kaldırabilme çalışmasının sürdürülebilmesi ve öte yandan Anayasa’nın 135. maddesinin iptali hususunda yıllardan beri süregelen eylemliliğin devamının sağlanması,
f. Ücretli çalışan mimarlar arasında gerekli koordinasyonun sağlanabilmesi için tabandan tavana bir modelin geliştirilmesi (örneğin bölge temsilcilikleri bazında oluşturulacak İşyeri Bölge Temsilciliklerinin kendi aralarında şube koordinasyonunu sağlayarak genel merkez çalışmalarına katkı sağlanabilmesi),
g. Meslek içi eğitimlerin sürekliliği ve kapsamının genişletilmesi,
h. Değişen meslek pratiği ve AB-GATS sürecindeki değişimlerin ücretliler açısından da ele alınması,
i. Büyük işyerlerinde TMMOB bütünlüğünde bir İşyeri Temsilciliği’nin bulunmasının zorunlu olduğu konularının gerekliliği tespit edilmiştir.
Mimarlık mesleğinde önemli bir çoğunluğu oluşturan ücretli çalışanları doğrudan ilgilendiren Kamu Yönetimi Reformu, Yerel Yönetimler Kanunu ile Kamu Personel Rejimi Reformu Yasa Taslakları, kamusal alanların tasfiyesi ve özelleştirilmesini hedeflemekte, bu arada tüm toplum kesimlerine zarar verecek bir içerik taşımaktadır.
Memur tanımının kaldırıldığı, kamu emekçilerini sözleşmeli hale getirerek iş güvencelerini ortadan kaldıran bu yeni dönem öncesi kabul edilmiş olan “Kamu Emekçileri Sendika Kanunu” ile toplu iş sözleşmesi ve grev hakkı tanımayan kamu çalışanlarının, esnek istihdam koşullarında tek yanlı ve değişken kurallarla çalıştırılmak istenmesi tehlikesi önümüzde durmaktadır.
Mimarlar Odası İşyeri Eşgüdüm Komitesi olarak yukarıda açıklanan konularda duyarlılık gösterilmesi, ilgili tüm demokratik güçlerle işbirliği yapılması ve bunun sürekliliğinin sağlanması doğrultusunda çalışmalar sürdürülecek ve her ay Mimarlara Mektup bülteninde, yapılan çalışmalara yönelik bilgilendirmelerin aktarılmasına özen gösterilecektir.
3.1.2. Yapı Malzemeleri Komitesi
3.1.2.1. Program
Giriş
2004-2005 yılı çalışma programı yaklaşımı, komitenin 1999 yılında kuruluşuyla birlikte hazırlanmış olan program eksenleri çerçevesinde, bu programın geliştirilmesi ve zenginleştirilmesine yönelik olmuştur.
Yeni katılımlarla gücünü artıran komite, Şube Yönetim Kurulu’nun, özellikle mesleğimizin ulusal ve uluslararası alandaki değişimine yönelik açınımlarına, politika oluşturmasına ve bu politikaların hayata geçirmesine daha fazla katkıda bulunmaya çalışacaktır. Şüphesiz bunun güvencesi, Komite’nin hem örgütlülüğe ve kolektifliğe verdiği önem, hem yapı malzemesi alanındaki faaliyetlerinin niteliksel düzeyinin sürekli artırılmasını hedefleyen çalışma anlayışı, hem de komitenin “sürekli bir danışma organı” olan “Bilim ve Danışma Kurulu”nun yetkin bilimsel yaklaşımıdır.
Komitenin önceki dönemlerden beri süregelen çalışmalarından Yapı Malzemeleri Kataloğu 2004-2005 Ağustos 2004 tarihinde, İngilizce Yapı Malzemeleri Kataloğu 2005-2006 Temmuz 2005 tarihinde yayımlanacak, İnternet Yapı Malzemeleri Kataloğu geliştirilerek sürdürülecek, 2. Ulusal Yapı Malzemesi Kongresi ve Sergisi de 6-8 Ekim 2004 tarihinde gerçekleştirilecektir.
Ayrıca yapı standartları ile ilgili çalışmalar, yapı malzemeleri ile ilgili yapılan yasal düzenlemeler bağlamında değerlendirilerek sürdürülecektir. Bu dönemde de, yapı malzemeleriyle ilgili birlikler ve malzeme firmaları ile ilişkiye geçilerek çeşitli seminer ve tanıtım toplantıları düzenlenecektir. Yapı Malzemeleri Kitaplığı çalışmaları geliştirilecek, mimarlık bağlamında ele alınacak yapı malzemesi dergisi hazırlık çalışmaları başlatılacak ve yayın konusuna ağırlıklı eğilinecektir.
Bu çalışma döneme rastlayan UIA İstanbul 2005 Dünya Mimarlık Kongresi de komite çalışma programında önemli bir başlık olarak yer alacaktır.
Temel Eksenler
Bilindiği gibi komitenin kuruluşundan beri çalışma programının iki temel ekseni vardır:
a) Meslek içi eğitim
b) Yapı standartlarının geliştirilmesi
Bu iki temel eksen etrafında, yapı malzemelerinin her düzeyde ve alanda doğru tanıtımının yapılması, yapı malzemelerinin tasarım ve uygulamada doğru kullanımlarının gösterilmesi, doğru uygulama örneklerinin ve bunlarla ilgili akademik üretimin meslektaşlara aktarılması, mimarlık-yapı malzemesi, yapı-yapı malzemesi bağlamlarında akademik, bilimsel üretimin özendirilmesi, katkıda bulunulması, gerçekleştirilmesi; ülkemizde üretilen yapı malzemelerinin nitelik ve standartlarının yükseltilmesi ve bu bağlamda üreticilerin özendirilmesi; mevcut standartların eksikliklerinin belirlenmesi, geçerliliklerini koruyanların pekiştirilip yaygınlaştırılması, yeni standartların araştırılması/geliştirilmesi için öneriler hazırlanması, uluslararası standartların mesleğe taşınması; yapı malzemeleri ve elemanlarının uygulamasına yönelik tarifname ve şartnamelerini oluşturan, uluslararası standartlarla geliştirilmiş bir Yapı Yönetmeliği hazırlanması temel hedeflerdir. Buna yönelik eylem programı aşağıdaki şekildedir.
II. Ulusal Yapı Malzemesi Kongresi ve Sergisi
İlk duyuruda 13-17 Ekim 2004 tarihlerinde İstanbul Hilton’da yapılacağı bildirilen etkinliğin, sergi organizasyonundan kaynaklanan gerekçelerle 6-8 Ekim 2004 tarihine alınarak İTÜ Taşkışla’da yapılmasına karar verildi. Kongre bildirilerinin teslimi 28 Mayıs 2004, tam metnin değerlendirilmesi 2 Temmuz 2004, tam metnin son teslimi 27 Ağustos 2004 olarak belirlendi. Kongrenin sergi organizasyonu ve sponsorları ile ilgili çalışmaların yılın ilk yarısında tamamlanması öngörülmektedir.
Yapı Malzemesi Kitaplığı
Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Kütüphanesi içinde oluşturulması düşünülen “Malzeme Kitaplığı” çalışmaları bu dönemde de devam edecek. Şimdiye kadar yayımlanmış malzeme kitaplarının tüm listesinin çıkartılması ve bu kapsamda üniversiteler, yayınevleri, bakanlıklar, resmî kuruluşlarla ilişki kurulması, bu yayınların tümünün ayrı bir indeks çalışması ile düzenlenmesi ve üyelerimizin kullanımına açılması çalışmalarında belirli bir yol alınmıştır. Web ortamında Malzeme Kitaplığı oluşturulması da hedeflenmektedir.
Yapı Malzemesi Tanıtım Toplantıları
Şube merkezinde geçen dönemde başlayan faaliyetin, özgün yapı malzemelerinin tanıtılacağı toplantılar halinde devam ettirilmesi öngörülmektedir.
İngilizce-Rusça Yapı Malzemeleri Katalogu
200 firmanın katılımıyla hazırlanan İngilizce-Rusça Yapı Malzemeleri Katalogu’nun ilgili ülkelere ve kuruluşlara dağıtımı yılın ilk yarısında tamamlanacaktır. Çalışma dönemimizde sadece İngilizce olarak yayımlanmasına karar verilen İngilizce Yapı Malzemeleri Katalogu ve CD’sinin UIA 2005 Dünya Mimarlık Kongresi’nde dağıtılması hedeflenmektedir.
İnternet Yapı Malzemeleri Katalogu (Yapkat.com)
2003 yılında yeniden tasarlanarak Türkçe ve İngilizce olarak yayına başlayan İnternet Yapı Malzemeleri Katalogu’nun Türkçe kısmında Yapı Malzemeleri Katalogu 2002-2003 içerisinde bulunan 398 firma, İngilizce kısmında ise İngilizce-Rusça Yapı Malzemeleri Katalogu 2003-2004 içerisinde yer alan 200 firma olmak üzere 598 firma bulunmaktadır. Bu dönemde sitenin resmi açılışı yapılarak, yeni firmaların da yer alabilmesi için pazarlama ve organizasyon çalışmaları başlatılacaktır.
Yapı Malzemesi ve Mimarlık Dergisinin Yayımlanması
Ülkemizde mimarlık bağlamında yapı malzemesi konusunda giderilmesi gereken bir yayın boşluğu olduğu bilinmektedir. Bu amaçla belirli bir süredir komite içinde ve şube platformunda sürdürülen tartışmanın olgunlaştırılması, yapı malzemesi dergisinin bu dönemde hayata geçirilmesi hedeflenmektedir.
Mevzuat Çalışmaları
Yapı Malzemesi Yönetmeliği, CE Uygunluk Belgesi vb. çeşitli düzenlemelerle ilgili olarak çalışmaların yeniden ele alınarak, bunların yapı standartlarının oluşturulması ve geliştirilmesi kapsamında değerlendirilmesine çalışılacaktır.
Malzeme Birlikleri ile İlişkiler
Söz konusu birliklerle olan ilişkinin daha sistematik bir hale getirilmesi gerekmektedir. Oluşturulacak ortak programatik yaklaşım ve faaliyetlerle mesleki gelişime katkı sağlanması hedeflenmektedir.
UIA 2005’e Yönelik Çalışmalar - Sempozyum
Temmuz 2005’te gerçekleşecek UIA Dünya Mimarlık Kongresi’ne yönelik olarak, 2005 Temmuz’unda “Anadolu’da Malzeme ve Mimarlık” konulu bir sempozyum düzenlenecektir. UIA 2005 Kongre faaliyetleri kapsamında olan bu sempozyuma sunulan bildiriler İngilizce ve Türkçe olarak kitap haline getirilerek kongrede dağıtılacaktır.
Yapı Malzemeleri Katalogu 2004-2005
2003 yılında pazarlama çalışmaları başlatılan katalogun Ağustos 2004’te yaklaşık 450 firmanın katılımıyla yayımlanması ve dağıtılması hedeflenmektedir. Ayrıca bu katalogun CD’si de katalogla birlikte dağıtılacaktır.
3.1.3. Uluslararası İlişkiler Komitesi
Temel Hedefler
38. Dönem Uluslararası İlişkiler Komitesi’nin hedeflerini belirlerken, dönemin önemli bazı özelliklerinden söz etmek gerekecektir. UIA 2005 Dünya Mimarlar Kongresi’nin kentimizde gerçekleştirilecek olması ve Mimarlar Odası’nın bu yıl 50. yılını kutlaması bunların öncelikli olanlarıdır. UIA 2005 Kongresi’nin, kentimiz ve ülkemiz için olumlu ve kalıcı katkıları olan bir süreç olarak değerlendirilebilmesi düşüncesi, temel bir yaklaşım olarak tarafımızdan benimsenmektedir. Burada, sürecin kentsel gelişmeleri ve dokümanları destekleyecek çalışmalar çerçevesinde örgütlenmesi ile bu tartışmaların sonuçlarının kentsel politikalara yansıtılabilmesi, Odamızın temel yaklaşımıyla da örtüşmektedir. Bu noktada sağlanacak kurumsallaşma ya da mimarlığın topluma tanıtılabilmesi çalışmaları, bir bütünleşme süreci olarak planlanmalıdır.
Bu çaba, 50. yıl kutlama programıyla da paralellik içerisinde düşünülebilir. Kutlama toplantıları ya da sosyal etkinlikleri, ülkemizde mimarlık çevresinin farklı kurumlarını buluşturma, bütünleştirme merkezli olarak gelişecek, ve bu çabalara, Uluslararası İlişkiler Komitesi de, uluslararası boyuttaki dayanışma ve paylaşma platformlarıyla destek olacaktır. Bunlara örnek olarak Balkan mimarları ile yapılacak ortak çalışmalar, düzenlenecek bazı konferanslar ya da katılınması gereken mesleki uluslararası platformlar gösterilebilir. Bu çerçevede UIA 2005 Kongresi için tanıtım ve katılımı destekleyecek çalışmalar da düşünülmektedir.
Ayrıca, dönemin önemli bir niteliği, GATS sürecini Uluslararası İlişkiler Komitesi olarak izlemek ve tartışmalara katılabilmektir. Bu alanda ACE ile sürdürülen ilişkiler ve tarafımızdan getirilecek yorumlamalar ortak tartışmalara açılmak istenmektedir.
Kuşkusuz konularımız bunlarla sınırlı olmayacaktır, ancak hedef olarak Odamızın uluslararası destekler ile beslenen ve ülke dışındaki tartışma platformlarına katılımcı ve bu bağlamda ortak mesleki düşünce üretimine yönelen tutumu, temel bir yaklaşım olarak görülebilir.
