İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin 2017’deki AKP’li yönetiminin külliyede başlattığı hasar, güncel uygulamalar ile ağırlaşıyor… 

Mimar Sinan’ın 1580’de inşa ettiği Şemsi Paşa Camii ve medresesinden oluşan külliye, 2017’de o dönem AKP’li başkan Kadir Topbaş’ın yönetimindeki İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) deniz doldurarak alan kazanma projesi kapsamında denize çakılan kazıklar nedeniyle hasar almıştı. Buna rağmen çalışma sürdürülünce kamuoyunda tepkiler yükselmiş, bunun üzerine İBB çalışmayı durdurmuş ve projenin yeniden değerlendirileceğini açıklamıştı.  

Şemsi Paşa Camii’nin tarihi ve kültürel değerini İBB’nin 2017’deki yanlış adımının ardından hatırlatmıştık. Şemsi Paşa Camii, Mimar Sinan’ın ustalık dönemi eserlerindendir. Evliya Çelebi, burayı “Sahilde küçük bir camidir ama o kadar şirin bir bina olmuştur ki denizden gören bir kasr-ı müzeyyen (süslü saray) zanneder” sözleriyle tanımlar.  

Geçmiş İBB yönetimi Marmaray istasyonlarının plansız konumlandırılması gibi yanlış politikalarla tarihi Üsküdar Meydanı’nı artık yaşamayan bir yer haline getirdikten sonra yeniden düzenleme adı altında denizi doldurarak alan kazanmaya çalışmış, camii bu sırada hasar almıştı.  

Meydan ve sahil düzenlemesi konusunda 3 Ocak 2017 tarihli basın açıklamasında aşağıdaki uyarıları yapmıştık: 

– Üsküdar Meydanı ve yakın çevresi kent bütününden, şehircilik biliminden ve planlama hukukundan uzak rant temelli planlama anlayışından en fazla etkilenen kamusal mekânlardan birisidir. 

– Üsküdar Meydanı, binlerce yıllık tarihi-arkeolojik geçmişinin yanı sıra özgün topografyasını taçlandıran tarihi yapıları, bu yapıların Boğaz’la ilişkisi ve tarihi yarımada siluetini doğrudan etkileyen konumu ile ayrı bir değere sahiptir.

– Böylesine bir alanın planlama sürecinin bu değerleri gözetecek bir anlayışla ele alınması gerekirken, ilgili kurumların görüşüne dahi başvurulmadan gündeme alınmış ve Üsküdar Meydanı‘na dair dolgu amaçlı proje AKP’lilerin oy çokluğu ile kabul edilmiştir. 

– Söz konusu proje alanında başta İBB Şehircilik ve Planlama Müdürlüğü olmak üzere görüşü alınması gereken çok sayıda kurum söz konusudur. Meclis kararına esas İmar ve Bayındırlık Komisyonu ile Çevre Komisyonunun ortak raporlarında da altı çizilmiş olduğu gibi ilgili kurumlardan görüş alınmamıştır. Planlama akıl ve bilim işidir. Söz konusu olan, yasa ile kurulmuş, kamu yararına çalışan kurumlar, müdürlüklerdir ki uzmanlık alanları ile ilgili idareye görüş bildirmekle yükümlüdürler. İdarenin bu görüşler çerçevesinde tasarrufta bulunması hukukun ve kamu yararının gereğidir. Planlama ya da herhangi bir yatırıma ilişkin ilgili kurumların her birinin olumlu, olumsuz görüşleri çerçevesinde, alınması gerekli tedbirler, yapılabileceklerin sınırı ve yapılamayacakların tespiti önceden kesinleştirilmeden, yani planlamanın girdileri belirlenmeden planlama yapılamaz. İlgili kurum görüşlerinin alınması planlamanın olmazsa olmaz bir gereğidir ve kırtasiyecilik, kâğıt israfı gibi değerlendirilip ihmal edilemez. 

– Proje ve ihalesi yapıldıktan sonra kurum görüşlerinin alınması, sağduyuya da, kamu yararına da, planlama hukukuna da, idare hukukuna da aykırı bir işlemdir. Bu şekilde hayata geçirilen bir “planlama” ile kamu kaynaklarının heba edilmesi kaçınılmazdır. 

