Komisyon:

Sevgili meslektaşlarımız,

TMMOB’un 18 Ocak’ta açıkladığı sayılara göre Mimarlar Odasına kayıtlı üye sayısı 80.789’dur.
Mimarların %83 ücretli çalışan (özel ve kamu), işsiz ya da emekli konumundadır.
Oda üyesi olmayan mimarlar da eklendiğinde bu oranın artacağı söylenebilir.
Biz ücretli çalışanlar, esnek ve güvencesiz çalışma koşullarına; yoksulluk sınırı altında ücrete çalıştırılmakta, baskıya, mobbinge uğramakta, çeşitli meslek hastalıklarına ve birçok hak gaspına maruz kalmaktayız.
İş, güvence, insan onuruna yakışır bir yaşam biz ücretli çalışan, işsiz mimarların da hakkıdır.
Buradan bütün meslektaşlarımızı bu koşullara karşı mücadele etmeye, Ücretli, İşsiz Mimarlar Çalışma Grubuna dahil olup emeğimize, haklarımıza sahip çıkmaya çağırıyoruz.

Amaç:
● Komisyonun kalıcı olması için gerekli altyapının oluşturulması, var olan altyapıların güncellenmesi
● Şubemizin ücretli çalışan ve işsiz mimarlar için bir üretim mekanı olması,
● Sendikalarla ilişkilerin güçlendirilmesi,
● Ücretli çalışan ve işsizler için oda tarafından hukuki destek sağlanması (işten atılma, ücret gaspı, mobbing, görev tanımı dışında iş yaptırılması vb. konularda)
● Sektör bazlı alt çalışma gruplarının oluşturulup iletişimin süreklileştirilmesi
● İş yeri temsilciliklerinin oluşturulması

Yöntem:
● Önceki çalışmaların arşiv taraması ve web üzerinden paylaşılması,
● Görüşmelerin komisyon üzerinden raporlanarak yapılması
● Yazışmalarla v.b ulaşılamayan üyelerin ziyaret edilmesi kamu-akademi vb,
● Tüm öneri ve kararların ücretli çalışan ve işsiz mimarların katılımıyla geliştirilmesi,

Etkinlik Hedefleri:
● Ücretli ve işsiz mimarların sektördeki maaş, moobing vb konular üzerine konuşabileceği güvenli ortamın şubemiz olması.
● Orta vadede bu ortamda gerçekleşen konuşmaların katılımcılarının artması, sektörün durumu ile ilgili genel bir veri çıkması.
● Uzun vadede mümkünse bu konular üzerine katılımcılarla birlikte çözüm üretilmesi ve yönetime sunulması.

Bu amaçlara ulaşmak için, yukarıda bahsedilen yöntemlere mümkün olduğunca uyma hedefi ile çalışma programımızı sizlerin de katkıları ile hayata geçirmek istiyoruz.

Bu bağlamda, siz meslektaşlarımızın bu anket formunu doldurmasını rica eder, Ücretli Çalışan ve İşsiz Mimarlar Komisyonuna dahil olup tüm bu sorunlara hep birlikte çözüm bulmaya, emeğimize ve haklarımıza sahip çıkmaya çağırıyoruz.

Anket Linki: https://docs.google.com/forms/d/1yMC7Zn-tEECLaqKrg0-QINQyT-vRPFv1mhJ2C0054z4

İletişim:
ucretliissiz@mimarist.org

Dünya Mimarlık Günü bu yıl, 3 Ekim 2022 tarihinde “Esenlik için Mimarlık” teması ile Uluslararası Mimarlar Birliği üyesi yüzden fazla ülkede bir milyondan fazla mimar tarafından kutlanacak. Mimarlar Odası olarak bu çerçevede, tüm Birimlerimiz ve yetmiş bini aşkın meslektaşımız ile Dünya Mimarlık Günü ile başlayan hafta ve Ekim ayı boyunca “Mimarlık Haftası Etkinlikleri” gerçekleştireceğimizi değerli kamuoyumuzla paylaşıyoruz.

Sağlıklı ve güvenli bir çevrede yaşam hakkının korunması; bilime ve şehircilik ilkelerine uygun planlama ve nitelikli mimarlık hizmetleriyle şekillenen yaşam alanlarının oluşturulması; yapılı çevrenin sağlıklı ve kamu yararını gözeten politikalar çerçevesinde üretilmesi, kamu yönetiminin, merkezi ve yerel yönetimlerin, meslek mensuplarının, meslek kuruluşlarının ve ilgili tüm kesimlerin ortak sorumluluğudur.