Yaklaşım ve Yöntem Önerileri
Yukarıda da belirtildiği gibi, çalışmalarımız elde edilen sonuçların sürekli kılınmasını, kazanımların kalıcı olmasını ve kurumsallaşmayı amaçlayan şekilde olmalıdır. Burada önemli bir yaklaşım, Uluslararası İlişkiler Komitesi’nin, Odamız bünyesindeki diğer komite çalışmalarıyla etkileşim içerisinde yürütülmesidir. Başka bir anlatımla, Uluslararası İlişkiler Komitesi’nin çalışmaları, Sürekli Mesleki Gelişim, EKA-MBÇK, 50. Yıl Sosyal Etkinlikler Komitesi vb. gibi bazı komite çalışmaları ile ortak düzenleme ve programlar da önerebilir. Bu noktada, paylaşım içinde ortaya çıkarılan çalışmaların daha da genişleyen bir tartışma platformuna dönüşebilmesi hedeflenmektedir.
Uluslararası İlişkiler Komitesi, öncelikle UIA 2005 Kongresi’ne destek amaçlı çalışmaların örgütlenmesinde bir iş bölümü yapacaktır. Ayrıca, uluslararası düzeyde konferansların ve gezilerin düzenlenmesi gündeme alınacaktır. Yukarıda da belirtildiği gibi, bu girişimler, gerek yurtdışını izleme gerekse yurtdışından katkı ve etkileşim anlamında yararlı çabalar olarak değerlendirilmek istenmektedir. Bu bağlamda, UIA çalışma programlarına ülkemizden katılım artırılmak ve söz konusu programlar çerçevesindeki gelişmeler izlenmek istenmektedir.
3.1.4. Kentleşme ve Planlama Komitesi
Kent ve çevre sorunları, her zaman Mimarlar Odası’nın önemli çalışma alanlarından birini oluşturmuş; bu çerçevede, kontrolsüz kentleşmenin, gerçek anlamda bir planlama politikasının eksikliğinin ve kentsel rantların ulaştığı boyutların yarattığı kentsel sorunlar çalışma programlarında öncelikli olarak yer almıştır. 1950’li yıllardan bu yana yaşanan bu sorunlar, yaşanan küreselleşme süreciyle birlikte yeni bir ivme ve içerik kazanmış; kentsel ve çevresel sorunlar artık yerel olmaktan çıkarak küresel sorunlar haline gelmiştir. Kentler hızla kimliklerini yitirmekte, bir örnekleşmekte; bunun yanı sıra da, kentliler arasında sosyal sınıflara dayalı bir mekânsal farklılaşma ve kopukluk yaşanmaktadır.
Bu çerçevede, 1980’lerin başından bu yana İstanbul’da yaşanan kentsel gelişme, ciddi biçimde kaygı vericidir. Büyük kısmı kaçak oluşmuş bir varoşlar cenneti olan kentte, planlı alanlarda yaşanan gelişme de, planlamayı ciddi biçimde sorgulamayı gerektirecek ölçüde çarpık ve hukuk dışı oluşmaktadır. Planlamadan anlaşılan, yapılmak istenen ya da yapılmasına karar verilen her mekânsal kullanımın prosedür gereği kâğıda döküldüğü bir sürece dönüşmüştür. Kent bütünden kopuk parçacıl bir planlama yaklaşımının egemen olduğu, “plan yerine proje” yaklaşımının benimsendiği, planın bir projeler toplamına dönüştürüldüğü günümüzde, kentsel ve çevresel sorunlar artık bu çevrelerde yaşayanların sorunları olarak algılanmaktan çıkarılarak, serbest piyasanın kurallarına terk edilmektedir. Yaşanan bu kritik ve tehlikeli süreç aynen devam ettiği takdirde, önümüzdeki yıllarda, kent ve çevre sorunlarının boyutlarında daha da kontrol dışı bir gelişme beklenmelidir.
Bu çerçevede kent ve çevre sorunları, Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi’nin 38. dönem çalışmalarında da önemli bir yer tutacaktır. Çalışmalarda öncelikle İstanbul’un kentsel ve çevresel sorunları ağırlık taşımakla birlikte, sorunların ülkesel ve uluslararası boyutlarının da izlenmeye çalışılacağı bir perspektif hedeflenmektedir.
Komitenin 37. dönemde başlamış olduğu çalışmalardan bazıları bu dönemde de ağırlıklı bir yer tutacaktır. Tarihi Yarımada (Suriçi) Koruma Amaçlı İmar Planı, İstanbul’un içme suyu havzalarında yaşanan gelişmeler, Boğaz geçişleri ve 3. Köprü girişimi, bu anlamda, başlamış ve devam edecek çalışmalardır. Bu özel ve birbirlerinden farklı ihtisaslar gerektiren alanlardaki çalışmalar, konuların özelliklerine göre, komite dışından kişilerin de katılımlarıyla oluşturulan, komiteye bağlı komisyonlarca yürütülecektir. İçme suyu havzaları ile ilgili olarak geçen dönem sonunda başlatılan çalışmalardan biri de, İçme Suyu Havzaları Fotoğraf Sergisi çalışmasıdır. Havzalara yapılan teknik gezilerde çekilen fotoğraflarla oluşturulacak bu serginin Ömerli İçme Suyu Havzası ile ilgili ilk etabı tamamlanmış ve Ocak 2004’te yapılan “İstanbul ve Su” sempozyumunda sergilenmiştir. Bu çalışmanın bu dönemde de devam ederek tamamlanması hedeflenmektedir.
Geçen dönemin sonlarında başlamış olan ve bu dönemki çalışmalarda ağırlıklı bir yer tutacak diğer bir çalışma aksı da, komitenin çalışma alanına giren konulardaki yasal mevzuatta birbiri ardına gündeme gelen değişikliklerdir. Bu değişiklikleri izlemek, değerlendirmek ve konu ile ilgili Şube görüşünün oluşturulması doğrultusundaki çalışmalar, Hukuk Komitesi ve konu ile ilgili diğer komite ve komisyonlarla diyalog ve ortak çalışma platformları oluşturularak sürdürülecektir.
Komitenin hedeflerinden biri de, uzun yıllara dayalı ve devamlılık gösteren Oda çalışmalarına ilişkin bilgi ve belgelerin taranarak derlenmesidir. 50. yıl nedeniyle yapılacak böyle bir çalışmanın ilerisi için derli toplu bir arşiv oluşturulmasına katkıda bulunacağına ve devam edecek çalışmalar için bir kaynak oluşturacağına inanıyoruz.
Önümüzdeki çalışma döneminde, komitenin çalışma alanına giren konularda çeşitli etkinlikler düzenlenmesi de döneme ilişkin hedefler arasındadır. Bugünden görünebilen temel çalışma konuları dışında, önümüzdeki dönemde ortaya çıkabilecek kentsel ve çevresel sorunlar da komitemizin çalışmaları içinde değerlendirilecektir.
3.1.4.1. Kent Suçları İzleme Komisyonu
3.1.4.2. Tarihi Yarımada Komisyonu
3.1.4.3. Su Toplama Havzaları Komisyonu
3.1.5. Mesleki Uygulama ve Denetim Komitesi (MUDK)
Mesleki uygulamalarda kamu yararını ve meslek etiğini korumak, müelliflik haklarını gözetmek, haksız rekabetin önlenmesi yönünde çalışmalar yapmak ve mesleki değerlendirmeye esas sicilleri tutarak mesleki denetim uygulamasının belirli standartlarda yapılmasını sağlamak amacıyla mesleki denetim görevlilerinin ve MUDK’nin yapacağı toplantılarla ilgili yönetmelik ve şartnameler üzerinde çalışmalar yapılmasının sağlanması yanında mesleki denetim yapan görevlilerin eğitimi hedeflenmektedir.
Komite bu amaçlar doğrultusunda:
a. Mimarlık hizmetlerinin asgari ücret, çizim ve sunuş standardını sağlamak amacıyla üyelerimizin de katılımlıyla MUDK Danışma Kurulu toplantılarının yapılması, proje üretimi yapan meslektaşlarımızın (serbest çalışan, ücretli çalışan, kamu çalışanı...) sorunlarının, mimarlık mesleğine ve uygulanmasına yönelik sorunların tartışılması ve çözüm üretilmesi için çalışmalar örgütlemek,
b. Mimarlık hizmetlerinde çizim, sunuş standardını sağlamak amacıyla ilgili yönetmelikler ve örnek projelerin olduğu mesleki denetim uygulaması, şantiye yönetimi el kitabının geliştirilerek hazırlanmasını sağlamak,
c. Serbest Mimarlık Hizmetlerini Uygulama ve Mesleki Denetim Yönetmeliği amaçlarının bülten, mektup, yayın vb. yollarla üyelerimize duyurularak mesleki denetim uygulamasının yaygın hale getirilmesi ve üyelerimizin gönüllü katılımını sağlamak,
d. Yönetmeliklerimizin Resmî Gazete’de yayımlanması amacıyla Merkez MUDK ile birlikte çalışmalar yapmak,
e. Yönetmelik ve Mimarlık Hizmetleri Şartnamesinde söz edilen ama henüz hazırlanmayan İnşaat Yönetimi, Müşavirlik Hizmetleri... gibi hizmet alanlarına yönelik şartnamelerin, düzenlemelerin hazırlanmasını sağlamak,
f. Üyelerin ve öğrenci-aday üyelerin katılımıyla, diğer komite ve kurullarla eşgüdümlü çalışmalar, toplantılar düzenleyerek Sürekli Mesleki Gelişim Merkezi kapsamında meslek içi eğitim programına katkıda bulunmak, mesleki pratiğin paylaşılması, öğrenci çalışmaları vb... konularda seminerler, toplantılar düzenlemek,
g. Üyelerin sicillerine esas kayıtların tutulmasında diğer organlarla eşgüdümlü çalışmalar yürütmek, idareler, belediyeler ile bu yönde iletişime geçmek, yazışmalar yapmak, düzenlemeler yapılmasını sağlamak
gibi çalışmaları gerçekleştirmesi hedeflenmektedir.
3.1.6. Afet Komitesi
Gerekçe
Türkiye’de yer kabuğunun taşıdığı özellikler nedeniyle yaygın bir deprem riski söz konusudur. Ayrıca, kentlerimiz deprem dışında da pek çok afet riskiyle karşı karşıyadır. Artık afet riski, ekonomide, planlamada, toplumsal yapıda ve siyasette önemli bir girdi olarak ele alınmak durumundadır. Risk yönetimi girdisi olmayan kalkınma planlarının hiçbir geçerliliğinin olmayacağı açıktır.
Depreme hazırlık bakımından yitirilen bunca zamana karşın, İstanbul Deprem Master Planı (İDMP); afeti kamu-toplum yararı, bilimsellik, kentleşme ilkeleri ve yaşanılır kentler elde edilmesi bakımından ele aldığı için önemli bir adımı oluşturmaktadır. Plan, eksiklikleri giderildiğinde, hedefi olması gereken “sağlıklı ve güvenli yaşanılır kentler” ve “kentsel yenileme-kentsel rehabilitasyon”un modeli olarak diğer kentlerimize de örnek oluşturabilir. Öncelikle, dışa bağımlı ekonomimizi daha da açmaz içerisine sokan dış kaynaklar yerine ulusal kaynaklarımızı değerlendiren; bürokratik ve sektörel eksen yerine toplumsal seferberlik eksenini öne çıkaran ve bir bütünlük içinde ekonomik-toplumsal uçurumları azaltan bir anlayışın esas alınması, ülke ve toplumun başarısı için gereklidir.
Ayrıca, verili yapı üretim sürecindeki sağlıksızlık ve özellikle deprem sonrası meslek disiplinleri arasında süregelen kopukluk, mesleğimizin yapı üretim sürecindeki rolünü de tartışılır hale getirmiştir.
37. dönemde yapılan “İstanbul için Deprem Master Planı” değerlendirmelerinin kapsamlı bir biçimde devam etmesi, yapı üretim sürecinin bu anlamda gözden geçirilmesi, Tarihi ve doğal mirasın korunması-yaşatılması, mimarlığın ve kentleşmenin temel ilkeleri doğrultusunda projelerin üretilmesi ve yaşama geçirilmesi gerekiyor. Aynı zamanda, toplumun çevreye duyarlı kesimleriyle denetim, işbirliği ve dayanışma ilişkisinin birlikte değerlendirilmesi, çalışmaların amacı bakımından temel kural olmaya devam edecektir.
Amaç
a. Yukarıda açıklanan gerekçeler doğrultusunda, başta beklenen Marmara Depremi olmak üzere olası afetlere karşı ne gibi hazırlıkların yapılması gerektiğinin daha somut anlatılması, çözümler üretilmesi ve bu süreçlerin içinde Oda’nın nasıl yer alacağı konusunda çalışma yapılması,
b. Mimarlar Odası merkezi ve TMMOB ölçeğindeki çalışmalar ile ilişkilenmek ve çalışmaların sürekliliğinin sağlanması ve sonuçların pratiğe aktarılması,
c. Dönem itibariyle İDMP’nin uygulama sürecinin izlenmesi ve bu konuda gerekli çalışmaların yapılması,
d. Afet konuları kapsamında yürürlüğe giren ve girecek olan tüm yasa ve yönetmelik tasarılarının incelenmesi,
e. Afetler konusundaki duyarlılığı artırmak üzere:
· Meslektaşlara yönelik
· Halka yönelik eğitim çalışmaları yapılması,
f. Diğer ihtisas dalları ile özellikle afet konuları ile ilgili ilişkilerin güçlendirilmesi ve mesleğimizin bu alandaki girdisinin sağlanması,
g. STK’larla olan ilişkilerin yeniden gözden geçirilerek güçlendirilmesi,
h. Afetler ile ilgili mesleki konularda meslektaşlara yönelik meslek içi eğitim programlarının düzenlenmesi,
i. Deprem bölgesindeki meslektaşlarımızın hukuksal ve teknik sorunları ile ilgili çalışmalar yapılması,
amaçlanmaktadır.