Bu uyarılar ışığında İBB Başkanlığının konuyu tekrar değerlendirmesini ve bu yanlış adımlardan geri dönülmesini dileriz.” 

Geçtiğimiz hafta İBB’nin çelik bir strüktür üzerine beton dökülerek 2.5 metre genişlikte yeni bir konsol inşa edildiğini öğrendik. Yetkililer, bunun geçici olduğunu, meydan restorasyonunun tamamlanmasından sonra kaldırılacağını açıkladı. 

İBB yönetiminin böylesi bir adım atmadan önce konunun uzmanlarının görüşünü almasını beklerdik ancak yönetimin kültür mirasına zarar veren bilimsellikten uzak bu tavrını hayretle izliyoruz. Bu nedenle İBB’nin cevaplandırmasını istediğimiz soruları bu açıklama aracılığıyla iletiyoruz: 

• Söz konusu strüktür kaldırılacaksa neden inşa edildi? Strüktürün yapılma gerekçesi nedir? 
• Şemsi Paşa Camii’nin önüne yapılan yürüyüş yoluyla ilgili çevre sakinleri bir talepte mi bulundu? 
• Yürüyüş yolunun Şemsi Paşa Camii’nin dokusunu bozup bozmayacağı ile ilgili herhangi bir uzman görüşü alındı mı?  

Üsküdar sahilinde ve Şemsi Paşa Camii önünde 2017’de dolgu yapılması için çakılan kazıklar, titreşim ve zemin hareketleri nedeniyle caminin duvarlarına zarar vermişken İBB yönetiminin geçmişten ders çıkarmaması kabul edilemez. 

İBB yönetiminin caminin tarihi dokusunu bozacak şekilde eklediği strüktür yerine geçmiş İBB yönetiminin neden olduğu hasarın tamir edilmesi için girişimde bulunması caminin kültürel bir değer olarak yaşamaya devam etmesini sağlayacaktır.  

İBB yönetimine çağrımız kültürel ve tarihi varlıkların dokusunu bozacak bu tür girişimleri tekrar etmek yerine aslına uygun bir biçimde, mekânla uyumunu bozmadan, geçmiş yönetimin hatalarının izinden gitmeden korumasıdır.  

Mimarlar Odası, yıllardan bu yana yaratılmaya çalışılan biat kültürünün ve kente karşı işlenen suçların karşısındadır. Suçu kimin işlediğine göre duruş değiştirmek meslek etiğimizle bağdaşmadığı gibi, Mimarlar Odası’nın 67 yıllık geleneğine de aykırıdır. 

 Saygılarımızla, 

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Yönetim Kurulu 

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Anadolu I Büyükkent Bölge Temsilciliği (Kadıköy)

Bu kapsamda yapılan düzenlemeler, ülkemizde koruma alanları olarak belirlenmiş kıyıların talanına ve bu alanların yapılaşmaya açılmasına olanak vermektedir.

“Nitelikli Doğal Koruma Alanı’’ yönetmeliği kapsamında; günübirlik tesis ve karavan alanları, hayvancılık, balıkçı barınağı, sökülebilir iskele, duş, gölgelik, soyunma kabinleri, büfe, tuvalet, atık su arıtma tesisi, atık su deşarjı, kanalizasyon şebekesi, içme suyu temini, jeotermal su çıkarılması, enerji nakil hattı, trafo, iletişim hattı, ulaşım hattı, açık otopark, teleferik yapılmasına izni verilmektedir.

Yönetmelik kapsamında kıyı şeritlerinde yapılmasına izin verilen iskele, soyunma kabinleri, tuvalet vb. yapıların yapılması kıyı kanununa aykırıdır. Ayrıca, ülkemiz kıyılarında henüz ‘’Nitelikli Doğal Koruma Alanı‘’ tescili yapılmamış alanlarda mevcut mevzuata uygun olarak yapılmış yapıları da koruma altına almaktadır.