Tüm dünyada ve ülkemizde insanlığın; yapılı, doğal ve kültürel çevrenin geleceği; iklim değişikliği, çevre sorunları, savaş ve çatışma, sömürü, açlık, yoksulluk, eşitsizlik ve ayrımcılık gibi nedenlerle tehdit altındadır. Dünya genelinde sağlıksız kentleşme, çevre sorunları, afetler, savaşlar vb. nedenlerle yaşam alanları hızla yok olmakta, göç etmek zorunda kalanların sayısı hızla artmaktadır.

Tüm dünyada etkili olan Covid-19 salgınının ardından UIA Genel Kurulu; 2022 yılını “UIA Sağlık için Tasarım Yılı” olarak ilan etmiş ve tüm üye ülkeleri, mimarları ve meslek ortamını yapılı çevre üretiminde toplum sağlığını öncelik kabul etmeye, kamu yararını gözeten tasarım anlayışından yararlanmaya çağırmıştır.

Ülkemizi ve tüm dünyayı etkileyen salgın hastalık ve afetlerin giderek arttığı; ekonomik krizle birlikte toplumsal ve siyasal kriz koşullarının ağırlaştığı süreçlerin etkileri en fazla, yoğun yapılaşma ve rant amacıyla planlanan yapılaşmaya öncelik verilen büyük kentlerimizde görülmüştür. Yoğun yapılaşma koşulları alınması gereken önlemlerin uygulanmasını neredeyse olanaksız hale getirmiş; tasarımdan uygulamaya her yönüyle sermaye ve tüketim odaklı politikaların bileşeni haline gelen “planlama ve mimarlık” uygulamalarının toplumun sağlığı konusunda önemli tehditler oluşturduğunu ortaya koymuştur.

Mimarlar Odası olarak sağlıklı ve güvenli bir çevrede yaşama hakkının korunması konusundaki sorumluluğumuzu yerine getirmek üzere mesleki deneyim, birikim ve bilgimizi tüm yaşam alanlarımız ve toplumun esenliği için kullanmaya kararlı olduğumuzu vurguluyoruz.

Nitelikli mimarlık ve planlama hizmetlerine toplumun tüm kesimlerinin erişimin sağlandığı; ekonomik, sosyal ve kültürel alanlarda esenlik ve toplumsal refahın temin edildiği bir gelecek dileğiyle meslektaşlarımızın ve toplumumuzun Dünya Mimarlık Günü’nü kutluyoruz.

TMMOB MİMARLAR ODASI
MERKEZ YÖNETİM KURULU

Yeni yapı ruhsatı standardına göre; ruhsatı düzenleyen idare yetkilileri dışında yalnızca yapı denetim şirket yetkilisinin ıslak imzası alınması yapı ruhsatı düzenlenmesi için yeterli olmaktadır. Buna karşın imza haneleri kaldırılan alanlarda sorumluların isimlerinin ve ilgili bilgilerinin kaydedilmesi uygulaması devam etmektedir.

Uzun yıllardır ülkemizde sürmekte ve çıkartılan yasalarla gittikçe güçlendirilen, sanayiden ve gerçek artı değer üretmekten uzak, inşaat ve kent toprağının yağması üzerinden yürütülen rant yatırımları, bilimsel kentleşme esaslarını göz ardı etmeye, doğal ve kültürel kaynaklarımıza saldırmaya devam etmektedir. Son zamanlarda sürdürülebilirliği iyice tartışmalı hale gelen bu ekonomik düzende meslek haklarımıza ve yetkilerimiz, telif hakları, müelliflik hakları ve sağlıklı yapılaşmanın garantisi olan uzman denetimleri “bürokratik engel” olarak görülmektedir.

Getirilen yeni yapı ruhsatı formu standardı tam da meslek haklarımızın sınırlandırılması için düzenlenen siyasi bir operasyon olduğunu düşündürtmekte, proje müelliflerinin bundan böyle yapı ruhsatı düzenlenmesinde ıslak imzalarının aranmaması yeni bir keyfiyet ve denetimsizlik ortamı oluşturmaktadır.

Elbette bu düzenlenme, son zamanlarda çıkarılan ve yapılan değişikliklerle ülkemizde yapılaşma sorunlarını daha da akut hale getiren bir dizi mevzuat ile birlikte değerlendirilmelidir. Amacı dışında uygulamalarla kent topraklarının yağmasını hızlandırarak her alanda yıkım ve yoğun yapılaşmanın önünü açan 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun, kentleşme ve planlama ilkelerinden uzak olarak hazırlanan ve çoklu imar uygulamalarına ve eşitsiz yapılaşmaya neden olan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, kaçak yapılara ruhsat düzenleyerek meşrulaştırılmasını sağlayan ve kaçak yapılaşmayı özendiren İmar Affı (Barışı) ve sayısız KHK, torba yasa uygulamaları bunlardan bazılarıdır.