Hedefler
Afet komitesi, aşağıda hedeflediği çalışmaları yapmayı gündemine almıştır ve etkinliklerin kapsam ve takvimi, yapılacak danışma ve bilim kurulu toplantılarından sonra Yönetim Kurulu’na sunulacaktır.
b. Yönetim Kurulu raporlarla bilgilendirilir.
c. Şube faaliyet raporu çerçevesinde Şube Genel Kurulu’na rapor verilir.
d. Çalışmalardan çıkabilecek veya bu çalışmaları destekleyecek süreli ve süresiz yayınlar belirlenir.
e. Çalışmaların bilimsel ve kalıcı dokümanları oluşturulup Oda arşivine kazandırılır.
f. Bu alanda gerekirse meslek içi eğitim seminerleri düzenlenir.
g. Bu alanda tüm kişi, kurum ve kuruluşlarla birlikte çalışılarak bilgi akışı sağlanır, gerektiğinde ulusal ve uluslararası sempozyumlar tertiplenir.
h. Bu alandaki yasal düzenlemeler konusunda görüş üretilerek, ilgili kişi ve kurumlara aktarılır.
Yapılanma
TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Afet Komitesi’nin yapılanması aşağıdaki şekilde oluşacaktır
3.1.7. Hukuk Komitesi
Anayasal bir meslek kuruluşu olan ve kamu yararına çalışan Mimarlar Odası’nın, meslektaşlarının ortak gereksinimlerini karşılamak, kolaylaştırmak ve mesleğin gelişmesini sağlamak yanında, toplumun kent ve çevre haklarını, mimarlığın ve planlı kentleşmenin gereklerini, ülkenin kültür ve doğa mirasını, insanlığın barış ve özgürlük özlemleriyle bütünleşen evrensel değerlerini korumayı ve savunmayı temel ilke ve hedef olarak belirlemiş olması, Hukuk Komitesi’nin çalışma programının ana çerçevesini oluşturacaktır.
Avrupa Birliği Uyum Yasaları ve GATS-Hizmet Ticaret Serbest Dolaşımının mesleğimize ilişkin düzenlemeler hakkındaki çalışmalar yanında, gerek nâzım ve uygulama imar planları bütününde, gerekse mevzii veya parsel bazında kamu yararına aykırı olarak gündeme gelebilecek planlama kararları bazında çalışmaları sürdürmek, belgelemek ve Yönetim Kurulu’nun bilgisine sunmak başlıca çalışma aksı olacaktır. Bu çalışma aksında diğer komitelerle birliktelik yanında özellikle Yasa ve Yönetmelikler Komitesi ile doğrudan işbirliğini geliştirmek de kaçınılmazdır.
Mesleğimize ilişkin düzenlemeler kapsamında “Sürekli Mesleki Gelişim Programı”na da destek oluşturulacaktır. Bu çerçevede daha önceki dönemlerde gerçekleştirilen bilirkişilik, eksperlik ve hakemlik alanına ilişkin çalışmalar ile gündeme gelebilecek benzer eğitim etkinliklerine de katkıda bulunulacaktır.
Ayrıca komite çalışmalarının sürekli olarak Mimarlara Mektup bülteninde yayımlanmasına gayret edilecektir.
3.1.7.1. Yasalar ve Yönetmelikler Komisyonu
Mimarların gereksinimlerini karşılamak, kolaylaştırmak ve mesleğin gelişmesini sağlamakla birlikte, toplumun kent ve çevre haklarını, ülkenin kültür ve doğa mirasını korumayı ve savunmayı temel ilke ve hedef olarak belirleyen Mimarlar Odası olarak; özellikle hazırlıkları sürmekte olan ve yakında TBMM gündeminde yer alması beklenen kamu yönetimi, yerel yönetimler, imar ve şehircilik, kentsel dönüşüm, koruma vb. yasa tasarıları ve bu yasaların yönetmelik çalışmaları, Yasalar ve Yönetmelikler Komisyonu’nun çalışma programını meydana getirmektedir.
Bu tür yasa ve yönetmelik taslaklarının değerlendirilmesinde, hukuk dışı işgal ve tahribatları aklamaya ve yeni rant kaynakları oluşturmaya dönük tüm girişimlerin karşısında aktif yer almayı, görüş oluşturmayı, oluşturulan görüşü meslektaşlara ve kamuoyunun bilgisine sunmayı amaç edinirken, bu olumsuz gelişmelere karşı, planlı ve yasal kentleşmeyi, çağdaş mimarlığın ve şehirciliğin gereklerini, tarihsel-doğal değerlerin korunarak yaşatılmasını ve mimarların sosyal ve ekonomik şartlarının iyileştirilmesini hedefleyecek çalışmaların içinde yer almak da komisyonun başlıca görevleri arasında olacaktır.
Meslek ve mesleğin uygulama alanları ile ilgili gündeme gelen yasa taslaklarının neler getirdiği neler götürdüğü hususlarında tartışmaların yapılması; gerek idare hukuku, gerekse sosyal bilim dallarında uzmanların da katılımının sağlanacağı yuvarlak masa toplantılarının gerçekleştirilmesi; uygun ortamlarda bu toplantıların bir panele dönüştürülmesi ve tüm bu çalışmaların yayına dönüştürülerek, meslektaşlarımız ile konuyla ilgili kurum ve kuruluşların bilgisine sunulması amaç olacaktır.
Bu çalışmalar sürecinde komitelerle işbirliği yanında özellikle Hukuk Komitesi, Kentleşme-Çevre-Planlama Komitesi ve İşyeri Temsilcilikleri Eşgüdüm Komitesi ile birliktelik sağlanacaktır.
Ayrıca komisyonun çalışmaları Yönetim Kurulu’nun bilgisine ve gerekli hallerde kararına sunulacak ve Mimara Mektup bülteninde sürekli olarak yayımlanmasına gayret edilecektir.
3.1.8. Yayın Komitesi
Program
Yayın Komitesi önümüzdeki çalışma döneminde, artan Şube etkinliğine paralel olarak yoğun bir çalışma yürütmeyi hedeflemektedir. Geçtiğimiz dönemde sürdürülen süreli ve süresiz yayınlara ilave olarak yeni çalışma akslarının da gündemimize alınması kaçınılmazdır. Yayın Komitesi’nin ilgilendiği ve ilgileneceği alanlarla ilgili genel sıralama aşağıdaki gibidir:
a. Süreli yayınlar:
· Mimar.ist
· Mimarlara Mektup
b. Şube yayınları
c. Merkez yayınlarına katkı sunulması
d. Ajanda
e. Sözlü tarih çalışmaları
f. Web yayını / Elektronik haberleşme
g. Kütüphane, arşiv ve dokümantasyon çalışmaları
h. Radyo yayını çalışmaları
i. Film çalışmaları
j. Basın duyuruları / Basınla ilişkiler
Yukarıda sıralanan ve her biri yoğun emek isteyen çalışmaların tek bir komite çatısı altında ancak farklı görevlendirmeler eliyle yapılması, paylaşım ve işin tamamlanabilmesi açısından önem taşımaktadır. Bu nedenle Yayın Komitesi’nin programının tartışıldığı geniş katılımlı bir özel oturum düzenlenmiş ve bu toplantıda komitenin çalışma programına ilişkin öneriler irdelenmiştir.
Yayın Komitesi’nin altında belirtilen her bir çalışma kalemi için farklı katkılara ihtiyaç duyulmaktadır. Özellikle gündemimize yeni giren bazı işlerin yürütülmesinde yeni gönüllü katkısına ihtiyacımız vardır.
Temel olarak komitemizin ilgi alanına girmese de önemsediğimiz bir husus, yayınlarımızın dağıtımı ve satışı ile ilgilidir. Süreli yayınların (Mimarlara Mektup ve mimar.ist’in) üyelere ücretsiz dağıtılmasının yanı sıra bayilerde de bulunabilmesi, kitapların satılabilir olması, bazı yayınlarımızın sponsorluk yoluyla desteklenebilmesi sağlanabilir. Mali komitemizin bu anlamda çalışma yapmasını da önermekteyiz.
mimar.ist
Üçer aylık periyotla yayımlanmaya devam edecektir. Danışma Kurulu üyelerine bir yazı gönderilmiş ve katkılarının devamı yönündeki dileğimiz iletilmiştir. Katkıda bulunamayan üyelerin kuruldan çıkarılmasıyla ilgili bir düzenleme söz konusudur. Yayın Kurulu’nda yapılan değişiklikle birlikte çalışmalar sürmektedir.
mimar.ist’in ele aldığı konuların ve bu konuların nasıl işlendiğinin tartışılması gerekmektedir. Şimdiye kadar bize ulaşan olumlu eleştiriler yeni dönemde dergiyle ilgili beklenti çıtasının yükselmesine yol açmış ve bizlerin de daha yoğun çaba göstermesini gerektirmiştir.
Mimarlara Mektup
Mimarlara Mektup yazı kurulu ayda bir toplantı yapmakta, yayın sekreterliğince bültende işlenmesi düşünülen konularla ilgili olarak hazırlanan bir yayın programı Yönetim Kurulu’nun ve ilgili komite çalışmalarına katılanların dikkatine sunulmaktadır. Bültenin Şube Yönetim Kurulu üyeleri başta olmak üzere tüm komite ve komisyon çalışmalarına katılan meslektaşlarımız tarafından haber ve yorumla beslenmesi gerekmektedir. Bülten için yazı yazma önerisi getiren arkadaşlarımızın katkılarıyla da verimli sonuçlar alınabileceğine inanıyoruz.
Aylık bültenimizin aynı zamanda web ortamında da gönderilmesi bültenin içeriği konusunda bazı uyarlamalar yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Yeni sayfa düzeni çalışmaları yapılması düşünülmektedir.
Süresiz Yayınlar
Yayın Komitesi, bu döneme ilişkin olarak süresiz yayın alanında yapmayı düşündüğü yayınları aşağıdaki şekilde gruplandırmıştır:
a. Seminer, toplantı, etkinlik kitapları
b. EKA MBÇK etkinlikleri
b.a. Anadolu Uygarlıklarından 3. Binyıla Mesajlar
b.b. Uluslararası Politika ve Kavramlar
b.c. Dünya Ülkelerinde Meslek Pratiğ
b.d. Mimarlık ve Eğitim Araştırmaları
b.e. Mimarlık ve Kültür Araştırmaları
c. Şener Özler Yayınları
c.a. Anı Kitabı (Arkadaş Islığı)
c.b. Yayımlanmış Yazılar Kitabı (Değirmenimden Mektuplar)
c.c. Bienal Önerisi-CD (Balık, Gemi, Bereket)
d. Özel Yayınlar
d.a. Kent Suçları Raporu
d.b. Nazım Plan Raporları
e. Merkezî Etkinliklerin Kitapları
f. Mesleki Yayınlar, Sürekli Mesleki Gelişim Merkezi Yayınları
g. 50. Yıl Derlemeleri
g.a. Arşivden derlemeler
g.b. Sözlü tarih çalışmaları
g.c. Kadın Mimarlar Araştırması
g.d. Sergi çalışmalarının yayımlanması
h. Çalışma Programı / Raporu
h.a. Çalışma Programı
h.b. Çalışma Raporu
i. Projeler, dosyalar
j. Hukuk Raporları, Derlemeler
k. Öğrencilere Yönelik Yayınlar
k.a. Galata Grubu MBÇK çalışmalarının derlenmesi
k.b. Diğer
l. İstanbul 2005 Kongresi’ne Yönelik Yayın Çalışmaları
l.a. Oda ve Şube’yi tanıtan yayınlar
l.b. Mimarlar Odası ve Kent Sorunları
m. Kent Rehberleri
Bu listeden de görüleceği gibi oldukça yoğun bir yayın programı var. Sözlü tarih, arşivden seçmeler gibi bazı yeni çalışmalar da 50. yıl vesilesiyle gündeme gelmektedir. Kent rehberleri henüz konuşulmaya başlanan ve oldukça kapsamlı bir hazırlık ve bütçe gerektiren bir çalışmadır. Öğrenci çalışmaları gibi Şube’nin değişik çalışma alanlarından Yayın Komitesi’nin gündemine aktarılan çalışmalar olacaktır.
Hukuk Raporları gibi derlemelerin önemi biliniyor. Konuyla ilgili komitelerin gündeme almasıyla ortaklaşa bir çalışma önerilmektedir.
Arşivimizde yer alan bazı eski söyleşilerin bir kısmı “Sözlü Tarih” kapsamındaki çalışmada değerlendirilebilecek, bir kısmı da ayrı bir dizi şeklinde yayına dönüşebilecektir.
Kuşkusuz, bütün yayınlarımızın ülke entelijansiyasına ulaşması için, protokol bilgilerinin yeniden gözden geçirilerek değerlendirilmesi ve ulaştırma işleminin kurumlaştırılması da ivedilik arz etmektedir.
Merkez Yayınlarına Katkıda Bulunulması
Genel Merkezin iki aylık yayın organı Mimarlık dergisine nasıl katkı yapılacağı bu dönemde komitenin gündeminde olacaktır. Genel Merkez yayını olması gereken pek çok yayının İstanbul’da yayımlanmakta olduğunu da yine göz önüne almak gerekmektedir.