‘’Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanları’’ tanımında yapılan değişiklikler ile; alanın potansiyeli ve kullanım özellikleri göz önünde bulundurularak, kesin korunacak hassas alan ve nitelikli doğal koruma alanlarında izin verilen faaliyetlere ek olarak doğal ve kültürel bakımdan uyumlu düşük yoğunlukta faaliyetler, entegre tesis yapılmasına, turizm ve yerleşimlere izin verilmektedir.

Bu düzenleme ile ülkemizin doğal koruma alanları, tanımında değişiklik yapılsa da  sonuç olarak imara açılmaktadırlar.

Sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanlarında maden aranması ve işletilmesine izin verilmektedir. Özellikle korunan alanlarda madencilik faaliyetlerine kesinlikle izin verilmemelidir. Bu faaliyetler bölgesel ve yerel seviyelerde doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımına, yeraltı kaynaklarına ve habitatın doğal yapısına zarar vermektedir.

Korunan alanların varlığını sürdürebilmesi ve sayılarının arttırılması içinde bulunduğumuz ve yaşadığımız dünyayı gelecek kuşaklara aktarmanın en temel ilkelerinden biri olmalıdır.

Söz konusu değişiklik kararları, “Kesin Korunacak Alanlar” ve “Nitelikli Koruma Alanları” ile bütünlük göstermeyen, alanın doğal ve ekolojik yapısını bozacak, koruma alanını olumsuz etkileyen, alanı yapılaşma baskısı altına alacak, insan ve doğa arasındaki dengeli ilişkiyi bozacak kararlardır.

Koruma Alanlarına İlişkin Karar Verme Mekanizmaları Değiştirildi

Korunması gerekli tabiat varlıkları ve bunlara ait koruma alanları ile doğal sit alanlarında gerçekleştirilecek iş ve işlemler, yapılacak faaliyetler, madenlerin hangi şartlarda ve ölçülerde işletileceği, kapatılması ve alanın rehabilitasyonu Bölge Komisyonları kararları ile yapılacaktır.

Bu stratejik kararların Bölge Komisyonlarına bırakılması koruma açısından doğru değildir.

Yönetmelikle yapılan diğer önemli değişiklik ile “Anıt Ağaç”ların ayırt edici özellikleri yeniden tanımlanmasıdır. Tarihi, mistik, folklorik, yaş veya boyutsal niteliklerden birini içermesi halinde “Anıt Ağaç” statüsü kazanan ağaçlar, bu düzenleme ile belirlenen tüm özellikleri içermesi şartına bağlanmıştır.

Anıt ağaçlar, sahip olduğu farklı nitelikleri nedeni ile üstün kamu yararı açısından her türlü önlem alınarak mutlak surette korunması ve doğal miras olarak gelecek kuşaklara bırakılması zorunlu olan değerlerimizdir. Hiçbir gerekçe ile kesilmeleri ya da bir başka yere taşınmaları mümkün değildir.

Doğal alanların korunarak gelecek kuşaklara aktarılmasının ön koşulu kültür ve tabiat varlıkları ile sit alanlarının korunmasının ülke politikası olarak benimsenmesi ve süreklilik içinde uygulanmasıdır.

Türkiye, imzalamış olduğu uluslararası koruma ilke kararları uyarınca ülkedeki gelişme politikalarını ‘koruma eksenli’ olarak düzenlemek zorundadır.

Bu nedenle uluslararası tüm ilke kararlarında korumanın gerçekleşmesinin, bu konunun ülkenin temel politikalarından biri olarak kabul edilmesine bağlı olduğunu bir kez daha vurguluyoruz.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca alınan, ülkenin doğal koruma alanlarını yok edecek, talan ve yapılaşmaya açan bu kararların, dikkatle takipçisi olacağımızın bilinmesini istiyoruz.

Mimarlar Odası olarak, tüm kurumsal varlığımız ile doğal alanların korunarak varlıklarını sürdürmesi ve sayılarının artırılarak gelecek kuşaklara aktarılması için mücadele edeceğimizi bir kez daha değerli kamuoyu ile paylaşıyoruz.