Yapı ruhsatında proje müelliflerinin imzalarının kaldırılması düzenlemesinin; denetimleri zorlaştıracağı, özellikle tadilat projelerinde müelliflerin haberi bile olmadan değişiklik yapılabilmesinin önünü açacağı ve sahte mimar/mühendisleri arttıracağı öngörülmektedir. Bu durum ayrıca yapı ruhsatı düzenleme sorumluluğu bulunan ilgili idareleri de, hukuki süreçler sonucunda içinden çıkılamayacak bir kaosa sürükleyecek ve neticede “bürokratik” engeller artacaktır. Proje müelliflerinin imzalarının alınmadan işlem yapılması, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile korunan haklarının ihlallerinde artışa sebep olacak ve bu anlamda uyuşmazlıkların yaşanmasına yol açacaktır.

Bu vesile ile; meslektaşlarımızın bilgileri dışında yapılacak proje değişikliklerine ve kullanımlarına karşı, projelerini Oda’da kayıt altına aldırmalarının telif hakkı ihlallerine karşı güvence sağlayacağını bir kez daha vurgulamak isteriz. 

Yapı ruhsatı süreçlerinde yaşanan bürokratik sorunların ve süreçlerdeki zorlukların meslektaşlarımızın çalışmalarına zaman zaman engel olduğu bilinmektedir. Fakat sorunun çözümü için düzenlemenin direkt muhattabı olmamıza rağmen TMMOB’ye ve bağlı odalara konuyla ilgili görüşlerimiz maalesef sorulmamıştır. Ruhsat düzenlenmesi sürecinde yaşanan bürokratik zorlukların büyük kısmı, ilgili idarelerin kendi işleyiş ve yapısal eksikliklerinden kaynaklanıyor olsa da, proje müelliflerinin, şantiye şefinin ve yapı denetçilerinin imzalarının hızlandırılması için elektronik imza ve elektronik yapı ruhsatı sistemleri oluşturularak hızlı bir şekilde denetim sağlanması ve müelliflerin projeleri üzerindeki tasarruflarının ve haklarının korunması mümkündür.

Konu ile ilgili Odamızın ve TMMOB’ye bağlı diğer meslek odalarının çalışmaları devam etmekte olup, meslek haklarımıza yapılan bu saldırıya karşı mücadelemizin kararlılıkla sürdürüleceğini değerli kamuoyu ve meslektaşlarımızın bilgilerine sunarız.

TMMOB MİMARLAR ODASI

Ülkemizde son yıllarda sürdürülen inşaat sektörüne dayalı, sermaye ve rant odaklı ekonomik düzen, kamu yararını, planlama ve şehircilik ilkelerini, mesleki hak ve yetkileri gözetmeyen, hatta bunları inşaat sektörünün gelişiminde engel olarak gören bir hal almıştır.

Yaklaşık 2 yıldır devam etmekte olan olağanüstü hâl nedeniyle ülke KHK’larla yönetilir hale gelmiş, iktidarın politikaları önünde engel olarak görülen bilimsel çalışmalar, kamusal denetim ve benzeri her türlü demokratik hakkımız, çıkarılan “torba yasalar” ve keyfi uygulamalarla her geçen gün biraz daha kullanılamaz hale getirilmiştir.

Özellikle inşaat sektörü ile ilgili yasal düzenlemeler, bir yandan kamuya ait alanların hızla özelleştirilerek yapılaşmasına neden olurken, kentlerimizi tek tipleştiren, onların kimliklerini yok eden yeni kent dokularının oluşumuna yol açmaktadır. Kentsel mekânlar üzerinden kurulan mekân-hafıza ilişkisi hızla yok edilmektedir.

24 Haziran’da yapılacak erken seçim öncesi çıkarılan imar affı başta olmak üzere, yapı denetim sistemindeki yeni düzenlemeler, imar yönetmelikleri, 2 Mayıs 2018 tarih ve 30409 (mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yeni Yapı Ruhsatı Formu Standardı ile mühendisler ve mimarlar yapı üretim sürecinden dışlanmaktadır.

Yapı denetim mevzuatında yapılan değişiklik ile teknik öğretmen, tekniker ve teknisyenlerin de yapı denetimlerinde görev alabilmelerinin yolu açılırken, yeni Yapı Ruhsatı Formu Standardında yapılan değişikliklerle de yapı ruhsatlarında yapı sahibinin, yapı müteahhidinin, şantiye şefinin, yapı denetçilerinin ve proje müelliflerinin ıslak imzalarının yer aldığı haneler kaldırılmıştır.