Ajanda
Her yıl düzenlenen fotoğraf yarışması sonucunda bir sergi açılmakta; seçilen fotoğrafların yer aldığı ajanda yayımlanmakta, üyelerimize ve yarışmacılara ücretsiz verilmektedir. 50. Yıl Ajandası (2004 Ajandası) yayımlanmıştır. Önümüzdeki yılın ajandası 2005 İstanbul Kongresi’ne denk gelmektedir. Bu konunun değerlendirilmesi ve ajanda yayınının ona göre hazırlanması gerekecektir. Bu nedenle serginin ve ajandanın teknik özellikleri gözden geçirilecektir.
Sözlü Tarih Çalışmaları
Gerekçe:
Sözlü tarih, geçmişin yaşayan belleğidir ve
tarihin hem en eski hem de en yeni biçimidir.
Paul Thompson
TMMOB ve bağlı meslek odalarının kuruluşunun 50. yılına ve UIA 2005 İstanbul Buluşması’na denk düşen Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi 38. çalışma dönemi, TMMOB Mimarlar Odası’nın tüm birimlerinin programlarına almış olduğu 50. yıl kutlama ve UIA 2005 çalışmalarının yürütülmesi açısından ayrıcalıklı bir durum ve konuma sahiptir.
Gerek TMMOB’nin ilk kuruluş çalışmaları bağlamında o dönem mimarların örgütlenmelerinin taşıdığı önem, gerekse Mimarlar Odası’nın kuruluş yıllarının İstanbul’u merkeze alan çalışmalarının ülkemiz ve Odamız örgütlülüğünde bıraktığı izler göz önüne alındığında, İstanbul kaynaklı çalışmaların ülke planlama, imar, demokrasi ve Odamız tarihinde taşıdığı önem yadsınamaz durumdadır.
Bu önemin bilincinde olan 38. dönem Yönetim Kurulu, diğer Oda birimlerinin paralelinde ve zaman zaman da geneli besleyecek olan 50. çalışmalarını programına almış bulunmaktadır. Bu çalışmaların bir bölümü de sözlü tarih çalışmalarıdır.
Ülkenin ve dünyanın, sosyal, kültürel, ekonomik ve politik yaşamı ile doğrudan ilişkili olan mesleğimizin çeşitli alanlarında emek vermiş bulunan meslektaşlarımızla yapılacak sözlü tarih çalışmaları, sosyal, kültürel, siyasal ve meslek hayatımızın büyük dönüşümlerinin yaşandığı son 50 yıllık döneme çeşitli açılardan tanıklık etmesi ve geçmişin geleceğe taşınması açısından özel bir önem taşımaktadır.
Amaç:
Mesleğimizin çeşitli uygulama alanlarında ve Odamızın 50 yıllık tarihinin çeşitli dönemlerinde yer almış, emek vermiş, iz bırakmış yaklaşık 50 meslektaşımızla, zaman zaman da meslektaş gruplarımızla yapmayı planladığımız sözlü tarih çalışmaları ile:
a. Odamızın kuruluşundan bu yana birikim ve deneyimlerinden yararlandığımız meslektaşlarımızın otobiyografisinin ve yaşanmışlıklarının kendi sesinden ve görüntüsüyle ortak belleğimize kazandırılması,
b. Yaşamın tüm alanları ile iç içe geçmiş olan ve yaşamdan beslenen mimarlık mesleğinin çeşitli uygulama alanlarında iz bırakmış olan meslektaşlarımızın bilinen teknik detaylardan uzak yaşam öykülerinin sadeliğinde geçmişin mimarlık eğitimi, anlayışı, mesleki uygulama ortamı, toplumsal ve özel hayatlara dair ipuçlarının saptanması ve çeşitli şekillerde değerlendirilmek üzere geleceğe aktarılması,
c. Özellikle yaşanan 50 yıllık dönem itibariyle ülkemizin ve dünyanın sosyal, kültürel, ekonomik, teknolojik ve siyasal çok büyük dönüşümlerinin yaşandığı bir döneme olan tanıklıklarının saptanması,
d. Bugüne kadar resmî tarih tarafından kayıt altına alınmış olan ve bilindiği kadarıyla kadına yasaklanmış mimarlık tarihine karşın, bugün en fazla kadının yer aldığı mesleğimizin mensubu bulunan kadın meslektaşlarımızın yaşam öyküleri ile mesleği uygulama koşullarının, kamusal ve özel alanda yaşadıkları (varsa) cinsiyetçi ayrımcılığın yarattığı özel çaba ve kısıtların geleceğe dair ışık tutacak bir anlayışla kayıt altına alınması,
e. Odamız tarihinde özel önemi olan ve Oda çalışmalarındaki çalışma tarzı ve anlayış eşiklerini oluşturan dönüşümlere neden olan toplumsal olayların ve çalışmaların bizzat yaşayanları tarafından geleceğe aktarılması amaçlanmaktadır:
e.a. 1940-1950’lerdeki ilk mesleki norm ve standartların belirlenmesi ve mesleki örgütlenme çabaları,
e.b. 1950-1960 İmar Kanunu, İstanbul planlaması, 1960 sonrası Anayasa çalışmaları,
e.c. 1968, Özel Okullar ve Gecekondu Kanunu ile ilgili çalışmalar, ilk Teknik Eleman Sendikası ile ilgili çalışmalar,
e.d. 1970-1980 gecekondu, İstanbul planlaması, Nazım Plan Bürosu, yabancı teknik eleman sorunu, Boğaz köprüleri,
e.e. 1980-1990 turizm alanları, gökdelenler, Tarlabaşı, DTÖ, Boğaziçi planları, Koruma Kurulları
e.f. 1990-2000 ÇED uygulaması, hukuk mücadelesi, Habitat, İstanbul Nazım Planı, su havzaları, Marmara depremi vb.
e.g. 2000-... küreselleşme, Uyum Yasaları, mesleki akreditasyon vb.
Hedefler:
a. Mesleğimizin çeşitli uygulama alanlarında ve Odamızın 50 yıllık tarihinin çeşitli dönemlerinde yer almış, emek vermiş, iz bırakmış yaklaşık 50 meslektaşımız ile yapmayı planladığımız ve geçtiğimiz dönemde ilk ürünlerini veren sözlü tarih çalışmalarının, yeni çalışma dönemimizde yoğun ve sistemli bir şekilde devam ettirilmesi ve sözlü tarih çalışmaları kapsamında yapılacak görüşmelerin, yayına dönüştürülmesi hedeflenmektedir.
b. Kaybettiğimiz meslektaşlarımızla ilgili olarak Odaya Emek Verenler (Somer Ural) başlığı altında meslektaşlarımız Çelen Birkan ve Güven Birkan tarafından ilk örneği verilmiş bulunan çalışmanın İstanbul Şubesi kapsamında da sürdürülmesi (yayın çalışması),
c. Oda çalışmalarına destek veren meslek dışı gönüllülerimizin de bu çalışmaya dahil edilmesi,
d. Mimarlık ve mimarlık ortamı ile ilişkili materyal ve görsel malzeme birikimin sağlanması ve bu sürecinin mimarlık müzesi çalışmalarına öncülük etmesi de hedeflerimizin arasındadır.
Web Yayını / Elektronik Haberleşme
Şubemizin web sayfası düzenli bir şekilde güncellenmektedir. Son grafik düzeni konusunda olumlu eleştiriler gelmektedir. Sorunumuz, web sayfamızın üyelerimiz tarafından yaygın bir şekilde kullanılmamasıdır. Şubemizden gönderilen değişik türde elektronik mesajların bir tür elektronik kirlilik yarattığı söylenmektedir. Bunun da önüne geçilmesi ve duyurularımızın tek elden yapılması hedeflenmelidir.
Mimarlara Mektup bülteni elektronik olarak gönderilmekte, bu bültene girenler sayfamıza da girmiş olmaktadır. Ayrıca, mimar.ist ve Mimarlara Mektup arşivi de bu yolla zenginleştirilmektedir.
Şubemizce düzenlenen etkinliklerde ve genel kurullarımızda bilgisayar destekli sunuşlar için hazırlıklar yürütülmektedir. Geçtiğimiz dönemde bu konuda başarılı çalışmalar yapılmıştır. Bu dönemde Şubemizin değişik dillerde tanıtılacağı bir sunuş hazırlanması amaçlanmaktadır.
Kütüphane, Arşiv ve Dokümantasyon Çalışmaları
Mevcut arşivimizin düzenlenmesi ve kullanıma açık hale getirilmesi çalışmaları sürdürülmektedir. 50. yıl çerçevesinde karar defterlerinin elektronik ortama aktarılması tamamlanacak ve kullanıma açılacaktır. Benzeri çalışmaların sürdürülmesi hedeflenmektedir.
Yeni evrakların büro düzeni içerisinde düzenli bir şekilde arşivlenmesi sorun olarak önümüzde durmaktadır. Bunun büro hizmetleri sorumlusu ile birlikte ele alınması ve geliştirilmesi gerekmektedir.
Fotoğraf arşivimizin düzenlenmesi ve kayda geçirilmesi bu dönem içerisinde gerçekleştirmeyi düşündüğümüz bir çalışmadır.
Kütüphane kayıtlarının elektronik ortamda olması ve webe aktarılması sağlanmalıdır. Bu konuda bazı aksaklıklar mevcuttur. Kütüphane ortamının düzenlenmesi halinde eksik yayınların izlenmesi ve yeni yayınların alınması sağlanabilir. Öğrenci kullanımının teşvik edilmesi düşünülmektedir.
Radyo Yayını Çalışmaları
Kentimizde yayın yapan değişik radyo istasyonlarının zaman zaman Odamızdan ve Oda yöneticilerinden görüş istemleri bugüne kadar elden geldiğince cevaplandırılmaya ve programlara katılınmaya çalışılmıştır. İstanbul İKK’nun katkılarıyla oluşturulan ve Yön FM’de yayınlanan programlar da önemli bir birikim sağlamıştır.
Bu dönem içerisinde radyo yayıncılığı konusunda Odamızın gündemindeki belli başlı konuların ele alınabileceği programlar yapılması düşünülmektedir.
Örneğin:
a. “Yaşanılır kentler, yaşanılır İstanbul” / Kent sorunları, kent suçları...
b. “Oda’nın 50. Yılı” vesilesiyle mimarlık tarihinden sayfalar
c. “2005 İstanbul Kongresi” / temalar, dünya mimarlığı, küreselleşme vb.
d. “Toplum ve Mimarlık” / mimarın toplum içerisindeki imajı, mimar nasıl çalışır, mimari akımlar, örnekler, mimar tanıtımları vb.
Film Çalışmaları
Geçtiğimiz dönemde üretilen “Kent Suçları, Kent Düşleri” filminin aldığı olumlu eleştirilerden hareketle birçok konuda film çalışmasının yürütülmesi hedeflenmektedir. Seçilecek konuların filme aktarılması sürecinin iyi değerlendirilebilmesi, senaryo yazım aşamasında danışman desteğinin verilmesi, konuların seçiminde yöntemin belirlenmesi gibi konularda ilke kararının olması gerekmektedir. Belirlenen konuların değişik film ekiplerine dağıtılması yöntemi de değerlendirilmelidir.
Filmlerin İngilizce altyazılı olması, 2005 Kongre ortamında sunulmaya hazır hale getirilmesi gözetilmelidir. Daha geniş bir kesime duyurulabilmesi için TV’lerle mimarlık ve kent sorunları kuşağının oluşturulması için görüşülmesi ve yyönlendirici olunması gerekmektedir.
Bu kapsamda ele alınabilecek konular şunlar olabilir:
a. Mimarlar Odası’nı tanıyalım / Mimarlar Odası’nın 50. Yılı
b. Ulusal Mimarlık Ödülleri Alan Mimarlar ve Yapıları
c. Niyazi Duranay Belgeseli / Sözlü tarih çalışmalarındaki çekimler
d. İstanbul Su Havzalarını Bekleyen Tehlike
e. İstanbul’da Kıyı Kullanımı
f. İstanbul ve Yangın
g. İstanbul’da Ulaşım Sorunları
h. Depremini Bekleyen İstanbul
i. Yaşayan İstanbul
j. Erişilebilirlik ve Özürlüler
k. Tarihi Yarımada’nın Hırpalanması
l. Meydan Yarışmaları / Meydanlarımız
Basınla İlişkiler
Mimarlar Odası’nın basına bilgi vermesinin daha sistemli hale getirilmesi yönündeki çalışmalarının geliştirilmesi gerekmektedir. Bu bilgi servisi, zaman zaman medyaya dokümanları içeren dosya verilmesini, bazı konularda bizzat görüşme yapmayı da kapsamalıdır. Gazetelerin mimarlık konusunda belirli aralıklarla sayfa yapmaları ve yapacakları sayfaya Oda olarak katkı vermemiz mümkündür. Ayrıca Oda’nın basın bültenlerinin etkin bir dağıtımının yapılmasının sağlanması ve dağıtılacak belgenin yayın formatına uygun olarak geliştirilmesi de hedeflenmektedir.
3.2. KURULLAR
3.2.1. Danışma Kurulu
Şube Yönetim Kurulu, çalışma programı oluşturulması ve gerçekleştirilmesi aşamalarında yılda en az iki kere olmak üzere gerektiğinde Danışma Kurul’unu toplar.
Şube Danışma Kurulu;
a. Şube Yönetim Kurulu asıl ve yedek üyeleri
b. BKBT Yönetim Kurulu asıl ve yedek üyeleri
c. Temsilcilik Başkanları
d. Disiplin ve Soruşturma Kurulu asıl ve yedek üyeleri
e. Şube Denetleme Kurulu asıl ve yedek üyeleri
f. Şube üyesi merkez organlarında görevli üyeler
g. MBÇK üyeleri,
h. Komite, Komisyon üyeleri
a. ı. ÇED Danışma Kurulu üyeleri
i. Geçmiş dönemlerde Yönetim Kurulu Başkanlığı yapan üyeler
j. Şube Yönetim Kurulu’nun belirlediği üyeler ve katılmak, katkıda bulunmak isteyen üyelerden oluşur.
