2013’te trenleri ve vapurları elinden alınan Haydarpaşa Garı, restorasyon çalışmaları gerekçe gösterilerek sadece Pazar günleri 13.00 ila 14.00 arası Haydarpaşa Dayanışması’na kapatılmıştır.

16 yıldır Haydarpaşa Garı’nın kullanım değeri ve ulaşım işleviyle korunması için mücadele veren Haydarpaşa Dayanışması, sesini duyurmak için 5 Şubat 2012’den beri her pazar günü 13:00-14:00 arası, Haydarpaşa Garı’nda buluşarak sürekli bir eylemlilik içinde bulunmuştur.

Her türlü koşulda; yağmurda, karda, tatilde, bazen onlarca bazen yüzlerce kişiyle gerçekleştirilen Haydarpaşa pazar nöbetleri, Covid-19 pandemi sürecinin kısıtlamaları kapsamında; evlerden, balkonlardan, teraslardan ve bahçelerden yükselerek sosyal medyaya taşındı.

Pandemi kısıtlamalarının 1 Temmuz 2021’de sonlanması ile beraber, 4 Temmuz 2021’de 495. pazar nöbetini tekrar eski yerinde, herkesin ortak alanı olan Haydarpaşa Garı’nda yapmak üzere buluşan Haydarpaşa Dayanışması, güvenlik görevlilerince TCDD 1.Bölge Müdürlüğü tarafından konulmuş bir yasak nedeniyle içeri alınmadı.

Var olan eşitsizliklerin muazzam derecede görünür olduğu ve arttığı pandemi sürecinde, iktidarın ve tüm yönetici otoritelerin, kısıtlamaları fırsat bilerek yaşamı kendi çıkarlarınca dönüştürmeye ve hakları gasp etmeye çalıştığı bir dönemden geçtik/geçiyoruz.

Pandemi bahane edilerek hayata geçirilmiş olan eylem, toplantı, yürüyüş, alkol, müzik ve sanat yasaklarında olduğu gibi; bu süreçte yöneticiler toplumsal mücadele alanını ve kamusal alanı daraltan, yaşam biçimlerine şekil vermeye çalışan yasaklara ve kararlara imza attı.

Pandemi sürecinde, yasaklar nedeniyle Haydarpaşa Dayanışması’nın Gar’daki fiziki varlığı sekteye uğramışken Haydarpaşa Garı’nın Haydarpaşa Dayanışması’na yasaklanması tam da içinden geçtiğimiz bu otoriter yönetimler sürecinin ürünüdür.

Haydarpaşa Dayanışması aktivistlerinin 9 yıldır sürdürdüğü pazar nöbetleri, trenlerinden ve vapurlarından koparılan Haydarpaşa Garı’nı tüm dönüşüm saldırılarına rağmen hala kullanım değeri temelinde paylaşmaya, yaşayan bir mekân olarak ayakta ve canlı tutmayı başaran yegâne dirençlerden biridir.

Haydarpaşa Garı’nın kapatılması, onu kentin gündelik yaşamından ve emeği kent merkezinden uzaklaştırırken, Haydarpaşa Dayanışması’nın Gar’da icra ettiği eylem ve etkinlik pratikleri, her defasında Haydarpaşa’yı ve onun kurduğu belleği yeniden hatırla(t)maya ve üretmeye çağıran politik bir anlama sahipti.

2012’de konvansiyonel trenler, 2013’te banliyö trenleri, vapurlar ve kent sakinlerinin büyük bir bölümü Haydarpaşa Garı’ndan koparıldı; şimdi ise Haydarpaşa Dayanışması’nın ve eylemcilerin varlığının yasaklanması söz konusu. Bugün Haydarpaşa Garı’nın Haydarpaşa Dayanışması’na yasaklanması, işte tam da onu yaşamda tutmaya çalışan direnci kırmaya ve yok etmeye yönelik geliştirilen bir girişimdir.

Tüm yasaklara rağmen, Haydarpaşa Dayanışması, herkese ait kentsel bir müşterek olan Haydarpaşa Garı’nın hayatlarımızdan, belleğimizden, politik imgelerinden, ulaşım işlevinden, kullanım değerinden koparılmasına hiçbir koşulda izin vermeyecek ve bunun için mücadele etmeye devam edecektir.

Haydarpaşa Garı’nın merdivenleri, rıhtımı ve aslında Haydarpaşa Garı’nın kendisi Haydarpaşa Dayanışması’nın 16 yıllık eylem mekânıdır. Pandemiyi fırsat bilen ve toplumsal mücadele alanını daraltmaya yarayan yasaklar, Haydarpaşa Garı’nı kent savunucularından ve #haydarpaşagardırgarkalacak feryadından koparmayı başaramayacaktır.

Bizler Haydarpaşa Dayanışması aktivistleri olarak, hiçbir mekân ve zamana sığmayarak, bulunduğumuz her mekânda ve zamanda Gar’a dair belleği ve yaşantıyı canlı tutmanın farklı farklı yollarını bulacağız.

Haydarpaşa Garı’nı bir mücadele mekânı olarak da asla bırakmayacağız. Ancak onu tek bir biçimde değil, birçok farklı biçimlerde deneyimlemeyi, paylaşmayı, üretmeyi, kullanım değerini korumayı ve Gar’ımızı yeniden kendi işlevleriyle gündelik yaşama kazandırmayı sağlayacağız.

11 Temmuz 2021

Haydarpaşa Gardır Gar Kalacak!