TMMOB MİMARLAR ODASI

6 Şubat 2019 Çarşamba günü İstanbul’un Kartal İlçesi, Orhantepe Mahallesi, Sema Sokak’ta bulunan; 1 bodrum, 1 zemin ve 7 normal kattan oluşan bir binada meydana gelen çökme sonucu resmi açıklamalara göre 13 canımız yaralanmış, 11 canımız ise hayatını kaybetmiştir.  Politik ve ekonomik rantı, çevre ve insan sağlığına tercih eden anlayışlar ile ihmal, cehalet ve denetimsizliğin birleşiminden ortaya çıkan bu facia neticesinde hayatını kaybeden vatandaşlarımızın ailelerine başsağlığı, yaralanan vatandaşlarımıza ve bina sakinlerine geçmiş olsun dileklerimizi iletiyor ve kayıplarımızın daha fazla artmamasını diliyoruz.

Fotoğraf: Emine Coşkun

Konuya ilişkin, TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Kartal Bölge Temsilciliğimiz yetkilileri tarafından olay anından hemen sonra yerinde yapılan gözlemler ve görüşmeler sonucunda;

• Yapının 1992 yılında 5 katlı olarak yapı ruhsatına sahip olduğu ve son 3 katın ruhsatsız olarak inşa edildiği,
• Yapının iskânının olmadığı, zemin katında da çalışma ruhsatı olmayan hazır giyim atölyesinin bulunduğu, bodrum katında da daha önceleri marangoz atölyesinin yer aldığı,
• Nüfus müdürlüğünün kayıtlarına göre binada 43 kişinin ikamet ettiği, 1999 depreminden sonra yapının taşıyıcı sistemlerinde çatlaklar oluştuğu ve bu çatlakların sıva ile kapatıldığı,
• Yapının çökme saatinden yaklaşık 1,5 saat önce binada bir gürültü ile çatlaklar oluştuğu ve zemin katta atölyede çalışanların dışarıya çıktığı ancak bir süre sonra tekrar yapı içine girmiş oldukları,
• Binanın çökmesinden önce herhangi bir patlama olmadığı,
• Bina ıslak hacimleri içindeki fayans kaplamaların kabardığı ve taşıyıcı sistemlerde çatlakların bulunduğu,
• Yıkılan binanın yanında bulunan ve yapının çökmesi sırasında taşıyıcı sistemlerinde hasar oluşan 8 katlı, 18 daireli bir apartmanın da mühürlenerek boşaltıldığı, gece saatlerinden sonra aynı bölgede aynı gerekçe ile toplam 7 yapının daha boşaltıldığı,
• Ayrıca göçük üzerinde yapılan ilk gözlemler sonucu, 1999 Marmara Depreminde bütün göçen binalarda rastladığımız betonarme detay, sistem ve malzeme hatalarının (etriye sıklığı, beton ve inşaat demiri kalitesi ve buna bağlı korozyon vb.) bulunduğu ve binanın düşey taşıyıcı sisteminin taşıma kapasiteni yitirdiği tespit edilmiştir.

Bir başka can yakıcı tespitimiz ise, yapının çökmesinden hemen sonra afet yönetiminin yetersiz olmasıdır. Zira alan içinde yaşanan kargaşa ve yaratılan panik, kurumlar arası diyalog ve disiplinin olmaması, bölgedeki ana ulaşım yollarında uzun süre akıcılığın sağlanamaması, çöken binanın hemen karşısında boş olan parsel ve yol genişliğinin yeterli olmasına rağmen kurtarma çalışmalarındaki düzenin ilk iki saatte gerekli şekilde yapılamadığı gibi hususlar afet yönetiminin yetersizliğini açıkça göstermektedir.

Fotoğraf: Osman Güdü

Facia sonrası yaşananlar, 1999 Marmara depreminin üzerinden geçen 20 yıla rağmen afet yönetimi konusunda hiçbir gelişme gösterilmemiş olduğunu, gerek idareler gerek toplum nezdinde yeni bir afet anlayışı, yönetimi ve eğitimi seferberliğinin başlatılması gerekliliğini ortaya çıkarmıştır.

