Söğütlüçeşme Tren İstasyonu ve çevresindeki yeşil alanları kapsayan, toplamda 65 bin 370 metrekarelik alanda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yapılan imar planları için mahkeme;

TMMOB’ye bağlı, İnşaat Mühendisleri Odası, Şehir Plancıları Odası ve Mimarlar Odası tarafından açılan davanın gerekçesinde; yapılan plan değişikliği ile Söğütlüçeşme Tren İstasyonu önünde kalan yeşil alana, demir yolu kullanıcılarının ulaşım ihtiyacının çok ötesinde, yapılacak AVM görünümlü gar binasına çeşitli ticari fonksiyonlar da verilerek yoğun bir yapılaşmanın ve trafik yoğunluğunun önünün açıldığı vurgulanmıştı.

Ayrıca; plan raporundaki plan yapma amacı ile plandaki yapılaşma kararlarının uyumlu olmadığı, yapılan plan ile ana plan kararları ve bütünlüğünün bozulduğu, planlama alanının jeolojik yönden sakıncalı oluşu ve bu alanlarda yapılaşmaya izin verilmesinin mal ve can güvenliği açısından olumsuz sonuçlar doğuracağı için şehircilik ilkeleri açısından aykırılık teşkil ettiği, planlama alanında Neolitik dönem kalıntısı olan Fikirtepe Höyüğü’nün uzantısı olması ayrıca Kuşdili Çayırı, Yoğurtçu Parkı’nı kapsadığı düşünülen Antik Liman ve Khalkedon şehri bölgesi olması nedeni ile arkeolojik potansiyel açısından önemli bir konumda olduğu vurgulanarak dava konusu işlemin iptali istenmişti.

Gerek dava konusu plan alanına ilişkin olarak alınan “ÇED Gerekli Değildir” kararına ilişkin açılan davada ulaşım etüdüne ilişkin  ek bilirkişi raporunda ve gerekse 1/5000 Nazım İmar Planı ve ölçekli uygulama imar planları davasındaki bilirkişi raporlarının; 

“..Planlanan ulaştırma projesinin yapım gerekçelerinin sayısal göstergelerle anlaşılır bir şekilde ortaya konulmaması..”

“Trafik simülasyonları için toplanan trafik verilerinin haftanın tek bir günündeki 15’er dakikalık durumu göz önüne almasından dolayı farklı trafik durumlarını temsil yeteneğinin sınırlı olduğu,

“Benzer şekilde, trafiğin yollara atamasında yapılan kabullerin çok kaba olduğu, hizmet düzeyi kıyasının olmadığı ve otopark simülasyonunun yapılmadığı, otopark etüdünde ise hesaplanan zirve saat parklanma talebinin inşa edilecek otopark kapasitesini aştığı

görüş ve kanaatleri mahkeme heyeti tarafından değerlendirilerek; planlama esasları ve

teknikleri ile şehircilik ilkelerine uygun olmadığı anlaşılan dava konusu planlarda hukuka ve

mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

TMMOB Şehir Plancıları Odası İstanbul Şubesi

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi

Yapılan bu plan değişikliği ile Söğütlüçeşme tren istasyonu önünde kalan yeşil alan, demiryolu kullanıcılarının ulaşım ihtiyacının çok ötesinde, yapılacak AVM görünümlü gar binasına çeşitli ticari fonksiyonlar da verilerek yoğun bir yapılaşmanın önü açılmaktadır.

Planlama alanından geçen Marmaray, yüksek hızlı tren ve metrobüs hatları, mevcut durumda bile, günün her saatinde yaya ve araç sirkülasyonu açısından yoğunluk potansiyeline sahipken, ilave edilecek olan fonksiyonların getireceği yükü bu alanın kaldırabilmesi mümkün değildir.

İstanbul trafiğindeki 500 bin aracın yaklaşık 4 bin km’lik bir yol ağındaki 120 arterde koordinatlarını ve hızlarını, 5 yıl boyunca her 2 saniyede bir takip ederek hazırlanan “İstanbul Trafik Otoritmi 2017” raporunu göre;

• Kısa vadede ortaya çıkan zaman, enerji ve fırsat kayıpları orta vadede genişleyerek çevre kirliliği, sağlık kayıpları, aşınma ve yıpranma artışları olarak ortaya çıkıyor.
• Haftada 1 günlük mesai yola gidiyor, trafik insan ömründen 3.5 yıl yiyor.
• Uzun vadede ise kent insanının eş zamanda erişebileceği çevrenin giderek küçülmesinin yaratacağı sosyoekonomik ve sosyokültürel kayıplara neden oluyor.

denilmektedir. 

