“Murâd edindüm olam tâ ki mi’mâr

Kemâlümle koyam ‘âlemde âsâr”

“Sinan Döneminin Mimarlığı Üzerine”

Büyük Usta Mimar Sinan’ın ölümünün 433. yılında, TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi’nin anma etkinlikleri kapsamında “Sinan Döneminin Mimarlığı Üzerine” başlıklı bir söyleşi düzenlenecektir. Aykut Köksal’ın konuşmacı olarak katılacağı etkinliğin moderatörlüğünü Gülşen Kılıçreis Özaydın üstlenecek.

Söyleşiye katılım için Zoom kayıt linki: https://zoom.us/meeting/register/tJEsf-ytqj0vHNcZWcdqLPNfrNsmhGhDWfCs

9 Nisan 2021 Cuma günü 20.00’da çevrimiçi olarak gerçekleştirilecek olan söyleşi, mimarist.tv üzerinden canlı yayınlanacaktır.

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi

Aykut Köksal Hakkında

Aykut Köksal 1952 yılında doğdu. Ortaöğrenimini Saint-Benoît Fransız Lisesinde tamamladıktan sonra DGSA Yüksek Mimarlık Bölümünden mezun oldu. 1985’e dek, İÜ Bizans Sanatı ve İTÜ Mimarlık Tarihi bölümlerinin öğretim kadrosu içinde yer aldı. 1995’ten 2018’e MSGSÜ Güzel Sanatlar ve Mimarlık Fakültelerinde, 2000-2005 yılları arasında Devlet Konservatuvarı Müzikoloji Bölümünde, kuruluşundan 2010 yılına dek Bilgi Üniversitesi Mimari Tasarım Yüksek Lisans Programında, yine kuruluşundan 2020’ye dek İstinye Üniversitesi Mimarlık Bölümünde öğretim görevlisi olarak ders veren, 2005-2006 eğitim döneminde Ecole Polytechnique Fédérale de Lausanne’ın Mimarlık Bölümünde diploma projeleri danışmanlığını yürüten ve aynı okul tarafından konuk öğretim üyesi olarak jürilere davet edilen Aykut Köksal’ın Zorunlu Çoğulluk/Mimarlık ve Sanatta Dilin Süreksizliği başlıklı kitabı 1994’te, Anlamın Sınırı ve Karşı Notlar başlıklı kitapları 2009’da, Barok Dönüşüm, Müziğin Modernleşme Serüveni 2020’de yayımlandı. Mimari çalışmaları arasında Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi Cam Salonu (1985), Teşvikiye’de Villa Belkıs Koruma ve Yenilemesi (1992-1995), Söke Doğanbey’de Ev (1995), Teşvikiye’de Konut (2008) ve Troya Müzesi Ulusal Mimari Yarışması’nda 1. Mansiyon Ödülü (2011) yer alıyor. Kurucuları arasında yer aldığı Açık Radyo’da pek çok program gerçekleştiren Köksal, çeşitli çağdaş sanat ve fotoğraf sergilerinin küratörlüğününün yanı sıra 2004 yılında 1. İstanbul Mimarlık Festivalinin, 2005 yılında mekânsal müzik çalışmalarını konu alan Sesmekân sergisinin küratörlüğünü yaptı, Sessizlik ve Işık başlıklı fotoğraf sergisini 2013’te İstanbul’da, 2014’te Ankara’da, Yetmişlerden Fotoğraflar başlıklı sergisini 2015’te İstanbul’da açtı. Köksal, 2015’ten 2019’a dek, mimarlık ve kent kitapları yayımlayan Daimon Yayıncılık’ın genel yayın yönetmenliğini sürdürdü; Ağustos 2019’dan beri yeni kurulan Arketon Yayınları‘nın genel yayın yönetmenliğini yürütüyor.