Toplum olarak büyük bedeller ödediğimiz ve yaraları hala kapanmayan 1999 Marmara depreminin ardından, bir doğa olayı olan depremleri afetlere çeviren en önemli nedenin; bilime, tekniğe, doğaya ve çevreye saygılı olmayan, ekonomik ve politik olarak kısa vadeli çıkarları gözeten anlayışlar olduğu ortaya çıkmıştı. Bu bağlamda, TMMOB ve bağlı meslek odaları tarafından ısrarla dile getirilen kaçak yapılaşmayı teşvik eden imar affı politikasından vazgeçilmesi gerektiği sadece uzmanlar ve uzman kuruluşlar tarafından değil, kamu idareleri ve otoriteleri tarafından da kabul edilmiş ve bu konuda nerdeyse yazılı olmayan bir toplumsal mutabakat oluşturulmuştu.

Ancak ne yazık ki ülkemizdeki deprem ve afet olgusu, 1999 Büyük Marmara Depreminden beri yerel ve merkezi yönetimler tarafından “afetlere önlem almak yerine afetleri ekonomik fırsata çevirmek” olarak özetleyebileceğimiz bir şekilde, kentsel rant ve bütçeye gelir kaynağı olarak ele alınmıştır.  Bu amaçla çıkarılan imar aflarının ise sağlıklı ve güvenli yerleşim alanlarının elde edilebilmesi konusunda en büyük engeli teşkil ettiği, özellikle seçim zamanları çıkacak imar affı beklentisinin kaçak yapılaşmayı teşvik ettiği bilinmektedir.

Ne yazık ki yakın zamanda da, ülkenin defalarca içine düşürüldüğü imar affı tuzağı, bu kez imar barışı adı altında ve yine bir seçim öncesinde, ancak bu kez diğer af yasalarında rastlanmayan ölçüde geniş bir kapsamı içererek gündeme gelmiş ve yasanın devamında çıkarılan tebliğlerle de bu kapsam daha da genişletilmiştir. Odamız tarafından iptali amacıyla yargıya taşınan ve başta İstanbul’daki tüm yerel yönetimler ile birlikte merkezi yönetimlere de uyarı yazıları gönderilen bu imar affı ile, “ülkedeki tüm yapıların fen ve sağlık şartlarına uygun olması devletin yükümlülüğü altındadır ve bu yükümlülük devredilemez” hükmü, Anayasaya ve diğer kanunlara aykırı olarak yapı maliklerine devredilebilmiştir. Nitekim bugün hepimizi derinden üzen Kartal Faciasına konu olan yapı içinde imar barışı için başvuru yapıldığı bilinmektedir…

Sonuç olarak, Kartal’da yaşanan facianın bundan sonra yaşanabilecekler hakkında bir uyarı olarak kabul edilip; çevreyi, kenti ve tüm canlıların hayatını tehlikeye atan, bilime ve tekniğe aykırı planlama ve imar uygulamalarından vazgeçilmesi ve imar barışı yasasının derhal iptal edilmesi gerektiğini bir kez daha önemle vurguluyoruz.

Saygılarımızla

Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi

15 Ağustos 2018

Ülkemizde uzun süredir temel hak ve özgürlükleri sınırlayan Olağanüstü Hal (OHAL) koşullarında gerçekleştirilen 16 Nisan 2017 Anayasa Değişikliğinin; 24 Haziran 2018 Seçimlerinden sonra yürürlüğe girmesiyle fiilen kurulan “Otokratik Rejim”, uygarlığımızın ulaştığı düzey, hukuk ve demokrasi normları bakımından kabul edilemez koşullar yaratmıştır.

Erken seçim öncesinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nden (TBMM) geçen Yetki Kanununa dayalı olarak; Bakanlar Kurulunca çıkarılan Kanun Hükmünde Kararnamelerle (KHK) Anayasaya Değişikliklerine Uyum adı altında yüzlerce kanunda değişiklik yapılmış ve ardından Cumhurbaşkanlığı Kararnameleriyle Bakanlıklar başta olmak üzere neredeyse bütün devlet kurumları merkezileşme politikalarına bağlı olarak yeniden şekillendirilmiştir.

Mimarlar Odası olarak; mimarlık alanına ilişkin “hak ve eşitlik” mücadelesinin, yaşam hakkından, demokrasiden, özgürlüklerden, insan haklarından ve barıştan bağımsız düşünülemeyeceğinin bilincindeyiz.