Bir tarafında Kadıköy Belediyesi Binası ve Nikah Salonu, diğer tarafta Fenerbahçe Stadının olduğu Söğütlüçeşme İstasyonu çevredeki bu fonksiyonların getirdiği ilave yükleri taşırken, özellikle hafta sonu yoğunlukları dikkate alındığında, yeni plan değişikliği ile bu yüklerin daha da artırıldığı görülmektedir.

Öte yandan, Fikirtepe Kentsel Dönüşüm Alanı’na hizmet etmek üzere Uzunçayır’da İstanbul’un en büyük karayolu kavşağı yapılmaktadır. Bu kavşağın istasyon çevresindeki yollara getireceği trafik yükü ise hiç hesaba katılmamıştır.

Viyadük üzerinde yer alan Söğütlüçeşme İstasyonu’ndaki mevcut demiryolu hatları ve yolcu peronları dışında, tren setlerinin bakım, onarım işlevlerini görecek yapıların yapılması mümkün değildir. Kaldı ki bu hizmetler için ihtiyaç duyulan tesislerinin Haydarpaşa Gar alanında inşasına başlanılmıştır.

İçinden Kurbağalı Dere’nin de geçtiği bu alan, zemin yapısı açısından “Ağır Mühendislik Önlemleri Gerektiren Alanlar”da kalmaktadır. Bu nedenle de bölgede yapılacak olan yapıların teknik gereklilikler açısından çok daha maliyetli olması kaçınılmaz bir durumdur.

Bahsettiğimiz tüm olumsuz etkilere rağmen, Söğütlüçeşme Tren İstasyonunun gar yapısı ve ticaret merkezi haline dönüştürülme çabalarını anlamak mümkün değildir. Zaten yeni yapılmak istenen projede de mevcut istasyon binasına ilave yol ve peron yapılması öngörülmemektedir. İçinden demiryolu geçen AVM/Gar inşa edilmek istenmektedir.

Ayrıca;

Planlama alanı yakınlarındaki Fikirtepe Höyüğü, arkeoloji literatüründeki Neolitik Fikirtepe Kültürü ile önemli bir yere sahiptir. Yoğurtçuparkı ve Kuşdili Çayırı’nı kapsadığı düşünülen antik liman alanı da bölgenin arkeolojik potansiyeli için önemlidir.

Planlama alanı komşuluğunda Söğütlüçeşme katlı otoparkı inşaatı sırasında İstanbul Arkeoloji Müzeleri denetiminde sürdürülen kazı çalışmalarında bir Bizans Kilisesi’ne ait apsis kalıntısı, Bizans dönemi buluntuları ve Osmanlı mezar taşları tespit edilmiştir.

Altıyol- Söğütlüçeşme arasında ise çok sayıda mezar buluntusu belgelenmiştir.  Planlama alanı çevresindeki bu arkeolojik bulgular bölgenin antik kalkhedon kentinin nekropolis alanı olduğuna işaret etmektedir. Henüz tam olarak yapılaşmamış bu açık alanda arkeolojik potansiyelin tespiti ve değerlendirilmesi son derece önemlidir.

Tamamı kamuya ait olan bu alanda yapılan plan değişikliği, ilçede yaşayanların, yerel yönetimlerin bilgisi ve onayı dışında, kapalı kapılar ardında alınan kararlarla halka dayatılmaktadır. Planlamadan proje onayına kadar tüm sürecin belirleyicisi ve onay mercii Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’dır.

Sırası geldiğinde en küçük yatırımı bile halka danışarak yapacağını iddia edenler, bu süreçte neden İlçe Belediyesinin ve halkın görüşlerine başvurmamıştır?

Zemin altı otoparklar, ticari işletmelerle sınırsız yapılaşma öneren bu plan değişikliği ile istasyon ve Gar fonksiyonlarının ötesinde bir rant tesisi yapılmaya çalışılmaktadır.

Kaldı ki Söğütlüçeşme İstasyonundan Ankara ve Konya Yönüne; Mart ayında günde 165, Nisan ayında günde 275, Mayıs ayında ise günde ortalama 231 YHT yolcusu Söğütlüçeşme İstasyonu’nu kullanmak üzere bilet satın almıştır.  Kullanıcı sayısının düşüklüğü, yeni bir gar binasının ulaşım ihtiyacından yapılmadığının göstergesidir.

Kentin içinde kalmış az sayıda yeşil alanlardan biri olan bu alan, yeşil alan olarak kullanılmaya devam edilmelidir.

18 Haziran 2019

TMMOB İstanbul İl Koordinasyon Kurulu

HAYDARPAŞA DAYANIŞMASI

ARKEOLOGLAR DERNEĞİ İSTANBUL ŞUBESİ

KADIKÖY KENT DAYANIŞMASI

KADIKÖY KENT KONSEYİ