Ülkemizde son yıllarda sürdürülen inşaat sektörüne dayalı, sermaye ve rant odaklı ekonomik düzen, kamu yararını, planlama ve şehircilik ilkelerini, mesleki hak ve yetkileri gözetmeyen, hatta bunları inşaat sektörünün gelişiminde engel olarak gören bir hal almıştır.

Yaklaşık 2 yıldır devam etmekte olan olağanüstü hâl nedeniyle ülke KHK’larla yönetilir hale gelmiş, iktidarın politikaları önünde engel olarak görülen bilimsel çalışmalar, kamusal denetim ve benzeri her türlü demokratik hakkımız, çıkarılan “torba yasalar” ve keyfi uygulamalarla her geçen gün biraz daha kullanılamaz hale getirilmiştir.

Özellikle inşaat sektörü ile ilgili yasal düzenlemeler, bir yandan kamuya ait alanların hızla özelleştirilerek yapılaşmasına neden olurken, kentlerimizi tek tipleştiren, onların kimliklerini yok eden yeni kent dokularının oluşumuna yol açmaktadır. Kentsel mekânlar üzerinden kurulan mekân-hafıza ilişkisi hızla yok edilmektedir.

24 Haziran’da yapılacak erken seçim öncesi çıkarılan imar affı başta olmak üzere, yapı denetim sistemindeki yeni düzenlemeler, imar yönetmelikleri, 2 Mayıs 2018 tarih ve 30409 (mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yeni Yapı Ruhsatı Formu Standardı ile mühendisler ve mimarlar yapı üretim sürecinden dışlanmaktadır.

Yapı denetim mevzuatında yapılan değişiklik ile teknik öğretmen, tekniker ve teknisyenlerin de yapı denetimlerinde görev alabilmelerinin yolu açılırken, yeni Yapı Ruhsatı Formu Standardında yapılan değişikliklerle de yapı ruhsatlarında yapı sahibinin, yapı müteahhidinin, şantiye şefinin, yapı denetçilerinin ve proje müelliflerinin ıslak imzalarının yer aldığı haneler kaldırılmıştır.

Bu değişiklikle, ruhsatı düzenleyen idarenin yetkilileri dışında yalnızca yapı denetim şirketi yetkilisinin ıslak imzasının alınması, ruhsat açısından yeterli sayılmaktadır.

Yapı ruhsatlarında proje müelliflerinin imzasını kaldıran düzenleme, kent topraklarının yağmasını hızlandırarak, her alanda yıkım ve yoğun yapılaşmanın önünü açan 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun, kentleşme ve planlama ilkelerine aykırı olarak hazırlanan imar uygulamaları ve haksız yapılaşmaya neden olan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, kaçak yapılaşmayı özendiren ve meşrulaştıran imar affı, sayısız KHK ve “torba yasa”larla birlikte ele alınmalıdır.

Kamu yararını gözeten nitelikli mesleki hizmetler, mesleki hak ve yetkiler ile müelliflik ve telif haklarının kamusal ve hukuki denetimini sağlayan hukuki işlemler, iktidar tarafından yapı üretim sürecini yavaşlatan, hızlı iş üretilmesine engel olan lüzumsuz “bürokratik” unsurlar gibi gösterilmektedir.

Yapı ruhsat formundan proje müellif imzalarının kaldırılması ve bunun benzeri diğer düzenlemeleri meşrulaştırmak için de kullanılan “bürokrasinin azaltılması” söylemiyle haklı gösterilmeye çalışılması, kabul edilemez. Bu düzenlemeyle sahteciliğin yolu açılmakta ve proje müelliflerinin eserleri üzerindeki tasarrufları yok sayılmaktadır.

Yeni düzenlemeyle yapı ruhsatı alma süreçlerinin, proje sahibi mimar ve mühendislerin bilgisi ve onayı dışında tamamlanması amaçlanmaktadır. Proje müelliflerinin imzaları alınmadan hazırlanacak olan yapı ruhsatlarında, ruhsat eki projelerinin ve proje tadilatlarının denetimlerinin hangi yolla yapılacağı anlaşılmamaktadır. Bu durumun uygulamayı yapan belediyeler ve ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşlarını geri dönülmez ve onarılmaz hukuki sorumluluk altında bırakacağı kesindir.