Bu çerçevede gündemde olan toplumsal yaşamımızı, yaşam değerlerimizi ve mesleki uygulama alanlarımızı derinden etkileyen ciddi tehditler hakkında meslektaşlarımızı ve kamuoyunu bilgilendirme ve çağrı yapma ihtiyacı duyuyoruz.

Yasama organı etkisiz hale getirilerek işlevsizleştirilmiştir.

Demokrasinin olmazsa olmaz koşulu olan ve halkı temsil görevi bulunan TBMM’nin; kamu ve toplumsal alanı düzenleyen normları belirleme ve yürütmeyi denetleme yetkisi elinden alınmıştır.

Sadece bir hükümet sistemi değişikliği olmayan, Cumhuriyetin bütün kurum ve kazanımlarının yok edildiği bu sürecin parlamento denetiminden uzak bir biçimde gerçekleştiriliyor olması demokratik ilkelere uygun olmadığı gibi; başlı başına bir anayasal sorun oluşturmaktadır.

TBMM’nin yetkisizleştirildiği, yargının talimatla işlediği, ifade özgürlüğünün kalmadığı, basının susturulduğu, vicdanların ve ahlakın çöktüğü bu ortamda “demokrasi ve adalet” geniş toplum kesimlerinin acil ve ortak talebi haline gelmiştir.

Sağlıklı, dengeli ve güvenli bir çevrede yaşama hakkı yok sayılmaktadır.

En temel hak olan sağlıklı bir çevrede yaşamın koşulları, sermayenin yönlendirmesi ve kamu yararı ilkesinin göz ardı edilmesiyle ortadan kaldırılmaktadır.

“İnşaat sektörü üzerinden sermaye birikimi” modeli kapsamında yürütülen “Kentsel Dönüşüm” uygulamaları; sosyal, kültürel, ekonomik ve çevresel kayıplar yaşanmasına neden olurken, hak ihlalleri ve toplumsal ayrışmayı da beraberinde getirmektedir.

Çevre felaketine yol açabilecek Kanal Istanbul ve büyük altyapı projeleri, imar uygulamaları ve kısa zamanda çok sayıda yapı üretilmesi baskısıyla kentlerimiz; deprem ve tüm diğer afetler karşısında güvencesiz hale gelmektedir.

İktidar tarafından korunan ve her biri “kent ve çevre suçu” olan büyük ölçekli rant tesislerinin yasallaştırılmasının yanı sıra, oy kazanmak amacı ile “İmar Barışı” adı altında çıkarılan “İmar Affı” yasasıyla yurttaşların can ve mal güvenliği tehlikeye atılmış ve kaçak yapılaşma teşvik edilmiştir.

Eğitim kamusal, bilimsel ve laik değerlerden uzaklaştırılarak niteliksizleştirilmektedir.

Çocuklarımızın sağlıklı ve güvenli çevrede pozitif bilim ilkelerine dayalı çağdaş eğitim ve öğrenim görme hakkını yok sayan politikalar; eğitim yapılarında kamu denetimini ve güvenlik tedbirlerini gereksiz görmekte, pek çok öğrencinin hayatına mal olmaya devam etmektedir.

Defalarca değiştirilen, akılcılıktan uzak yöntemlerle ve katılımcılığı reddeden bir anlayışla belirlenen eğitim sistemimiz, toplumsal değerler ve talepler dikkate alınmaksızın yeniden oluşturulmaktadır.

Eğitim mekânlarının sağlıklı ve güvenli olmaması bir yana; kamusal faydayı hedef almayan, yenilikçi, çağdaş ve bilimsel, laik, demokratik ve katılımcı ilkelerden uzak piyasa odaklı bir eğitim politikası sürdürülmektedir. Mekânsal talepleri hiçe sayan bir planlama anlayışı ile tarih, kültür, doğa ve yapılı çevre tahribatı eğitim sistemi yoluyla da ortaya konmaktadır.

OHAL süresince KHK’ler ile özgür ve bilimsel eğitim için çalışan akademisyenlerin işine son veren, engelleyen ya da uzaklaştıran anlayış; yeni sistemde de yeni araçlarla eğitim ve öğretim ortamına tehdit oluşturmaktadır.

Tarihi, kültürel ve doğal varlıklar yok edilmektedir.