Yönetim Kurulu yaptığı ve yapmayı planladığı çalışmaları, görüş ve önerilerini almak üzere belirli aralıklarla Danışma Kurulu’na sunar. Danışma Kurulu’nun önümüzdeki dönemde daha sık toplanması ve Yönetim Kurulu çalışmalarının bu yolla da paylaşılması hedeflenmektedir.
3.2.2. ÇED Danışma Kurulu
Bilindiği gibi İstanbul Büyükkent Şubemizde, üyelerimizin mesleki denetim kapsamında Odamıza sundukları mimari projelerin incelenmesi sırasında, projeye ilk yönü veren imar koşulları sonucunda ortaya çıkacak yapılaşmanın, doğal, kültürel ve kentsel çevre değerleri ile kamu yararına ve/veya hukuka aykırı bir durum yaratıp yaratmayacağının belirlenmesi ve sakıncalı bulunan projelere karşı, yatırım planlama aşamasında iken uyarıcı görevini yerine getirme sürecini içeren Mesleki Denetimde Mimari ÇED uygulamasına 1992 yılında başlanmış olup, bugüne kadar 1000’e yakın proje için ÇED raporu düzenlenmiştir.
Başlangıçta MD/ÇED’in temel ilke ve yöntemlerinin belirlenmesi amacı ile oluşturulmuş olan ve bugün gerek fiilen gerekse MD/ÇED Yönetmeliği ile kurumsallaşmış olan “MD/ÇED Danışma Kurulu”nun değerli katkılarıyla sürdürülmektedir.
MD/ÇED uygulamasının 1992 yılında İstanbul Büyükkent Şubemizde başlamasının ardından, Mimarlar Odası’nın tüm şubelerinden katılımla oluşan Oda Mesleki Denetim Komitesi’nin 6-7 Ağustos 1993 gününde aldığı “ÇED uygulamasının tüm Oda örgütünde yaygınlaştırılması” kararı ve İstanbul Büyükkent Şubesi MD/ÇED Danışma Kurulu’nun 11 Kasım 1993 tarihli toplantısındaki görüş ve değerlendirmeler ışığında ÇED Yönetmeliği’nin ilk taslağının hazırlanması ve 1994 yılı başında tüm Oda örgütünün tartışmasına sunulması ile kurumsallaşmasının ilk adımları da atılmıştır.
Bu uygulamanın kurumsallaşması ve bu konuda izlenecek yöntem ve kuralları belirlemek amacıyla Oda Genel Merkezi MUDK Alt Komisyonu’nca 37. Genel Kurul’a sunulan ve Genel Kurul’da oy çokluğu ile kabul edilmiş bulunan MD/ÇED Yönetmeliği gereğince öğretim üyeleri, serbest, kamuda ve ücretli çalışan mesleki deneyim ve birikime sahip mimarlar ile şehir plancısı, arkeolog ve hukukçu danışman üyelerden oluşan bir Danışma Kurulu bu dönemde yeniden oluşturulmuş ve kendi içinden başkan, ikinci başkan ve sekreter seçimlerini yapmıştır.
Bu çalışma döneminde;
3.2.3. Eğitim ve Kültür Araştırmaları Mesleki Bilimsel Çalışma Kurulu (EKA-MBÇK)
Gelecek Hedefleri
37. dönem Şube Yönetim Kurulu’nun MBÇK’ların kalıcı bir yapıya dönüştürülmesine yönelik yaklaşımıyla EKA-MBÇK’nın yeniden yapılanması ve geliştirilmesi süreci başlatılmıştır. Dönem boyunca değişik aşamalardan geçen EKA-MBÇK, sürekliliği esas alan programatik açılımından ve deneyiminden (ürettiği etkinliklerden) yola çıkarak gelecek hedeflerini de giderek belirginleştirmiş; bu anlamda kendi kimliğinin ancak Oda bütünü açısından yaşadığı deneyimin paylaşılması ve örgütsel olarak MBÇK’ların çoğaltılması ile ortaya çıkabileceğini saptayarak MBÇK olgusunun bütün Oda platformlarına taşınması görevini de üstlenmiştir.
37. dönemde yapılan program geliştirme sürecinin süreklilik ve kurumsallaşmaya dönük ortaya çıkardığı birikimler açısından önümüzdeki döneme dair beklentiler de artmıştır. Buna bağlı olarak EKA Programları sürecine ilişkin aşağıda dile getirilen hedefler gelecek yaklaşımımız içinde de temel hedeflerdir. Bunlar:
1. Uluslararasılaşma (küreselleşme) sürecinin mimarlık kültürü ve pratiğine etkisini irdeleyerek gelecek yaklaşımlarını oluşturmaya,
2. Bu süreçte ülkemizdeki mimarlık ve kültür birikimini derlemeye ve kuramsal değerlendirmeye yardımcı olmak, olarak özetlenebilir.
Bu özet çerçeve bağlamında “Ülkemiz Mimarlığının Ana Belgesi” diyebileceğimiz hedef belge öngörümüz, MYK tarafından “Örgütlenme-Yeniden Yapılanma” çalışmaları içinde yansımasını bularak “Ulusal Mimarlık Politikası” çalışmasını etkilemiş, kültür araştırmaları bağlamında değerlendirdiğimiz çalışmalar “Kent Rehberi-Bina Envanteri vb.” çalışmaların öncülü olmuşlardır. Ayrıca Şube aracılığıyla Merkez düzeyinde yürütülen “Mimarlık ve Eğitim Kurultayı-2” sürecinin birikimi değerlendirilerek, MSR bağlamında Kurultay çalışılmalarına katkıda bulunulmuştur. Bu çalışmaların MBÇK çalışmaları ile paralel hale getirilmesi önümüzdeki sürecin temel gündemleridir.
37. dönem kurumsal altyapı çalışması olarak değerlendirilmelidir. Ancak 2004-2006 dönemi; program yaklaşımımızda da öngörüldüğü üzere 50. Yıl, UIA 2005, hizmet dolaşımı (GATS 2005 Türkiye uygulamaları başlangıç yılı) vb. yoğun değerlendirme, etkin politika oluşturma ve karar vermeyi gerektiren gündemlerle karşı karşıya olan “yoğun” ve “zorlu” bir dönem olacaktır.
Oda İşleyişinde Mesleki Bilimsel Çalışma Kurulu (MBÇK) Yapılanması
38. dönemin bu niteliği; hem içerikleri hem de işlevleri açısından etkin ve kurumsal Mesleki Bilimsel Çalışma Kurulları (MBÇK) gerektirmektedir. Bu nedenle MBÇK’nın yönetmelikler, örgütsel tutum, konu kapsamları bakımlarından daha açık ve algılanabilir olması gerekmektedir. Bu anlayışla 2004 yılı ilk aylarında yapılan genel kurullar sürecinde, önümüzdeki dönüşüm aşamalarına ilişkin Oda-Şube bütünü, MBÇK konu kapsamı ve yönetmeliği ile birlikte ele alan değerlendirmeler yapılmış, bu bağlamda bir strateji oluşturulmaya çalışılmıştır.
Bu doğrultuda 5 Ekim 2002 tarihinde yapılan EKA-MBÇK Toplantısı’nda alınan kararlar çerçevesinde Gerekçeli MBÇK Yönetmeliği Revizyonu ve MBÇK Konu Kapsamı önerileri hazırlanmıştır. Bu iki konu, genel kurul kararlarına dönüştürülmek üzere Şube Yönetim Kurulu’ndan başlayarak değerlendirmeye sunulmuş ve 39. dönem Oda Genel Kurulu gündemine alınmıştır.
37. Dönem Şube Çalışma Raporu’nda da vurgulanan bu süreç, Mimarlar Odası Genel Kurul hazırlık, değerlendirme toplantılarında ve Genel Kurul’da da sürdürülmüş; MBÇK olgusu bütün Oda ortamlarında (genel kurullar da dahil olmak üzere) gündem haline getirilmiş, EKA-MBÇK olarak kurumsal kimlik ve bu bağlamda yapısal dönüşüm yolları aranmaya çalışılmıştır. Son Genel Kurul’da MBÇK Yönetmeliği ile ilgili “gerekçe” bölümünün onaylanması ve yönetmelik maddelerinin geliştirilerek 6 ay içinde Olağanüstü Genel Kurul’a getirilmesi kararının alınması ile önümüzdeki süreci kimlikleşme açısından olumlu bir biçimde değerlendirme şansı artmıştır.
EKA-MBÇK ve MBÇK Yapılanma Aşamaları
Önümüzdeki dönem programı, üç aşamalı olarak kurgulanabilir:
Genel Kurul’da kabul edilen “gerekçe”de anlatılan M.B. Çalışma Kurulları tanımlanması ve hazırlıklarını belli bir olgunluğa getirdiğimiz ancak Olağanüstü Genel Kurul’da geliştirilerek değerlendirilecek olan yönetmelik maddelerine ilişkin önerileri temel alarak yapılacak ilk dönem toplantısı; bütün yaşadığımız sürecin genel olarak değerlendirildiği ilk toplantı olacaktır. Bu anlamda MBÇK olgusunun gerek Şube, gerek Merkez’le ilişkiler (yönetmelik geliştirme) açısından, bu toplantının programatik bir başlangıç olabilmesi için önümüzdeki sürece ilişkin temel yaklaşımı ortaya koyan bir hazırlık yapılarak, toplantıyı bu yaklaşımın değerlendirilmesine yöneltmek yararlı olacaktır.
Bu stratejinin hedefi “Oda iç yapısı içinde MBÇK’ların çoğaltılarak nitelikli hale getirilmesi”dir. Bu anlamda:
a. MBÇK olgusunun Şube ve Merkez düzeyinde kavranılır olması,
b. MBÇK çalışmalarına katkı koyanlarca da MBÇK’ların bürokratik-idari bir yapı olmadığının anlaşılması gerekmektedir.
Yine dönem içinde oluşturduğumuz çalışma grupları da nitelik açısından kendilerini geliştirmek durumundadır:
1. Mimarlığın Gelişimi ve Geleceği Programı Çalışma Grubu,
2. Mimarlık ve Kültür Araştırmaları Programı Çalışma Grubu.
EKA (Mimarlık, Eğitim, Kültür Araştırmaları) kapsamında bu çalışma gruplarının (Mimarlık ve Eğitim Kurultayları birikimi göz önüne alınarak eğitim konusu da ayrıca ele alınabilir) kendilerini ayrı MBÇK’lar olarak biçimlendirmesinin yolu açılarak, Şube’de farklı konularda da MBÇK’ların oluşturulması hedeflenmelidir. Bu bağlamda EKA konu kapsamında 3 ya da daha fazla MBÇK oluşumu önerilebilir:
1. Mimarlığın Gelişimi ve Geleceği MBÇK; Değişen Dünya, Değişen Mimarlık Meslek Pratiği, Mimarlık Meslek Tarihi, Kadın ve Mimarlık...
2. Mimarlık ve Eğitim Araştırmaları MBÇK; Meslek Eğitimi Öncesinde Mimarlık Eğitimi, Mimarlık Eğitimi, Akreditasyon, Sürekli Mesleki Gelişim, MSR, Staj ve Öndeneyim...
3. Mimarlık ve Kültür Araştırmaları MBÇK; Kültürel Süreklilik, Kültürel Çoğulculuk, Anadolu Uygarlıkları, 20. Yüzyıl Mimarlığı, Mimarlık Eleştirisi Kültürü...
EKA-MBÇK kapsamında Olağanüstü Genel Kurul’a kadar bu oluşumların geliştirilmesi için birikimli-gönüllü mimar, uzmanlara yönelik bir çağrının yapılması konusu, yapılacak ilk kurul toplantısında karar haline getirilmelidir.
İkinci aşama, hem yönetmeliğin katkıyla geliştirilmesi, Oda bazında ortak bir kabule dönüştürülmesi; hem de yukarıda açılımı yapılan ve geliştirilmesi-çoğaltılması gereken MBÇK’ların hazırlıklarının yapılması süreci olarak kabul edilmelidir. Bu ana çerçeve kapsamında bu aşamayı Oda işleyişinde MBÇK çalışmasının “örgüt kültürü” haline getirilme süreci olarak görmemiz gerekir. Üçüncü aşamada da ilk iki aşamanın sonucunda oluşan MBÇK’lar; asıl olarak ikinci aşamadaki birikime bağlı olarak şekillenecektir.
3.2.4. Bilgisayar Mesleki Bilimsel Çalışma Kurulu
Önümüzdeki çalışma alanlarının, eğitim, araştırma geliştirme, yayın, meslek içi eğitim, yasa ve yönetmelikler ve yeni projeler olarak çalışma programının ana akslarını oluşturması öngörüsüyle bu alanlarda komiteler oluşturulması ve bu dönemde Oda’nın diğer komite ve komisyonları ile eşgüdümlü çalışmalar; ortak toplantılar, etkinlikler yapılması kararına varılmıştır.
Bu amaçla aşağıdaki etkinlikler çerçevesinde çalışmaların geliştirilerek yürütülmesi programlanmaktadır.
A. Meslekiçi Eğitim Çalışmaları:
a. Seminerler Düzenlenmesi;
a.a. CAD programlarının tanıtımı,
a.b. CAD alanındaki Sorunlar,
a.c. CAD programları kullanımının mimari tasarım ortamına etkileri,
a.d. Yapı üretim sürecinin çeşitli dallarında bilgisayar teknolojisi kullanımı,
b. Bilimsel Çalışmalar;
b.a. Yapı üretim sürecinin tüm alanlarında teknolojinin kullanımı üzerine geliştirici teorik ve deneysel çalışmalar yapılması ve bu çalışmaların diğer faaliyet alanlarına aktarılması.