Toplum, Kent ve Çevre İçin

HAYDARPAŞA DAYANIŞMASI

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu, 8 Şubat 2021 tarihinde Haydarpaşa Garı’nda incelemelerde bulunduktan sonra yaptığı basın açıklamasında ise “Haydarpaşa Garı’nda son derece titiz ve nitelikli bir restorasyon çalışması yürütüyoruz. Gar sahasında devam eden arkeolojik kazılarda gün yüzüne çıkan tarihi değerleri halkımızla ve tüm dünyayla paylaşacağız. Bu kapsamda yeni bir çalışmamız var. Tarihi Haydarpaşa Gar alanı; Arkeopark Gar Kompleksi tasarım konseptiyle Türkiye ve dünyada bir ilk olacak. İstanbul’un tarihine ışık tutan arkeopark, tarih turizmi açısından önemli bir çekim noktası haline gelecek. Restorasyon, müze ve arkeopark çalışmalarımız tamamlandığında Haydarpaşa Garı eskiden olduğu gibi demir yolu faaliyetlerine de yeni yüzüyle kısmen devam edecektir. Gar Binası ulaşım hattımızın bir parçası olarak halkımızın hizmetinde olacaktır. Bizlere bırakılan bu kıymetli mirası eski halinden daha iyi bir durumda, işlevleri artmış olarak canlılığıyla halkımıza açacağız” diyerek, açıklamalarına bir yenisini daha eklemiştir. 

Ne yazıktır ki 2004 yılından beri; dünyanın eşsiz silüetinin özgün bir parçası ve İstanbul’un tarihi, kültürel ve doğal değerleri olarak korunan; anılarımızı ve toplumsal belleğimizi oluşturan mekânların başında gelen yapılardan biri de Anadolu’nun batıya açılan kapısı Haydarpaşa Garı, Kıyı ve Liman alanı; sayısız proje ve koruma adı altında yapılan talan planları ve kararlarla, ısrarlı bir biçimde yok edilmek istenmektedir. 

Şüphesiz, 20 yıldan beri başta Haydarpaşa Dayanışması olmak üzere ilgili bütün kurum kuruluşların, duyarlı bilim çevreleri ve yurttaşların gerek hukuk gerekse kamuoyu nezdinde sürdürdükleri ödünsüz mücadele bugüne kadar bu girişimlerin başarıya ulaşmasını engellenmiş ise de iktidar mensuplarının Haydarpaşa Garı ve çevresini sermayeye teslim etme gayreti ve çabası sona ermemiştir. 

Yapılan bu açıklamadan da Haydarpaşa Gar Sahası’nda bir müze ve arkeo–park oluşturulacağı, mevcut peronların ise sadece YHT’ler için kullanılmasının hedeflendiği anlaşılmaktadır.  

Ancak hali hazırda İstanbul V Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 26.04.2006 tarih 85 sayılı kararı ile Kentsel ve Tarihi Sit olarak tescilli olan Haydarpaşa Gar ve geri sahasının onaylanmış 1/5000’lik Koruma Amaçlı İmar Planı ile gar sahasında yapılmak istenen düzenlemeye (arkeo-park, müze peron) ilişkin tevsiat planı da bulunmamaktadır. 

Haydarpaşa Gar ve geri sahasına ait 1/5000’lik Koruma Amaçlı İmar Plan ile gar sahasında yapılmak istenen düzenlemeye (arkeo-park, müze peron) ilişkin tevsiat planı taslakları acilen kamuoyu ile paylaşılmalı, Haydarpaşa Garı’nın endüstriyel işlevinin sürmesi için 2005’ten bu yana mücadele eden Haydarpaşa Dayanışması’nın plan taslakları üzerindeki görüş ve önerileri alınmalıdır. 

Haydarpaşa Gar binası ve geri sahası için hazırlanan planlara yönelik görüşlerimiz ana hatları ile aşağıda sıralanmıştır.   

Haydarpaşa Garı, yüz yılı aşkın süredir olduğu gibi ulaşım hizmetiyle tüm kent sakinleri için bir an önce yeniden işleyişe alınmalıdır. Kısacası bu alandaki esas önceliğin; Haydarpaşa Garı’nın kültürel, tarihi ve toplumsal belleğinin çok güçlü bir şekilde işaret ettiği gibi ulaşım işlevinden yana olması gerekmektedir. 

Haydarpaşa Garı eskiden olduğu gibi demir yolu faaliyetlerine de yeni yüzüyle sadece Yüksek Hızlı Trenler ile “kısmen” değil, ana hat ve bölgesel ekspres trenleri ile devam etmelidir.  

Haydarpaşa Dayanışması; defalarca belirttiği gibi müzeye ve kültürel aktivitelere karşı, arkeolojiye ve sanata duyarsız bir platform değildir. Pek çok bilim insanının da belirttiği gibi Haydarpaşa Dayanışması, bölgedeki arkeolojik kazıların pekâlâ Gar’ın işlevini zedelemeden de kamu ile paylaşılabileceği fikrini inatla taşımakta ve savunmaktadır.  

Herkesin erişebildiği bir ulaşım hizmetini veren, vapur ve tren sentezini tüm sakinlerin kullanımına sunan, şehrin çeperi ile merkezi arasında bir köprü olan, İstanbul ile diğer Anadolu kentleri arasında bağlar ören, kısacası pek çok toplumsal karşılaşma ve diyalog imkânını inşa eden bu mekânı, Haydarpaşa Garı’nı, asla yalnız bırakmayacağız. 

Haydarpaşa Gardır Gar Kalacak. 

Toplum, Kent ve Çevre İçin
HAYDARPAŞA DAYANIŞMASI