Tıpkı imar affı düzenlemesinde olduğu gibi, tamamen vatandaşın beyanına dayanarak, mühendis ve m

imarları devre dışı bırakmak ne kadar yanlış ise, ruhsat alma süreçlerinden mimar ve mühendislerin onaylarını kaldırmak da bir o kadar yanlıştır.

Bürokrasiyi azaltmak bahanesiyle mesleki haklarımızı yok eden bu düzenleme, meslektaşlarımızın mesleki anlamda kayıplar yaşamasına sebep olacaktır. Ruhsat alma süreçleri mimar ve mühendislerin gözetiminde ve onların onayı ile yürütülmelidir.

Tam da bu nedenle, meslektaşlarımızın ruhsat aşamasında bilgileri dışında proje değişiklikleri yapılması ihtimaline karşı, projelerini ilgili meslek odasında kayıt altına aldırmaları, hak ihlallerine karşı bir güvence olarak önem kazanmaktadır.

Ayrıca bu denetimsiz ortamın doğuracağı sahte “mimar” ve “mühendisler” tarafından üretilecek yapı projeleri, yapı sahibinin bilgisi dışında gelişecek yapı üretim süreçleri, gelecekte yaşanacak mülkiyet hakkı ihlalleri ve yargı süreçleri ile beraber daha büyük teknik, hukuki ve bürokratik sorunlara yol açacaktır.

TMMOB’ye bağlı meslek odaları olarak bu konulardaki çalışmalarımız devam etmektedir. Can ve mal güvenliğini korumayan, doğal, tarihi, arkeolojik, kentsel sitler dahil olmak üzere tüm yaşam alanlarımızdaki imar talanını meşrulaştıran ve yasa dışı yapılaşmaları mali kaynak yaratma amacıyla affeden tüm bu girişimlere karşı mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğimizi kamuoyunun ve meslektaşlarımızın bilgisine sunarız.

TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI İSTANBUL ŞUBESİ

TMMOB İNŞAAT MÜHENDİSLERİ ODASI İSTANBUL ŞUBESİ

TMMOB MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI İSTANBUL ŞUBESİ

TMMOB MİMARLAR ODASI İSTANBUL BÜYÜKKENT ŞUBESİ

Yaşamakta olduğumuz Genel Seçim sürecinde ‘Torba Yasa’ ile çıkartılan ve yapı sahibinin beyanını esas alan ‘İmar Affı’ ile yapı ruhsatlarındaki proje müellifleri ve diğer sorumluların ıslak imzalarının aranmaması, yapı güvenliği ve kamu denetimini bütünüyle ortadan kaldırmaktadır.

Can ve mal güvenliğini korumayan, doğal, arkeolojik, kentsel sitlerde dahil tüm yaşam alanlarımızdaki imar talanını meşrulaştıran ve gayri yasal tüm girişimleri finansal kaynak yaratma amacıyla affeden bu düzenlemeler hakkında kamuoyunu doğru bilgilendirmek amacıyla düzenlediğimiz basın toplantısına katılımınızı dileriz.

Saygılarımızla.

Tarih: 12 Haziran 2018 Salı, Saat 11.00
Yer: TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi
Adres: Kemankeş Mahallesi Kemankeş Caddesi No:31 Kat :3 Karaköy-Beyoğlu/İstanbul
Tel: 0212 251 49 00 Faks:251 94 14

TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi
TMMOB Makina Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi
TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi

TBMM gündemine getirilen torba yasa içerisinde bulunan imar affı düzenlemesine ilişkin olark TMMOB Yönetim Kurulu Başkanı Emin Koramaz 9 Mayıs 2018 tarihinde bir basın açıklaması gerçekleştirdi:

Son 20 yılda küreselleşme adı altında ortaya konulan yeni liberal politikaların ülkemize yansımasıyla oluşan ekonomik darboğazı, kent topraklarını ve doğal kaynakları pazarlayarak aşmaya çalışan AKP Hükümetleri; planlama ve imar mevzuatı ile getirilmiş olan düzenleyici kural ve sınırlandırmaları, ekonomik gelişimin önünde engel görmekte, özellikle son yıllarda birbiri ardına değişiklik ve düzenlemeler gerçekleştirmektedir.