B. Yayın ve İnternet Ortamında Yapılacak Çalışmalar:
a. Geçen dönem ön çalışması yapılan yapı üretim sürecinde kullanılan yazılımların yer aldığı katalog çalışmasının sonuçlandırılması ve fuar düzenlenmesi,
b. Bilgisayar MBÇK’ya ait web sayfasının eksikliklerinin tamamlanması ve geliştirilmesi.
c. Periyodik bülten çıkartılması ve Oda yayınlarına düzenli yazı yazılması,
d. Eğitim sonrası sorunlarla ilgili web sayfası aracılığı ile doğrudan destek çalışması.
C. Eğitimin Niteliğinin ve Çeşitliliğinin Geliştirilmesi:
a. Tüm birimlerde donanım ve yazılımın yenilenmesi ve aynılaştırılması,
b. Ders notlarının tüm birimlerde aynılaştırılması ve yenilenmesi,
c. Verilen eğitim programlarının zenginleştirilerek çeşitliliğinin artırılması.
D. Merkezi Bilişim Komitesi:
a. Geçtiğimiz dönemde Merkez Bilişim Komitesi bünyesinde başlatılan çalışmaların devamı ve zenginleştirilmesi.
E. Kurumsallaşma Süreci:
a. MBÇK’nın kurumsallaşma süreçlerinin tamamlanması ve bu anlamda yönetmelik taslağı üzerinde çalışmalar yapılarak önümüzdeki Genel Kurul’a görüşlerin iletilmesi.
3.2.5. Galata Grubu MBÇK
Bu dönem, çalışma programında MSR gruplarının, mimarlık öğrencilerinin ve genç mimarların farklı disiplinler ile kaynaşması amacıyla ortak çalışma alanları geliştirilerek, bireylerin, bilgi alışverişi sayesinde, sadece mesleki değil, sosyal ve kültürel olarak da gelişimini sağlamak hedeflenmiştir.
Bu doğrultuda yapılacak çalışmalar, çeşitli seminerleri, belgelemeleri, sergileri ve atölyeleri kapsamaktadır. Çalışma programı çerçevesinde her yaz döneminde, imkân dahilinde çeşitli mekânlarda yaz çalışmaları hedeflenmiştir.
Temmuz 2005’te UIA Kongresi’nin İstanbul’da toplanması nedeniyle, UIA 2005 sürecine hazırlık toplantıları yapılması, dil atölyeleri oluşturulması ve çeşitli sergilerle UIA sürecine etkin olarak katılmak planlanmaktadır.
Küreselleşme süreciyle bağlantılı olarak meslek ortamımızda yaşanan değişimler ve dönüşümler doğrultusunda, GATS ve AB’ye uyum yasalarının meslek alanımıza, eğitim sistemimize müdahaleleri, hukuki boyutları ile ilgili seminerler ve bilgilendirme toplantıları düzenlenmesi, dönemin ağırlıklı çalışma alanlarını oluşturması hedeflenmektedir. Bunlara ek olarak eğitim sorunları, kent bilinci-kentli olmak, restorasyon bilgisi vs. başlıklar altında seminer ve atölye çalışmaları yapılması planlanmaktadır.
Belirli aralıklarla şehir içi ve şehir dışında yapılacak geziler, Tarihi doku, modern yapılar, arkeolojik değerler, malzeme bilgisi gibi konularda bilgilendirmeleri içerecektir.
Galata Grubu’nun hazırladığı Galata Bülteni’nin düzenli olarak çıkarılabilmesi için çalışmalar yapılacaktır. Grubun yapmış olduğu eski ve yeni çalışmalar, düzenli olarak arşivlenerek yeni katılımcıların kolaylıkla bilgilendirilebileceği ve kişilerin belge olarak yararlanabileceği bir düzen kurulması hedeflenmektedir.
3.3. ÇALIŞMA GRUPLARI
3.3.1. Sosyal Etkinlikler
3.3.1.1. 50. Yıl Çalışmaları
TMMOB ve bağlı meslek odalarının kuruluşunun 50. kuruluş yılını yaşamaktayız. 27 Ocak 1954 tarihinde TBMM’de kabul edilen yasa uyarınca kurulan TMMOB, 18-22 Ekim tarihleri arasında ilk genel kurulunu yaparak ilgili meslek odalarının kurulmasına ilişkin kararları almıştır. TMMOB’nin kuruluş yıllarının öyküsüne dair en önemli katkıların 18 Şubat 1927’de kurulan T. Mimarlar Birliği tarafından sağlandığını biliyoruz.
Kuruluş çalışmalarından itibaren, Mimarlar Odası örgütünün ve özellikle İstanbul Şubesi çalışmalarının (Mimarlar Odası Merkezi İstanbul’da kurulmuştur) geçtiğimiz 50 yılın, ülke ve mühendislik-mimarlık gündemini belirlemede yüklendiği rol, yadsınamaz bir önem taşımaktadır.
Ayrıca, yaşanan bu 50 yıl, sadece mimarlık ve mühendislik alanında değil, bütün dünyada ve ülkemizde önemli ekonomik, politik ve sosyal değişimler ile teknolojik gelişmelerin gerçekleştiği bir dönemle çakışmaktadır. Özellikle mesleğimizin ilgi alanını oluşturan imar ve planlama faaliyetleri sürecindeki travmatik gelişmelerin asıl odağı olan İstanbul kentinin, 50 yıllık gerçek öyküsü, bu yılları yaşayan meslektaşlarımızın belleklerinde olanca tazeliği ile hâlâ yaşamaktadır.
Bütün bu nedenlerle:
Ülkemiz mimarlık meslek pratiği ve mimarlığın değişen profillerinin izdüşümlerinin örgütümüze yansımalarının da değerlendirilmesi açısından özel bir önem taşıması gereken 50. yıl kutlama ve değerlendirme çalışmalarının İstanbul Şubesi ile ilgili bölümünü oluşturmak, mesleğimizin ve kurumumuzun geleceğini, insanlık, doğa ve toplumdan yana olan bir mimarlık adına geliştirebilmenin ipuçlarını aktarmak bakımından ayrıcalıklı bir anlam taşımaktadır.
Bu anlam ve önemin bilincinde olan çalışma grubumuz, TMMOB Mimarlar Odası Merkez Yönetim Kurulu’nca yürütülmekte olan çalışmalara paralel olarak, aşağıdaki çalışmaları yürütmeyi planlamaktadır.
a. Oda Tarihi: (50. Yıl Kitabı): Oda arşivlerinden yararlanılarak Oda yöneticilerinin, katkıda bulunanların, Yönetim Kurulu kararlarının, 50 yılda yapılan etkinliklerin dökümünü yapmak istiyoruz. Bu çalışmanın aynı zamanda mesleğimizin elli yıllık tarihine de tanıklık edeceğini düşünüyoruz.
b. Sözlü Tarih Çalışmaları: Oda yönetimlerinde veya etkinliklerinde yer alan ve çalıştıkları dönemlere tanıklık eden pek çok meslektaşımızla sözlü tarih kapsamında görüşmelere başlanmıştır. Son derece renkli ve heyecan verici bir etkinlik olarak Oda birikimine katkı sağlanmaktadır. Hedefimiz, bu birikimin değerlendirilerek yayına dönüştürülmesidir.
c. Basın Taramaları: 50. yıl boyunca, basına yansıdığı kadarıyla Mimarlık ve Mimarlar Odası ayrı çalışma konusu olarak araştırmacılara sunulmuş ve destekleri istenmiştir. Bu konuda da çalışma yürütülmeye başlanmıştır.
d. Sergiler: Basında Mimarlar Odası haberleri ve fotoğrafları sergisi, Arkitekt ve Mimarlık dergilerinin ilginç kapak fotoğrafları sergisi, etnografik mimarlık sergisi, Ulusal Mimarlık Ödülleri sergisi vb.
e. Film Çalışmaları: Mimarlık ve Mimarlar Odası ile ilgili daha önce hazırlanmış film çalışmalarının araştırılması, bulunamıyorsa yeni bir çalışma yapılması düşünülebilir.
f. Panel: Oda hukuku, dönemsel olarak Mimarlar Odası ve mimarlık-meslek yaşamımıza 50 yılın yansımaları-günümüzden geleceğe bakışlar başlıkları altında çeşitli paneller düzenlenebilir.
g. Medya Çalışmaları: Mimarlar Odası’nın 50. yılının basına yansıtılmasının yanında Radyo-TV programlarıyla da bu çaba desteklenmelidir.
h. Sosyal Etkinlikler: 4 Ekim Dünya Mimarlık Günü, basın bildirisi, sergi ve “Geçmişten Geleceğe Mimarlar” yemeği ile kutlanacak olup, kuruluş yıldönümümüz olan Aralık ayında ise bir 50. yıl balosu düşünülmektedir.
3.3.1.2. Mimar Sinan Etkinlikleri
Mimar Sinan’ın ölüm yıldönümüne rastlayan Nisan ayının ilk Pazartesi günü ile başlayan “Mimar Sinan Etkinlikleri” haftası, geleneksel olarak Sinan’ın Süleymaniye Külliyesi’ndeki mezarı başında gerçekleşen ve Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi ile Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nin ortaklaşa katıldıkları anma törenini takiben konferanslar, sergiler ve mimarlık öğrencileri ve üyelerimiz için düzenlenen teknik geziler ile devam ettirilmektedir. Şube’nin ve Genel Merkez’in yayımladığı basın bildirileri de bu etkinliklerin önemli bir unsurudur. Şube yetkilileri, BKBT’ler, (Kadıköy, Bakırköy) ve Temsilciliklerde (Edirne) düzenlenen Mimar Sinan Etkinliklerine de aktif olarak katkıda bulunmaktadır.
3.3.1.3. Dünya Mimarlık Günü Etkinlikleri
Her yıl Ekim ayının ilk haftasında kutlanan “Dünya Mimarlık Günü” bu dönem için 2004 yılında Mimarlar Odası’nın 50. kuruluş yıldönümüne yönelik ve yaklaşan 2005 UIA Dünya Mimarları Kongresi’nin ağırlıklı olarak gündeme geldiği etkinlikler olarak kutlanmaktadır. Geleneksel olarak her yıl bu hafta içerisinde İstanbul Büyükkent Şubesi’nin organize ettiği “Mimarlar Yemeği”nde meslekte 30., 40., 50., 60., yıllarına ulaşmış meslektaşlarımız plaketler ile onurlandırılmaya devam edilecektir.
2004 yılının Dünya Mimarlar Haftası etkinlikleri 3 günlük Yapı Malzemeleri Kongresi ile son bulacaktır.
3.3.1.4. Kültürel-Teknik Geziler
“UIA 2005 İstanbul Kongresi’ne Doğru Türkiye Kongreleri” kapsamında “Anadolu’dan 3. Binyıla Mesajlar” kültür gezileri (Konya-Sille-Çatalhöyük, Trabzon vb.), öğrencilerle birlikte kültür gezileri (Kendini Tekrarlamayan Sinan Gezisi, Edirne Tarihi Çevre Kültür Gezisi vb.), İstanbul Kent Rehberi gezileri yapılması hedeflenmektedir.
3.3.1.5. Sergiler
38. dönemde Odamızca açılması planlanan sergiler üç başlık altında ele alınabilir:
a. Mimarlar Odası 50. Yıl Kutlamaları: Basında Mimarlar Odası haberleri ve fotoğrafları sergisi, Arkitekt ve Mimarlık dergilerinin ilginç kapak fotoğrafları sergisi, etnografik mimarlık sergisi vb.
b. 2005 UIA Dünya Mimarları Kongresi
c. Geleneksel sergiler: Fotoğraf Yarışması sergisi, Ulusal Mimarlık Ödülleri sergisi, Kent Suçları sergisi
3.3.2. Sivil Toplum Kuruluşları ile Ortak Çalışmalar
İstanbul’da yaşanan kent, çevre, afet sorunlarını izlemek, karşılaşılan problemleri paylaşmak ve ortak çözüm önerileri bulmak amacıyla sivil toplum kuruluşları ile ortak çalışmalar yapılması hedeflenmektedir.
3.3.3. Sürekli Mesleki Gelişim Merkezi
Mimarlık mesleği ve mesleki hizmetin; etkinliğini, verimliliğini ve gelişimini sürekli kılmak amacıyla, meslek mensuplarına değişen dünya koşulları, bilimsel ve teknolojik gelişmeler ve toplumsal gereksinmeler çerçevesinde, mesleki formasyonlarını sürekli geliştirme ortam ve olanaklarını sunmak amacıyla; gelişmelerin takip edilmesi ve bunların sunulması hedeflenmektedir.
Bu doğrultuda arşiv, kütüphane ve benzer tesisleri kurmak; seminer, konferans, toplantı ve benzeri etkinlikler düzenlemek; üniversite, vakıf, enstitü ve benzeri kuruluşlarla işbirliği sağlamak amaçlanmaktadır.
3.3.4. Özürlüler Çalışma Grubu
Özürlüler konusundaki çalışmalar Mimarlar Odası’nın süreklilik kazanmış çalışma alanlarından birisini oluşturmaktadır. Genel bir deyişle, özürlülük durumu ve mimarın sorumluluğu tartışmasını yapan ve kent içindeki yaşamın akışında onların olabildiğince düşünüldüğü tasarımları bir tasarım politikasına dönüştürmeyi hedefleyen bu çalışmalar, bu dönemde de farklı biçimlerde sürdürülecektir. Daha önceki dönemde de, özellikle 2003’ün Avrupa Özürlüler Yılı olması dolayısıyla yoğunluk kazanan çalışmalar, bu dönemde sağlanan bilgi altyapısı ve birikimle birlikte bir adım daha ileriye taşınmak istenmektedir.