Yaşanan yoğun imar faaliyetleri ve rant merkezli politikalar; insanlığın ve toplumumuzun ortak mirası olan tarih, kültür ve yaşam dokusunun, Cumhuriyet mirası kurumların ve bunlara ait kimliklerin yok edilmesine neden olmaktadır.

Atatürk Orman Çiftliği’nin (AOÇ) betonlaşması ve Atatürk Kültür Merkezi’nin (AKM) yıkılması ile devam eden süreç; tarihi kent merkezleriyle birlikte ülkenin tüm doğal kültürel değerlerini hedef almaktadır. Kentler ve kırsal alanlar, ormanlar, kıyılar, yaylalar ve bütün koruma alanları plansız yatırımların şantiyesi haline gelmektedir.

Mesleki uzmanlık alanları değersizleştirilmekte, meslek kuruluşları baskı altına alınmak istenmektedir.

Siyasi baskılar ve neo-liberal anlayışla sürdürülen yaklaşımlar; meslek örgütlerini, sivil toplum kuruluşlarını ve mesleğin uzmanlık alanlarını yok sayarak ve yükseköğretim kurumlarının bilimsel çalışmalarını dışlayarak bugün ve gelecek için büyük riskler yaratacak süreçleri tetiklemektedir.

Meslek Odalarını işlevsizleştirme ve yetki kısıtlaması gibi düzenlemeler her geçen gün bir adım ileri taşınarak, meslek kuruluşlarının anayasa ve uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınan “özerk ve demokratik” yapıları yok sayılmakta, idari ve mali yapıları değiştirilmeye çalışılmaktadır.

Bu anlayış doğrultusunda 15 Temmuz 2018 tarihinde yayınlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Devlet Denetleme Kurulu’na verilen bir kısım yetkiler, meslek kuruluşlarının kanunları ile norm çatışması yaratmış, uygulamaları belirsizleştirmiştir.

Güvencemiz olan uluslararası sözleşmelere ve Anayasa’ya aykırı olarak temel hak ve özgürlükler sınırlandırılmaktadır.

Temel hak ve özgürlüklerin güvencesi olan Anayasa ve uluslar arası sözleşmelerin gözetilmesi geleceğimiz açısından yaşamsal öneme sahiptir. Normlar hiyerarşisini alt üst eden hukuk sistemindeki köklü değişiklikler nedeniyle; “hukukun üstünlüğü” ve “hukuk güvenliği” ilkeleri ortadan kaldırılmakta, yaşanan ihlaller nedeniyle yargının bağımsızlığına ve tarafsızlığına güven duyulmamaktadır.

Bu bağlamda demokratik işleyişin ve adaletin sağlanmasının toplumsal talep haline geldiği koşullarda eşitliğe dayalı, temel hak ve özgürlüklere saygılı bir ülke için;

• toplumun, bütün kurum ve kurallarıyla işleyen tam ve eksiksiz demokrasi beklentisini özenle gözeterek laik, demokratik parlamenter sistemin etkinliğini artırmak; halkın iradesi olan Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin yasama yetkisine sahip çıkmak,

• insan onuruna yakışır bir yaşamın dayanağı olan adaletin sağlanması için yargı bağımsızlığını sağlamak ve hukukun üstünlüğü çerçevesinde hareket etmek,

• sağlıklı ve güvenli bir çevrede, barış içinde yaşama hakkına sahip çıkmak; tarihsel, kültürel ve doğal değerleri koruyarak, kent ve planlama politikalarının kamu yararına geliştirilmesi için mimarlığın, kamusal politikaların her düzeyinde yer alması için çaba sarf etmek,

• mesleki hak ve yetkileri korumak, uzmanların sunduğu nitelikli mimarlık, mühendislik ve planlama hizmetlerinin topluma ulaşmasını sağlamak,

• meslek mensuplarının yetkinliklerinin ve nitelikli hizmetlerin güvencesi olan meslek kuruluşlarının kamusal ve özerk yapılarını yok sayan politikalara karşı örgütlenme hakkına sahip çıkmak

üzere bütün ilgili kesimleri birlik ve dayanışmaya çağırıyoruz.

TMMOB MİMARLAR ODASI