7 Ekim 2024

Kurucu üyesi olduğumuz Uluslararası Mimarlar Birliği (UIA) tarafından her yıl farklı bir tema çerçevesinde mimarlığın, kentlerimizdeki ve yaşam alanlarımızdaki sorunların toplum gündemine getirilmesi ve farkındalık oluşturulması amacıyla Dünya Mimarlık Günü kutlanmaktadır.

İlk kez 1985 yılında kutlanan Dünya Mimarlık Günü bu yıl, Birleşmiş Milletler Habitat Günü ile eşzamanlı olarak 7 Ekim 2024 tarihinde kentlerimizin, mesleğimizin ve toplumun geleceğine odaklanan “Katılımcı Kentsel Tasarımda Gelecek Nesli Güçlendirmek” teması ile Uluslararası Mimarlar Birliği üyesi yüz yirmi dört ülkede bir milyondan fazla mimar tarafından kutlanacak. Mimarlar Odası olarak bu çerçevede, tüm Birimlerimiz ve seksen bini aşkın meslektaşımız ile Dünya Mimarlık Günü ile başlayan hafta ve Ekim ayı boyunca “Mimarlık Haftası Etkinlikleri” gerçekleştireceğimizi değerli kamuoyumuzla paylaşıyoruz.

UIA, 2024 yılı için belirlediği tema ile sürdürülebilir bir gelecek, sağlıklı, güvenli ve yaşanabilir yapılı çevre, kamusal alanlar ve dirençli toplulukların gelişimi için mesleğe yeni başlayan mimarları sürece katkı vermeye teşvik etmeyi hedeflemektedir.

Birlik; tüm dünyada kontrolsüz yapılaşma sosyal, ekonomik ve siyasal krizler; salgın, iklim değişikliği ve afetler; yoksulluk ve eşitsizliğin etkilerinin yaşandığı günümüzde enerji verimliliği, sürdürülebilir malzeme kullanımı, çevresel etkilerin azaltılmasının yanı sıra dayanıklı ve sağlam yaşam alanlarının oluşturulmasında mimarların, kentlilerin ve toplulukların sürece katılımını artırmayı amaçlamaktadır.

Doğal değerlerini hızla yitiren dünyada ve ülkemizde; hızlı ve yoğun yapılaşma, iklim değişikliği, nüfus artışı ve göçün dönüştürücü etkileri en çok büyük yerleşimlerde etkisini göstermeye başlamıştır. Kentlerimiz; salgınlara, afetlere ve yapısal sorunlara açık ve güvencesiz hale gelmiştir.

Bu tahribatın olumsuz etkilerine ancak; tarihi, kültürel ve doğal değerlerin korunarak özgün nitelikleriyle geleceğe aktarılması; uzun vadeli çevre politikaları oluşturularak bu kaynakların sürdürülebilir biçimde ve herkes tarafından eşit kullanılmasının sağlanması yoluyla karşı koymak mümkün olacaktır.

Bu bağlamda; kentlerimiz ve yaşam alanlarımızın katılımcı, bilimsel şehircilik ve planlama ilkeleri doğrultusunda oluşturulması; çevre karşıtı yatırım ve plan kararlarının ivedilikle durdurularak kamu ve toplum yararının gözetilmesi, uluslararası anlaşmalara esas olan duyarlılıkların kamusal politikaların her düzeyinde yer almasının sağlanması ortak sorumluluğumuzdur.

Mimarların ve meslek kuruluşlarının mesleki ve toplumsal sorumluluklarını yerine getirmeleri; kamu yararının, nitelikli mesleki hizmetlerin, sürdürülebilir ve yaşanabilir bir geleceğin güvencesidir.

Mimarlar Odası olarak; eşitliğe dayalı, temel insan hak ve özgürlüklerine dair hiçbir ayrım, mahrumiyet ve kısıtlamanın yaşanmadığı sağlıklı ve sürdürülebilir bir gelecek dileğiyle meslektaşlarımızın ve toplumumuzun Dünya Mimarlık Günü’nü kutluyoruz.

TMMOB MİMARLAR ODASI
MERKEZ YÖNETİM KURULU

Ülkemiz son yıllarda şiddeti gittikçe tırmanan bir linç ve saldırı kültürü ile karşı karşıyadır. Siyaset dilinde yaygın bir argüman olarak yer bulan ayrıştırıcı, kutuplaştırıcı ve hedef gösteren nefret söylemi; tercihen bir ifade biçimine dönüşmüştür. Doğrudan saldırıya zemin sağlayan bu hâkim dil, toplumsal düzlemde şiddet eylemleri olarak karşılık bulmaktadır. Son olarak meslektaşımız Osman Güdü’yü hedef alan sözel ve fiziksel saldırı ile bu şiddet ortamı zirveye ulaşmıştır. 