Anadolu topraklarından yetişen ve üç padişah döneminde “Baş Mimar” olan bu usta mimarın yapıtlarında, onu haklı çıkarabilecek pek çok mimarlık kuram ve pratiğine rastlamak olasıdır. Burada söylenmesi gereken en önemli olgu ise Mimar Sinan’ın, yapıtlarında, yaşadığı yer olan Anadolu topraklarında katmanlaşmış uygarlık yapı sanatlarının bir sentezini ya da bileşkesini daima bize sunmasıdır. Yapıtlarında ortaya koyduğu mekânsal şekillenme ve bununla iç içe kurgulanmış teknik buluşlar, Sinan’ın en önemli özellikleridir. Onun özgün yaklaşımları, sadece dönemine özgü teknik yenilikler ya da strüktürel buluşlar değildir. Sinan, aynı zamanda Anadolu topraklarındaki yapı sanatı içinde bulunan örtülü yapı sembolizmini keşfeden, onları yeni ve “bireşimsel” bir çaba ile yeniden bir bina içerisinde yorumlayarak toplumuna sunan önemli bir mimardır. Usta’nın bir başka ve en önemli özelliklerinden birisi de; yapıtlarının, bulunduğu bağlamla kurduğu ilişkinin yetkinliğidir. Mimari üretim süreci sonunda ortaya koyduğu yapıtlar, her bir noktasıyla ayrı bir haz verir ve bu niteliğiyle kendisini ölümsüz kılar.

Mimar Sinan, çağdaşları olan Mikelanjelo ve Leonardo gibi, bulunduğu toprakların geçmişten gelen yapı sanatını kendi çağının koşulları içinde yeniden yorumlamış; yapıtları Anadolu’nun dışında, Balkanlardan Hindistan’a kadar uzanmıştır. Bu geniş alan içerisinde yüzlerce yapıt ortaya koyan Sinan’ın çabası sadece bir meslek örgütü ile gerçekleşmiştir. “Hassa Mimarlar Ocağı”, Sinan’ın gerek yaşadığı dönemde, gerekse de öldükten sonra yapıtlarının bu coğrafyada yaygınlaşmasını sağlamış, onun mimari kimliğini evrensel düzeye taşımıştır. Yapıtlarının gerek Anadolu’da, gerekse de diğer coğrafyalarda yaygınlaşmasında, o döneme ait örgütlü bir meslek kuruluşunun varlığının önemi büyüktür.

Bugün toplum olarak Sinan’ın eserlerini korumak, bizden sonraki nesillere iletmekle sorumlu olduğumuz gibi, onun yolunu açtığı yapı geleneğini sürdüren diğer öğrencilerinin yapıtlarını da içerecek şekilde, bu ekole ait her türlü yapıtın, bulunduğu yerde çevresiyle birlikte korunması da en önemli sorumluluğumuzdur.

Büyük Ustamızın yapıtlarının bize yeniden ışık tutması amacıyla bir kez daha ölümünün 432. yılında TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi olarak onu saygıyla anmaktayız.

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi

Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Edirne Temsilciliği tarafından her yıl geleneksel olarak düzenlenen Mimar Sinan’ı anma programının bu yılki takvimi belli oldu.  “Sinan’ın Dehası” konusuyla ölümünün 431. yılında düzenlenen anma etkinliklerinin detayına afişten ulaşabilirsiniz.

Büyük Usta Mimar Sinan’ı ölümünün 430. yılında saygıyla anıyoruz. Mimar Sinan Şehzadebaşı Külliyesi’nden Süleymaniye Külliyesi’ne İstanbul’un siluetini taçlandırdığı eserleri ile, Balkanlar’dan Yakındoğu’ya tüm Osmanlı coğrafyasına yayılan camileri, medreseleri, hamamları, hanları ile Osmanlı kent kültürünü yüceltmiş ve tüm imparatorluğa yaymıştır. Bugün bilim insanları Sinan’ın yapıtlarını çeşitli yönleriyle inceleyerek Osmanlı İmparatorluğu’nun yarattığı yüksek kültürü anlamaya çalışmaktadır. Mimar Sinan’ın iki görkemli yapıtı Süleymaniye ve Selimiye UNESCO tarafından Dünya Mirası Listesine alınmış ve böylece bu mimarlığın “insanın yaratıcı dehasının başyapıtları” olarak “üstün evrensel değer” taşıdığı tüm Dünya tarafından kabul görmüştür.