Ülkemizde, Cumhuriyetin kurulmasından sonra kentlerin planlı gelişmesi için ortaya konulan çabalara karşın; 1950 yılından itibaren izlenen ekonomik politikaların bir sonucu olan kırdan kente göçün beraberinde getirdiği kaçak yapılaşma; ilk olarak hazine arazilerinin işgaliyle başlamış daha sonra tarım alanlarına, kıyılara, ormanlara, meralara, yaylak ve kışlaklar ile doğa koruma alanlarına doğru genişlemiştir.

Türkiye’de yapılı çevreyi şekillendiren kentsel popülizmin en önemli sonuçlarından birisi imar affı uygulamalarıdır. Devlet hukuka aykırı yapılaşmaları; siyasal iktidar tarafından toplum yararı olduğuna karar verilen koşullara dayandırarak yasallaştırmaktadır.

Bugüne kadar çıkarılan onlarca imar affıyla kaçak yapılaşmanın yarattığı kendiliğinden büyüme, kentlerimizi biçimlendirmiş, adeta devlet politikası haline gelmiştir.

Özellikle neoliberal ekonomi politikalarının hayata geçirildiği 1980 darbesi sonrasında, planlama ve yapılaşma alanlarını düzenleyen tüm yasalar; mekânın sermayenin yapılaşma taleplerine göre şekillenmesinin meşrulaştırıldığı bir zemine dönüşmüştür. Çıkarılan imar afları toplum yararı amacından uzaklaşmış; kaçak yapıların yasal hale getirilip ödüllendirilmesi, toplumsal hukuk düzenine ve devlete karşı güvensizlik yaratmıştır. İmar Affı düzenlemeleri kentlerin sürekli olarak plansız büyümesini körüklemiştir.

Kaçak yapılaşma nedeniyle; verimli tarım arazileri, orman alanları, su havzaları tahrip edilmiş sanayi ve turizm sektörleri olumsuz etkilenmiştir. Af kapsamındaki yapılar, hukuken yasadışı ve özellikle anayasanın kamu kaynakları, kıyı, doğal çevre ve ormanların korunmasına ilişkin temel maddelerine aykırıdır.

Bugüne kadar birçok kez denenen imar affının ve inşaat sektörünü temel alarak hızlı büyüme hedefleriyle arazi rantı üzerine temellendirilen ekonomi politikalarının tekrarlanması yerine; spekülasyonlara ve rant paylaşımına dayalı bir yapılı çevre üretimini özendirmeyen, kentsel sorunları, toplumsal ve fiziksel bütünlüğü olan planlama politikalarıyla çözmeyi hedefleyen bir anlayış benimsenmelidir.

Ülkemizde şimdiye kadar çıkarılan tüm imar afları; mevcut iktidarların seçim dönemlerinde ekonomik gelir ve oy elde etmek amacı ile gündeme getirilmiştir. İmar afları kaçak yapılaşmayı, arazi gaspını ve bu yolla yerleşmeyi gelenek haline getirmiştir. Aflar; toplumsal adalet ve barışın zedelenmesine, planlama ve imar ile ilgili kurumlara yönelik güvenin azalmasına, zengin doğal kaynakların amaç dışı kullanımına ve çevre sorunlarına yol açmıştır.

Bu kez ise “İMAR BARIŞI” adı altında; hukuka saygılı yurttaşların cezalandırıldığı ve buna karşın imar suçu işleyenlerin ödüllendirildiği “İMAR AFFI” bir kez daha gündeme getirilmektedir.