Özürlüler ve Mimarlık konusunda planlanan çalışmalar, bu konuda daha fazla düşünmeyi amaçlayan ve yaratıcılığı teşvik eder niteliktedir. Konuyla ilgili panel, söyleşi, seminer vb. bilimsel toplantıların yanı sıra, sergiler ve özel günler de geçen dönemde olduğu gibi yürütülecektir. Ayrıca özellikle üzerinde durduğumuz ve gerçekleştirdiğimiz bir adım, yayınlarımızda bu konuya özel bir önem ve yer vererek süreklilik kazandırmış olmamızdır. Mimari tasarımda özürlülerin erişebilirliğine yönelik çalışmalar, özel uygulamalar ve bu konudaki eleştiriler, yayın organlarımızda yer almaktadır. Ayrıca buna bağlı olarak, bu alandaki gelişmelerin gerek eğitim kurumlarında ve sivil örgütlerde gerekse hukuk alanındaki gelişmeleri sürekli izlenmekte ve tartışmaya açılmaktadır.
İlgili alanda, yürütücülüğünü Polonya Mimarlar Odası’nın (SARP) sürdürmekte olduğu UIA çalışma grubunun çalışmalarına da destek verilmekte ve düzenledikleri toplantı ve seminerler tarafımızdan katılımcılarla izlenerek ülkemize ait bilgiler bu platformda aktarılmaktadır.
Son olarak şunu da belirtmek gerekir. Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi bu alanda geliştirdiği çalışmalarla, mimari ve kentsel tasarımda “farklı” olanın da yer bulduğu bir tasarım düşüncesini yaygınlaştırmak ve geliştirmek gibi bir misyonu da üstlenmiş olmaktadır.
3.3.5. Üye İlişkileri / Araştırma
Amaç-Hedef
Mimarlar Odası’nın üyeleriyle iletişiminin yeniden ele alınıp daha sağlıklı hale getirilmesi, aktif üye ilgisinin Oda gündemiyle ilişkilendirilmesi amacıyla 38. dönemde ayrı bir çalışma grubunun oluşturulmasına ihtiyaç duyulmuştur. Oda’nın üyelerle olan iletişiminin geliştirilmesine ilişkin işleyişteki olumsuzlukların belirlenmesi, bu olumsuzlukların giderilmesini sağlayacak önerilerin hazırlanması, bu önerilerin hayata geçirilmesi ve böylece kalıcı bir iletişim organizasyon modelinin oluşturulması hedeflenmektedir.
Giriş
Ekonomik, sosyal, kültürel, hukuksal kriz ve olumsuz mimarlık pratiğinin yarattığı sorunlar, giderek hızla sayısı çoğalan üyelerin ciddi gelecek kaygılarının ve bu bağlamda Oda’dan beklentilerinin de artmasına neden olmaktadır. Bu süreçte toplumsal kişi ve kurumlarla, basın ve kamu idaresinin de ilgisinin arttığı Oda yapısı, bütün bu ilişkileri sağlıklı ve yeterli bir biçimde değerlendirmek, yorumlamak, eyleme dönüştürmekte giderek zorlanmaktadır.
Mimarlık gibi çok yönlü bir mesleğin kurumu olabilmek için, içinde bulunduğumuz çok katmanlı sorunları ve bu anlamda üye ilgilerinin çeşitliliğini kavramak, yorumlamak ve mimarlar arası dayanışmanın politikasına dönüştürmek durumundayız. Düşünsel ve kurumsal yeteneklerimizin artırılması, yapı ve işleyişe ilişkin bütünsel bir bakışla içe ve dışa dönük “iletişim” organizasyonumuzun bütün yönleriyle değerlendirilmesine bağlıdır.
İçinde bulunduğumuz koşullarda asli sorunumuz, “gönüllülüğün ve aidiyetin” kurumsal süreklilik kazanmasıdır. Çünkü üyelerle ve gönüllülerle olumsuz metropol yaşamı nedeniyle “yüz yüze” iletişim kurulamamakta ve ilişkiler yabancılaşmakta, kimliksizleşmektedir. İletişim organizasyonu, bu nedenle örgütsel reorganizasyonu içermek durumundadır.
50. Yıl (2004), UIA Kongresi (2005) organizasyonları dönemsel olarak “iletişimin güçlenmesi” konusundaki çalışmaları daha ciddi bir biçimde yapmamız için önemli fırsatlar olarak değerlendirilmelidir.
Kapsam
A. İletişim Açısından Değerlendirme
a.a. Oda ortamında kullanılan “dil”,
a.b. Elektronik ortamın olanakları,
a.c. Yayın olanakları,
a.d. Mekânsal ortam,
a.e. Hizmet olanakları,
a.f. Oda organizasyonu (yapı-birim, komite, kurul, çalışma grubu...),
a.g. Oda politikaları,
a.h. Oda’nın “iç demokrasi kültürü”nün değerlendirilmesi...
B. Üye-Gönüllülerin Değerlendirilmesi:
b.a. Talepler,
b.b. Coğrafi dağılım,
b.c. Çalışma yaşamı,
b.d. Sosyal ve ekonomik yaşam,
b.e. Kültürel aktiviteler,
b.f. Eğilimler...
C. Oda İletişiminde Üye ve Gönüllüler:
İletişim için işleyişteki olumsuzlukların belirlenmesi...
D. Öneriler...
Program
A. Üye Araştırması:
a.a. Sicil Çalışmalarının Geliştirilmesi,
a.b. Üye Anketi (Genel),
a.c. Üye Grup Araştırmaları (Yoğunlaşmış Gözlemler),
a.c.a. İşyerleri,
a.c.b. İşsizler,
a.c.c. Öğrenciler,
a.c.d. Diğerleri...
B. Güncel İletişim Dili:
b.a. Yazışmalar,
b.b. Yayınlar (mimarlara, mimarlardan...),
b.c. Elektronik Yayın,
b.d. Anımsama ve Kutlama Yazıları:
b.d.a. Genel Önemli Günler,
b.d.b. Kişisel Önemli Günler...
b.e. Raporlar...
C. Bilgilendirme:
c.a. Toplantılar (EKA-Kurumsallaşma ve İletişim),
c.b. Hukuk Danışma Bürosu ve Hattı,
c.c. Basın Bürosu ve Hattı...
c.d. Kampanyalar:
c.d.a. Mimarlığı Toplum Gündemine Taşımak,
c.d.b. Meslek ve Oda Tanıtımları,
c.d.c. Sürekli Mesleki Gelişim,
c.d.d. Müelliflik ve Telif Hakları,
c.d.e. Kentli Hakları, Kent Suçları,
c.d.f. 50. Yıl,
c.d.g. UIA 2005...
c.e. Bilgilendirme Metinleri ( Mimarların Oda aracılığı ile kullandığı haklar)
D. Birimlerin Geliştirilmesi: (Üye ilişkilerinin doğrudan kurulduğu birimler, BKBT’ler ve İşyeri Temsilcileri...)
E. Şube Danışma Kurulu Modeli...
3.3.6. Üye Sicil Sistemi Çalışmaları
Üye sicil sistemi genişletme projesi çalışmalarında büyük ilerlemeler sağlanmıştır. Bu çalışmayla amaçlanan hedefler şunlardır:
a. Üye sicil sisteminin daha sağlıklı ve kapsamlı hale getirilmesi,
b. Mimarın ve mimarlığın sayısal profillerinin elde edilerek oluşturulacak politikalar için sağlıklı veri üretimi,
c. Üye Sicil Dökümü benzeri belge ve raporların beyana ya da belgeye dayalı olarak üretilmesi ve üyelik hizmeti verilmesi,
d. Oda bilgi/belge sisteminin bir standartta oluşturulması ve bu sayede kurumsallaşmayı güçlendirme,
e. Bu doğrultuda Üye Sicil Dökümü programlama altyapısı hazır hale getirilmiş olup, İstanbul Şubesi’nde pilot uygulama çalışmalarına geçilerek, sonuçları değerlendirildikten sonra yazılım revizyonları yapılacaktır. Bu amaçla İstanbul Şube bünyesinde uygulama sürecini planlayacak bir komite oluşturulmuştur.
3.3.7. Öğrencilerle İlgili Yapılanmalar ve Aday
Üyelik Çalışmaları
Öğrencilerin sürekli temsiliyetini sağlayan bir yapılanmanın olmaması ve kalıcı çalışmaların yapılamaması, mimarlık öğrencilerinin tümünün (politik, vs. görüş ayrılıklarına bakılmaksızın) yer alacağı bir yapılanmanın gerekliliğinin de kanıtıdır. Yapılan stajların nitelik bakımından yetersizliğinin ve “naylon” olmasının önlenmesi; Oda’nın, lisans eğitimi sonrası sadece ruhsat almak için gelinen bir yer olmaması; Oda çalışmalarının amacının, heyecanının yansıtılmasının gerekliliği; Mimari Stajda Rotasyon Programı’nın, Galata Grubu’nun deneyimlerinden faydalanılarak, staj, sürekli meslek pratiği gibi kavramların gündeme gelmesiyle, somut gerçekliklerden ortaya çıkmıştır.
Önümüzdeki süreçleri de göz önüne alarak “aday üyelik” ve “Oda üyeliği” kavramlarını birbirlerinin devamı olarak görerek çözüm için yöntemler geliştirmeye çalışılacaktır
Oda üye ilişkileri çerçevesinde yapılması düşünülen çalışmaların bir parçası olarak MSR Programı çalışmaları, bu kapsamda önemli bir girdi oluşturmaktadır. Şube bünyesindeki bu alanda çalışma yürüten Galata Grubu MBÇK ve EKA-MBÇK gibi kurulların çalışmalarına öncelik verilecektir. Staj konusu en geniş anlamıyla Mimarlık ve Eğitim Kurultayları’nın da önemli konularından birisi olarak tartışılmıştır. Oda Sicil Sistemi çalışmalarına bağlı olacak şekilde staj çalışmalarının yürütülmesine öncelik verilecektir. Yaz okulları, teknik geziler, konferanslar, öğrencilere yönelik tanıtım toplantıları ve söyleşilerin öğrenciler tarafından düzenlenmesi ve duyuruları etkin bir şekilde yapılacaktır.
Tüm bu çalışmaların Oda-öğrenci ilişkilerinin staja indirgenmeden yürütülmesi, Mimarlar Odası’nın kamu yararı amacıyla sürdürdüğü çalışma alanlarının, öğrencilere aktarılması ve bu alanlardaki toplumsal duyarlılıklarının geliştirilmesine çalışılacaktır.
3.3.8. E-Oda Çalışmaları
a. Mimarlar Odası merkez ve birimlerinin web ortamında varlığının geliştirilmesi,
b. Ortak belge ve bilgi sisteminin oluşturulması, veri ve belge standartlarının sağlanması,
c. Üye sicil ve mesleki faaliyet bilgilerinin sistematik şekilde arşivlenmesi,
d. Yayın ve arşivlerin web ortamına aktarılması ve üyenin kullanımına açılması,
e. Üyelere kalıcı e-posta adresleri verilmesi,
f. Birimler arası iletişimin elektronik ortamla güçlendirilmesi,
amacıyla Merkez ile birlikte çalışmalar yapılması ve hayata geçirilmesi hedeflenmektedir.
3.3.9. Bina Çalışmaları
3.3.9.1. Mevcut Binanın Düzenlenmesi
İstanbul Şubesi’nin kullandığı Yıldız Dış Karakol Binası verimli çalışma ortamına kavuşturulması için yeniden düzenlenmektedir. Komite ve komisyon çalışmalarının artması, yaşanılan mekânsal yetersizlikler bizi bu düzenlemeleri yapmaya zorlamıştır. Önceki dönemde toplantılar için kullandığımız mekânı komite ve komisyonların çalışması için düzenledik. Binada verimli çalışmayı etkileyen bir durum da ısıtma ve soğutma sorunuydu. Ortadaki galeri boşluğunun iki yanı alüminyum doğramayla kapatılarak sıcak ve soğuğun kontrol edilebileceği mekânlar oluşturulacaktır. İkinci aşamada bodrum kat düzenlenecek, kütüphane yenilenecektir. Daha sonra zemin kat toplantı salonunun düzenlenmesine başlanacaktır. Yaptığımız program doğrultusunda çalışmalarımız devam etmektedir.
3.3.9.2. Yeni Bina Edinme Çalışmaları
Bu çalışmalarımıza Kuledibi’nde sahibi olduğumuz binanın durumunu değerlendirerek başlanmıştır. Binanın olduğu bölgeye son dönemde çok fazla talep olmuştur. Binadaki diğer hak sahipleriyle görüşmeler yürütülmektedir. Binayla ilgili daha önce yapılmış çalışmaları da dikkate alarak ekonomik çözümler üretmek durumundayız. Tamamı olmasa bile %60-70 gibi pay sahibi olunabilirse binanın planlamasını başlatabiliriz.
Komisyonumuz Beyoğlu ve Beşiktaş bölgesinde satın alınabilecek arsa ya da bina arayışını sürdürmektedir. Bu çalışmalarımızdan olumlu sonuçlar alacağımızı umuyoruz.