Bu değişiklikle, ruhsatı düzenleyen idarenin yetkilileri dışında yalnızca yapı denetim şirketi yetkilisinin ıslak imzasının alınması, ruhsat açısından yeterli sayılmaktadır.

Yapı ruhsatlarında proje müelliflerinin imzasını kaldıran düzenleme, kent topraklarının yağmasını hızlandırarak, her alanda yıkım ve yoğun yapılaşmanın önünü açan 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun, kentleşme ve planlama ilkelerine aykırı olarak hazırlanan imar uygulamaları ve haksız yapılaşmaya neden olan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, kaçak yapılaşmayı özendiren ve meşrulaştıran imar affı, sayısız KHK ve “torba yasa”larla birlikte ele alınmalıdır.

Kamu yararını gözeten nitelikli mesleki hizmetler, mesleki hak ve yetkiler ile müelliflik ve telif haklarının kamusal ve hukuki denetimini sağlayan hukuki işlemler, iktidar tarafından yapı üretim sürecini yavaşlatan, hızlı iş üretilmesine engel olan lüzumsuz “bürokratik” unsurlar gibi gösterilmektedir.

Yapı ruhsat formundan proje müellif imzalarının kaldırılması ve bunun benzeri diğer düzenlemeleri meşrulaştırmak için de kullanılan “bürokrasinin azaltılması” söylemiyle haklı gösterilmeye çalışılması, kabul edilemez. Bu düzenlemeyle sahteciliğin yolu açılmakta ve proje müelliflerinin eserleri üzerindeki tasarrufları yok sayılmaktadır.

Yeni düzenlemeyle yapı ruhsatı alma süreçlerinin, proje sahibi mimar ve mühendislerin bilgisi ve onayı dışında tamamlanması amaçlanmaktadır. Proje müelliflerinin imzaları alınmadan hazırlanacak olan yapı ruhsatlarında, ruhsat eki projelerinin ve proje tadilatlarının denetimlerinin hangi yolla yapılacağı anlaşılmamaktadır. Bu durumun uygulamayı yapan belediyeler ve ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşlarını geri dönülmez ve onarılmaz hukuki sorumluluk altında bırakacağı kesindir.

Tıpkı imar affı düzenlemesinde olduğu gibi, tamamen vatandaşın beyanına dayanarak, mühendis ve m

imarları devre dışı bırakmak ne kadar yanlış ise, ruhsat alma süreçlerinden mimar ve mühendislerin onaylarını kaldırmak da bir o kadar yanlıştır.

Bürokrasiyi azaltmak bahanesiyle mesleki haklarımızı yok eden bu düzenleme, meslektaşlarımızın mesleki anlamda kayıplar yaşamasına sebep olacaktır. Ruhsat alma süreçleri mimar ve mühendislerin gözetiminde ve onların onayı ile yürütülmelidir.

Tam da bu nedenle, meslektaşlarımızın ruhsat aşamasında bilgileri dışında proje değişiklikleri yapılması ihtimaline karşı, projelerini ilgili meslek odasında kayıt altına aldırmaları, hak ihlallerine karşı bir güvence olarak önem kazanmaktadır.

Ayrıca bu denetimsiz ortamın doğuracağı sahte “mimar” ve “mühendisler” tarafından üretilecek yapı projeleri, yapı sahibinin bilgisi dışında gelişecek yapı üretim süreçleri, gelecekte yaşanacak mülkiyet hakkı ihlalleri ve yargı süreçleri ile beraber daha büyük teknik, hukuki ve bürokratik sorunlara yol açacaktır.

TMMOB’ye bağlı meslek odaları olarak bu konulardaki çalışmalarımız devam etmektedir. Can ve mal güvenliğini korumayan, doğal, tarihi, arkeolojik, kentsel sitler dahil olmak üzere tüm yaşam alanlarımızdaki imar talanını meşrulaştıran ve yasa dışı yapılaşmaları mali kaynak yaratma amacıyla affeden tüm bu girişimlere karşı mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğimizi kamuoyunun ve meslektaşlarımızın bilgisine sunarız.

TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI İSTANBUL ŞUBESİ

TMMOB İNŞAAT MÜHENDİSLERİ ODASI İSTANBUL ŞUBESİ

TMMOB MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI İSTANBUL ŞUBESİ

TMMOB MİMARLAR ODASI İSTANBUL BÜYÜKKENT ŞUBESİ