1984 Yılında çıkarılan 2981 Sayılı İmar Affı Yasası sonrası kaçak yapılaşma daha da artmış ve çevre sorunları büyümüştür. Ardından yaşanan 1999 Büyük Marmara Depremleri ile büyük ölçüde imar aflarının yarattığı, sağlam olmayan yapı stokunun yıkılmasının ağır bedeli topluma ödetilmiştir. Yapıların, hatta mahallelerin yerle bir olması ve yaşanan can kayıpları nedeniyle; imar afları bugüne kadar gündemden kaldırılmıştı. İktidar tarafından seçim sürecinde yasalaştırılmak üzere TBMM’nin gündemine getirilen “İmar Affı”  ise oluşan tepkileri azaltmak amacıyla “İmar Barışı” olarak tanıtılmak istenmektedir.

Yeni “İmar Affı” ve denetimsiz yapılar ile; toplumun sağlığını ve can güvenliğini tehlikeye atan kentsel gelişmelere yol açacak, doğa olaylarının afete dönüşerek pek çok insanın hayatını kaybetmesine neden olacak popülist uygulamalar yeniden ve sınırsız bir şekilde yürürlüğe sokulmaktadır. Oysa topraklarının tamamı depremsellik koşullarında olan Türkiye’de, deprem nedeniyle ortaya çıkan toplumsal ve ekonomik kayıplar, ciddi tedbirler alınmasını gerektirmektedir.

“Yurttaşların mağduriyeti” gerekçe gösterilerek gündeme getirilen “imar affı” ile; kıyı alanları, tarım arazileri, orman alanları, içme suyu havzaları ve tarihi, doğal, arkeolojik sit alanları üzerine inşa edilen bina ve tesisler dâhil olmak üzere, bütün kaçak yapıların yasal hale getirilmesi söz konusudur.

Meslek Odaları, Sivil Toplum Kuruluşları ve yurttaşlar tarafından açılan hukuk davalarında yargı tarafından planları ve ruhsatları iptal edilen, ayrıcalıklı imar hakları verilerek her biri bir “kent ve çevre suçu” niteliğinde yükselen yapılar yasallaştırılmak istenmektedir.

Bu çerçevede asıl olarak, Tarihi İstanbul Boğaziçi’nde yapılan ilave katlar, tarihi kent merkezlerinde işlenen imar suçları, eşsiz doğa güzelliklerine sahip kıyı bölgelerinde, orman ve tarım arazilerinde, doğal ve arkeolojik sit alanı olan Kapadokya ve ören yerlerinde, Doğu Karadeniz’in yaylalarında, korunması gereken dağlar, akarsu yatakları ve vadilerde hukuksuz olarak yapılan oteller, turistik tesisler, rezidanslar ve ticari yapıların yasallaştırılması amaçlanmaktadır.

Ayrıca, İmar Affı ile tıkanan ve krize giren inşaat sektörü üzerinden yeni rantlar elde edilmesi hedeflenmektedir. TOKİ aracılığı ile iş yapan ve iktidarın koruması altında olan kimi inşaat firmalarına yeni imar alanları açmak, halkın yaşadığı mahalleleri bu kuruluşların şantiyesine dönüştürmek için altyapı hazırlanmaktadır.

Çıkarılacak “Yasa” ile imar ve koruma ile ilgili Anayasa hükümlerinin ve yasaların geçersiz kılınması hukuken mümkün değildir. İktidar tarafından bu gerçeği yok sayarak yapılan açıklamaları; eksik ve yanlış bilgi verilmek suretiyle yurttaşların yanıltılması ve imar affının kabul ettirilmesi dışında değerlendirmek mümkün değildir.

TMMOB Mimarlar Odası olarak; seçim sürecinde, “İmar Barışı” olarak topluma sunulan kaçak yapılaşma affının; halkın can güvenliğini tehlikeye atan, tarihsel ve doğal alanları tahrip eden, hukuk dışı uygulamaları yasallaştıran ve kentlerimizi yaşanmaz hale getiren bu girişimin geri çekilmesi gerektiğini ve sürecin takipçisi olacağımızı, kamuoyuna saygı ile duyururuz.

TMMOB MİMARLAR ODASI