Sinan’ın mimarlığı kuşkusuz yoktan var olmamıştır. O yaşadığı coğrafyayı ve mekanı incelemiş, irdelemiş, Aya Sofya’yı anlamış ve onunla konuşmuştur. Süleymaniye Bizans’tan Osmanlı’ya yaşamsal sürekliliğin belki de en önemli göstergesidir; hem alabildiğine özgün bir tasarım hem de kültürler arası bir iletişimin öznesidir. Bu bağlamda yalnız Sinan’ın dehasını ortaya koyan eşsiz tasarımıyla değil bin yıllık bir geçmişin, birikimin değeriyle de anlam yüklenmiştir.

Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (ICOMOS) 2017 yılındaki Genel Kurulunun konusunu “Kültür Mirası ve Demokrasi” olarak belirlemiş ve böylece kültür varlıklarının korunmasını ve yaşatılmasını demokrasinin olmazsa olmaz bir parçası olarak tanımlamıştır. İlk bakışta çok da anlaşılır gelmeyen bu yaklaşım, aslında çoktan insan temel hak ve özgürlüklerinin bir bileşeni olarak kabul görmüş olan kültürel mirası daha da vurgulu bir şekilde çağdaş yaşamın temel koşullarından biri olarak yorumlamaktadır. ICOMOS kültür mirasının, farklılık içeren toplulukların bir arada yaşamasında, bağlarını güçlendirmesinde ve toplumlar arası çatışmaların azaltılmasında önemli bir potansiyel oluşturduğunu belirtmektedir. Kültür mirası insanlığın ortak kazanımı olarak demokrasinin sağlanmasında da başat güçlerden biridir.

Bu bağlamda Mimar Sinan’ın yarattığı camiler, medreseler, hamamlar, hanlar, köprüler, her biri ayrı ayrı geçmişten süzülerek gelen çok duyarlı bir kültürün ürünü, farklı toplulukların yarattığı mimarlıkların bir bileşkesidir. Mimar Sinan’ın yaşamının geçtiği Balkanlar’dan Yakındoğu’ya tüm bu geniş coğrafyayı günümüzde ülkemiz ve komşuları temsil etmektedir. Bu topraklarda barışın ve demokrasinin sürekliliğinin sağlanmasında, kültürlerarası diyaloğu 16. yüzyılda çözmüş olan Koca Sinan bizler için ışık tutmalıdır.

Büyük Usta Mimar Sinan’ı, kültürümüze ve uygarlık tarihine yapmış olduğu katkıları nedeniyle saygıyla anarken, başta karar vericiler olmak üzere herkesi çağdaş yaşama, demokrasiye, Cumhuriyet’e ve onun mimarlık değerlerine sahip çıkmaya davet ediyoruz.

TMMOB MİMARLAR ODASI

Mimarlar Odası basın bildirisinin sunulacağı anma programına  katılımınızı dileriz.

Saygılarımızla,

Mimarlar Odası

İstanbul Büyükkent Şubesi

Yönetim Kurulu

Mimar Sinan uzun askerlik hizmeti döneminde çok farklı coğrafyalarda bulunmuş, farklı kültürler tanımış, Anadolu’nun, Balkanlar’ın ve üç imparatorluğun başkenti İstanbul’un mimarlığını özümsemiştir. Bu büyük içselleştirmenin sağladığı görgü, taklit edilemez bir biçimleniş duyarlılığı ortaya koymuştur. Sinan, geliştirdiği tasarım yaklaşımı ile sonraki yüzyılların mimarlığını da belirleyen bir önder olmuş ve denebilir ki tek başına 600 yıllık Osmanlı İmparatorluğu’nun yapılı çevre kültürünün simgesi olmuştur.