3.3.10. Örgütsel Yenilenme ve Mimarlığın Uygulama Alanları
Örgütsel ve Mesleki Yapılanma Mesleki Bilimsel Çalışma Kurulu
3.3.11. Kayaköyü Çalışmaları
Kayaköyü projesi Mimarlar Odası’nın uzun yıllardır üzerinde çalıştığı bir projedir. Bu çalışmanın içinde çok sayıda meslektaşımız ile aydınlar, sanatçılar, bilim insanları, öğrenciler, yerel halk ve sivil toplum yöneticileri, uluslararası kuruluşlardan katılımcılar ortaya koydukları katkıyla bu projenin oluşturulmasında pay sahibi olmuşlardır.
Projenin fikrî omurgası, Mimarlar Odası tarafından şekillendirilmekle beraber farklı kesimlerden yapılan katkılarla içeriği zenginleşmiş ve giderek bir bütünlüğe kavuşmuştur.
Ayrıca son yıllarda uluslararası alanda kültür ve çevre kuruluşlarının, mimarlık örgütlerinin (UIA-ACE) yayımladığı (Beyaz Kitaplar) sonuç bildirgeleri ve yayınlar, protokollar (1988-Akdeniz’de Özel Koruma Alanlarına ilişkin Protokol), kültürü, çalışmaların asal bir ekseni olarak ele almak gerektiğini ortaya koymuştur.
Kayaköy
Bölgeyle İlgili Yapılması Gereken Çalışmalar
a. Kaya Çukuru Koruma İmar Planı’nın tamamlanamamasından dolayı Kaya Çukuru’nda varolan kaçak yapılaşmanın arttığı zamanda önlem alınmazsa Kaya Çukuru’nun tamamen kaybedileceği görülmektedir. Kaçak yapılaşma ile ilgili bakanlıklar, valilik ve jandarma nezdinde girişimde bulunulması,
b. Kaya Çukuru Koruma Amaçlı İmar Planı’nın en kısa zamanda tamamlanması için gerekli girişimlerde bulunulması, plan tamamlanıncaya kadar Koruma Kurulu’nun çıkardığı geçiş dönemi yapılaşma koşullarının uygulanmasının sağlanması,
c. Kayaköy’de bulunan köy evlerinin pansiyona dönüştürülmesi için rölövelerinin çıkarılması ve projelerinin hazırlanması için öğrenci yaz okulu düzenlenmesi. Bu yaz okulu çalışmasının muhtarlıklarla yapılacak protokol kapsamında sürdürülmesi, yöre halkının bu sayede ekonomik girdi elde etmesi ve buradaki kültür turizminin içinde yer almalarının sağlanması,
d. Kayaköy projesinin Kaya Çukuru ile birlikte bir bütün olarak değerlendirilmesi, bu kapsamda Kaya Çukuru’ndaki yapılaşmanın bütün olarak gözlemlenmesi,
e. Fener Rum Patrikhanesi’nin ve Küçük Asya Müzesi arşivinin incelenmesi için hükümet ile görüşülmesi; Mimarlar Odası Anadolu 1. Büyükkent Bölge Temsilciliği’nin mekânında oluşturulan Kayaköy arşivinin, Fethiye Temsilciliği elinde bulunan dokümanlar ile karşılaştırılması ve Fethiye yerelinde eksik olan arşivin çoğaltılarak yerel arşivin tamamlanması,
f. Kayaköy Projesi’nin hayata geçirilmesi için geniş kapsamlı bir çalışma başlatılması, çeşitli kuruluşlarla işbirliği protokolleri yapılması, Kültür Bakanı ile en kısa zamanda görüşme sağlanması ve bu görüşmede bütün projenin aktarılarak ekinde diğer kurumlarla yapılan protokollar ve Kayaköy dosyamızın sunulması ve bölgenin tahsisinin talep edilmesi.
Kayaköy Arşivi
Mimarlar Odası elinde bulunan tüm yazılı, basılı, görsel, çizili vs. dokümanların, kullanıcılar tarafından kolay ulaşılabilecek biçimde, sistematik olarak düzenlenmesi:
a. Tüm dokümanların dijital ortama aktarılmasının tamamlanması,
b. Saydam ve fotoğrafların taranarak dijital ortama aktarılması,
c. Kitap, tez ve paftaların sistematik arşivlendirilmesi,
d. Bölgenin kültür haritasının oluşturulması (Likya bölgesi).
Kayaköy Sergisi
a. UIA 2005 İstanbul Dünya Mimarlık Kongresi’ne yönelik Kayaköy sergisinin hazırlanması, kongre kapsamında Kayaköy konulu bildiri çalışması yapılması, Kongre öncesi veya sonrası Kayaköy gezisi organize edilerek Kongre katılımcılarının bu bölgeyi görmelerinin sağlanması.
Kayaköy Kitabı ve Filminin Tamamlanması
a. Kitabın senaryo ve kurgusunun oluşturulması,
b. Türkçe, İngilizce ve Yunanca olarak kitabın basılması,
c. Çekimi yapılan filmin senaryosunun tamamlanması.
Kayaköy Projesi’nin Web Sayfasının Güncellenmesi
a. Kayaköy Projesi’nin web sayfasının yapılan çalışmalar doğrultusunda güncellenmesi,
b. Kayaköy filminin demo olarak web sayfasına aktarılması.
3.3.12. Mimarlık ve Eğitim Kurultayı Çalışmaları
İlki 2001, ikincisi 2003 yılında Mimarlar Odası tarafından ve İstanbul Büyükkent Şubesi’nin ev sahipliğinde yapılan Mimarlık ve Eğitim Kurultayı’nın üniversiteler ve meslek elemanlarıyla olduğu kadar öğrencilerle de birlikte mimarlık ve eğitim konularının tartışıldığı önemli bir platform yarattığı açıkça görülmektedir. Dört yılı aşkın süredir yürütülen hazırlık çalışmaları ve atölyelerin verdiği sinerjiyle de ülkemizde mimarlık ve eğitim üzerine oldukça önemli çıkarımlar elde edilmiştir. Önümüzdeki dönemde ise bu birikimlerin uygulamaya dönük somut adımlar yardımıyla ülkemiz eğitim ve meslek ortamına doğrudan katkılarının yöntemlerinin araştırılması amaçlanmaktadır. Öncelikle Sürekli Mesleki Gelişim Merkezi’nin kurulması Odamız ve ülkemiz açısından yaşamsaldır. Buna paralel olarak 3. Mimarlık ve Eğitim Kurultayı’nın düzenlenmesiyle de üniversitelerin akreditasyonu konusunda oluşturulacak kurullara katkı sağlama yöntemlerinin geliştirilmesi, staj konularında süregelen çalışmalar, lisans eğitiminin yeniden düzenlenmesi konusundaki görüşler gibi pek çok alanda tartışmaların sürmesi ve bu tartışmaların da somut adımlara dönüşmesi beklenmektedir.
4. MERKEZİ GÖREV ve ETKİNLİKLER
4.1. GENEL MERKEZ BÜNYESİNDE YAPILACAK İŞLER
Bu dönemde de daha önceki dönemlerde olduğu gibi, bazı çalışmalar Genel Merkez ile paralellik içinde ve/veya ortak olarak yürütülecektir. Özellikle Mimarlık ve Eğitim Kurultayı’nın düzenlenmesi ve gerçekleştirilmesi, UIA çalışma grupları kapsamındaki çalışmalar ya da uluslararası ilişkiler vb. alanlardaki çalışmalar Genel Merkez bünyesinde geliştirilerek ortak bir yaklaşım çerçevesinde uygulanacaktır. Bu çalışmalarda, belirli stratejilerin geliştirilmesi ve bunlara yönelik olarak hedeflerin belirlenmesi Oda’nın çalışmalarında şubeler arası iletişim ve eşgüdüm ortamını gelişmesini de desteklemektedir.
4.2. MİMARLIK VAKFI (MİV) İLE İLİŞKİLER
Mimarlık alanının ve mimarların önemli bir destek kuruluşu olması hedeflenmiş Mimarlık Vakfı ile Odamızın kurumsal ilişkilerinin genel merkez çerçevesinde olacağı düşünülse de, başka sayılabilecek nedenler bir yana, Vakıf genel merkezinin hem İstanbul’da hem Şubemizin bir mekânında bulunması bile, özellikle uygulamaya dönük ilişkilerin ağırlığının Şubemiz üzerinden olacağını göstermektedir. Bunun yanı sıra Şubemizin, vakfın kurucu üyesi olduğunu da hatırlamak gerekir.
Bunlar ve ayrıca Şubemizin geçen dönem çalışma raporunda, “Mimarlık Vakfı Odamızın bağrında doğmuştur. Bu gerçekliğin, bu yakınlığın her iki kurumun ilişkilerinde bir güvence olmasının yanı sıra, ‘ortaklık’ için de en önemli öğelerden olduğu kuşkusuzdur. Bu durum aynı zamanda, kimi çalışma alanlarının ortaklaştırılması ve bunlara yönelik olanakların birleştirilmesinin mutlak sağlanması gerektiğinin de nedenidir. Bütün bunlar, çalışma alanlarını, olanakları ve hedefleri içeren stratejik ortak bir programın oluşturulmasını getirmelidir… Önümüzdeki dönem Şube yönetim kurulumuzun konuya en az böylesi bir önem ve dikkatle yaklaşması yerinde olacaktır.” diye ifadesini bulan öneri de göz önüne alındığında, vakıfla yoğun bir ortaklığımızın olması gerektiğinin örgütsel içselleştirilmesinin tamamlanması, ortak programa dayalı faaliyetlerin ele alınmasına özen gösterilmelidir.
4.3. MİMARLIK VAKFI MİMARLIK ENSTİTÜSÜ
Mimarlık Vakfı Senedi’nin gereği olarak, Mimarlık Enstitüsü Yönetim Kurulu’nda şu anda doğrudan Mimarlar Odası’nın aday gösterdiği iki üye bulunmaktadır. Bu iki üye Şubemizin mesleki bilimsel çalışma kurullarından olan Eğitim ve Kültür Araştırmaları (EKA-MBÇK) Kurulu’nun Başkanı ve Sekreteridir.
Mimarlık Enstitüsü işlevsel kurumlaşma konusunda bugüne dek kalıcı ve sürekli bir yapıya tam olarak kavuşamamış olması nedeniyle, temsilcilerimiz bu sorunun aşılması yönünde çalışmalarıyla katkıda bulunmaya ve bu yönde sistemli program önerileri getirmeye devam etmektedir.
Kurumsallaşma önerilerin biri, TÜBA TÜKSEK Araştırma Programları ile ortak projelere katılım ve temsiliyet sistematiği projesidir.
Bir diğeri ise doğrudan Mimarlık Enstitüsü’nün kurumlaşmasına (konu ve alan jürileri yapılanması yoluyla) temel olacak, Mimarlık Araştırmalarını Araştırma Ödüllü Seçkisi başlığı ile hakemli periyodik yayın sistematiği oluşturma projesidir.
5. DİĞER KURULUŞLARLA İLİŞKİLER
5.1. TMMOB İSTANBUL İL KOORDİNASYON KURULU (İKK)
TMMOB’ye bağlı meslek odalarının İstanbul şubelerinden oluşan İl Koordinasyon Kurulu’nda geçmişten gelen çalışmalar devam ettirilecek ve kentimizin ve mesleğimizin ortaklaşan konularında ortak etkinlikler programlanacaktır.
Bu çalışmalardan bazıları:
a. Mimarlıkta ve Mühendislikte Ölçü gazetesinin sürekliliğinin sağlanması,
b. Mimarlık ve Mühendislik haftası kapsamında mimarlık mesleğinin tanıtılması amacı ile etkinlikler düzenlenmesi,
c. Politeknik radyo yayınlarının sürdürülmesi vb.
5.2. İSTANBUL MESLEK ODALARI KOORDİNASYONU (İMOK)
İstanbul kentinin ve kentlisinin daha sağlıklı ve güvenilir bir yaşam ortamında yaşaması meslek odalarının ortak konusudur. Bu çalışmaları ortaklaştıran İstanbul ilindeki tüm meslek odalarının ortak platformu olan İMOK’a katılım sürdürülecektir.
5.3. MAI KÜRESELLEŞME KARŞITI ÇALIŞMALARI
Türkiye MAI Küreselleşme Karşıtı Çalışma Grubu’nun aktif üyesi olan Şubemiz bu dönemde, küreselleşme adı altında tüm dünyada sermayenin hâkimiyetinin egemen kılınmasına karşı, insanı insan yapan değerlerin savunulması tezi ile çalışmalarını sürdürecektir.
5.4. RESMİ KURUMLARLA İLİŞKİLER
Ülke ve kent düzeyinde kentsel gelişimdeki çarpıklıkların düzeltilmesi bazında çalışmaların ortaklaştırılması bu dönemin öncelikleri arasında yer alacaktır.
Tarihi ve doğal mirasın yanında modern mimarlık örneklerinin de aynı kapsamda ve ağırlıkta korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması konusunda İstanbul Valiliği ve belediyelerle ortak çalışma alanları için gerekli girişimlerde bulunulacaktır.
Yönetim Kurulumuz bu dönemde toplum yararı önceliği ile kente karşı işlenen suçları izleme ve gerekli hukuki girişimlere bulunma görevini sürdürmeyi hedeflemektedir.
a. 3000 yıllık geçmişe sahip kentimizin 1980 yılında yapılmış ve fiili uygulamalarla delinmiş Metropoliten İmar Planı dışında yeni bir planı yoktur. Bu planın sağlanması için gerekli çalışmalar sürdürülecektir.
b. İstanbul İmar Yönetmeliği’nin güncellenmesi konusunda gerekli girişimlerde bulunulacaktır.
c. Depremini bekleyen kentimizde boşa geçen zamanın telafisi için çalışma kurullarımız aracılığı ile gerekli girişimlere davam edilecektir.