Ancak, kuşkusuz Sinan sonrası yalnızca Büyük Usta’ya öykünen, onun sınırları içinde kendine bir yol bulmaya çalışan Osmanlı mimarlığı ülkenin yapılı çevre kültürünü modern çağa taşıyamamıştır. Günümüzde halen ısrarla çağın ruhunu hiç anlamadan tekrar tekrar üretilen Sinan taklidi cami mimarlığı, ne yazık ki bir toplumsal söylenceye indirgenmiş uzak geçmişin anılarını diriltmeye çalışan hayalet görüntüsünden öteye gidememektedir. Oysa ki çağdaş yaşam çağdaş mimarlığı da gerektirir.

Çağdaş yaşam, “eşit ve özgür yurttaş” kavramı ile yalnızca hukuksal çerçeveyi tanımlamaz, mimarlığı ve kent kültürünü de belirler. Modern Dünya’da mimarlık bir yandan bireyin özgür kimliğini bir yandan da toplumun kamusal duyarlılığını gözetir. Bu bakış açısı yerelde farklı tasarım dilleri geliştirse de, küresel ölçekte egemen unsur Modern kültürdür. Nitekim Türkiye Cumhuriyetini kurulduktan sonra Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğinde çağdaş yaşam kültürünün gelişmesi için mimarlığa özel bir önem verilmiştir. Başta başkent Ankara olmak üzere ülkenin her yerinde çağın ruhuna uygun yeni yapılar inşa edilmeye başlanmıştır. Sergi Evi, İller Bankası, Bakanlıklar, Liseler, Atatürk Orman Çiftliği yapıları yalnızca Modern yapılar değildir, aynı zamanda çağı yakalamaya çalışan bir toplumun kendini ispatıdır. Ankara’nın, Adana’nın, İstanbul’un ve daha pek çok kentin planlanması, Modern kamusal yapılarla ve Modern konut mahalleleriyle bezenmesi, fabrikalar ve onlarla bütünleşik işçi-memur lojman yerleşimlerinin kurulması, eşit ve özgür bireyi temel alan ve toplumun iradesini yönetici güç olarak tanımlayan yeni rejimin yeni mimarlığıdır. Bu süreçte Batılı mimarlar kadar yeni yetişen Türk mimarları da etkin görev almışlardır.

Günümüzde başkent Ankara’nın birçok değerli Cumhuriyet dönemi yapısının yıkılmış olması ve birçoğunun yıkım tehdidi altına bulunması düşündürücüdür. Uzun yıllardır mimarlık tarihçileri bu yapılarla ilgili pek çok araştırma yaparak, Türkiye ve Dünya ölçeğinde bu mimarlığın değerini ortaya koymuş ve bunları kültür mirası olarak tanımlamışken ardı ardına yıkımların yaşanması salt kentsel rant kaygısı ile açıklanamaz. Başta İller Bankası ve AKM olmak üzere Cumhuriyet’in simge binalarının yıkım tartışması aynı zamanda bir çağdaşlık tartışmasıdır da. Nasıl ki Mimar Sinan’ın eserleri görkemli bir imparatorluğun mimarlığını simgeliyorsa, Cumhuriyet yapıları da 20. yüzyılda büyük bir savaşla bağımsızlığını kazanmış bir ulusun kültürünü simgeler.

Büyük Usta Mimar Sinan’ı, kültürümüze ve uygarlık tarihine yapmış olduğu katkıları nedeniyle saygıyla anarken, 94. yılına ulaşan Türkiye Cumhuriyeti’nin tarihinde çok önemli yeri olan Modern mimarlık mirasımızın hak ettiği saygıyı görmesini diliyor, başta karar vericiler olmak üzere herkesi Cumhuriyet’e ve onun mimarlık değerlerine sahip çıkmaya davet ediyoruz.

TMMOB Mimarlar Odası

📷 Toplam 13 Resim

Mimar Sinan'ı Anma ve Cengiz Bektaş Konferansı

Mimar Sinan’ın 429.ölüm yıldönümü nedeniyle, 9 Nisan Pazar günü saat: 11.00’da üyelerimizin katılımıyla...

Basın bildirisinin sunulmasının ardından “2016 Mimar Sinan Büyük Ödülü Sahibi” Cengiz Bektaş ile bir konferans düzenlenecek . Etkinlik, Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Karaköy Binası’nda saat 15.00’da başlayacak.