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Anadolu II. Büyükkent Bölge Temsilciliği Yönetim Kurulu Başkanı Osman Güdü, 4 Şubat Perşembe akşamı 19.50 sularında ofisinin önünde şiddetin hedefi olmuştur. Başına aldığı darbeler nedeniyle tedavisine hastanede devam edilen meslektaşımız; mesleğimizin sorumlulukları doğrultusunda kent, çevre ve demokrasi mücadelesini özveriyle sürdürmektedir. KRT TV’de yayınlanan ‘Kent ve Yaşam’ programının yapımcısı ve sunucusu da olan Güdü aynı zamanda, televizyoncu kimliğiyle bir basın mensubudur. ‘Kamu yararına mimarlık’ anlayışını, halkın haber alma hakkı ile bütünleştiren Güdü’ye yapılan bu saldırı, basın özgürlüğüne yönelik bir saldırıdır. Basın mensuplarının, toplumun diğer muhalif kesimleri ile sürekli hedef gösterildiği bu ortamda ‘ifade özgürlüğü’ fiziksel ve sözlü saldırılar aracılığıyla sistematik olarak engellenmeye çalışılmaktadır.  

Meslektaşımız Osman Güdü’ye yönelen bu saldırı; iktidar tarafından aralıksız olarak üretilen şiddet ve nefret dilinin, toplumsal düzende vardığı noktanın açık göstergesidir. Bu tür saldırıları haklı ve meşru gösteren söylemler, benzer saldırılara zemin hazırlamakta, deyim yerindeyse teşvik etmektedir. Toplumu ayrıştıran söylem ve politikalardan derhal vazgeçilmelidir!  

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Anadolu II. Büyükkent Bölge Temsilciliği Yönetim Kurulu Başkanı Osman Güdü’ye şifa dileklerimizi iletiyor, saldırganların bir an önce yakalanarak arkasındaki güçler ile birlikte yargılanmasını bekliyoruz.  

Demokrasi ve barışın hâkim olduğu, farklı inanç ve kimliklere saygı duyulduğu, basın özgürlüğünün tesis edildiği sağlıklı bir çevre için bu konunun takipçisi olacağımızı ve mücadelemizi sürdüreceğimizi vurgulamak isteriz.  

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Yönetim Kurulu 

Daha iyi bir kentsel geleceği temenni etmek, hiç şüphesiz yaşanan her dönemin kendi konjonktürel yapısı içinde daha iyiye ulaşmak için duyduğumuz bir ihtiyaç ancak her yeni dönemin beklentileri, bir önceki dönemin beklentilerinin üstüne eklenerek gitgide niteliksel ve niceliksel olarak çoğalmaya başlıyor. Bunların bir kısmı sine qua non olmazsa olmaz kamu ulaşımının hızlı, ekonomik, güvenli ve kentsel yapıyla uyumlu olması, kentlerin doğal ve kültürel değerlerinin koruma-kullanma dengesi içinde yaşatılabilmesi, her türlü mekânsal standartın hem kalite hem de hijyenik açıdan yükseltilmesi, kentsel donatıların herkes için erişilebilir ve yeterli düzeyde olması, barınma hakkının herkes için sağlanabilir olması, doğal afetlerin ve yaklaşan iklim krizinin olası etkileri için hazırlıklı olunması ve her türlü riskin yönetilebilir olması gibi tüm bunların bileşkesinde kentlerin ötekileştirmeden tüm yurttaşlar için yaşanabilir olması beklenmektedir.

Bu döneme damgasını vuran küresel salgın ise, bu beklentilerin çıtasını daha da yükseltti ve insanın fiziksel koşulları kadar iç dünyasının da sağlıklı koşullarda olmasını gerekli kıldı. Bu noktada “daha iyi bir kentsel gelecek” şiarındaki “daha iyi” ye ulaşmada, içinde yaşanılan kentsel ortamın kalitesi büyük bir önem taşıyor.

UIA Başkanı Thomas Vonier’in bu yılın temasına ilişkin yaptığı açıklamada yer alan “kentsel tasarım ve mimari, daha iyi bir yaşam kalitesinin anahtarıdır” cümlesiyle insanlığın iyi bir yaşam sürdürmesi için ana ihtiyaçlardan olan kentsel tasarım ve mimarlıkla olan ilişkiyi vurguluyor. Bu sözden nitelikli bir mimari ürününün tek başına yeterli olmadığı, ancak içinde yer aldığı kentsel çevrenin kalitesiyle birlikte anlam kazandığı anlaşılıyor. Yine Thomas Vonier’in “küresel salgının, krizlerin tüm dünyada sosyal yaşam biçimlerini ve bunların alanlarını yeniden şekillendirdiğini, bununla beraber en yoksul ve en savunmasız nüfusu orantısız bir şekilde etkilediğini” vurgulaması; konunun önemini bütün ciddiyeti ile gözler önüne seriyor. Dolayısıyla salgından en çok etkilenen bu kesim için sağlıklı yaşam koşullarını oluşturmak, daha iyi bir gelecek için birinci sıraya yerleşirken, bu hedefe ancak bu doğrultuda alınacak doğru politik kararlarla ulaşılabileceği gerçeği zorunlu hale geliyor.

Biz Mimarlar Odası İstanbul Büyükkkent Şubesi olarak, bu pandemi ve kriz ortamının doğru bir biçimde yönetilmesi ve her bireyin hiçbir ayrım, mahrumiyet ve kısıtlama yaşamadan temel insan hak ve özgürlükleri doğrultusunda sağlıklı ve güvenli bir çevrede yaşama hakkının korunması adına sorumluluğumuzu yerine getirmek için mesleki deneyim, birikim ve bilgimizi daha iyi bir dünya için kullanmayı ve dayanışmayı temel ilke olarak kabul ediyoruz.

Dünyamızın, ülkemizin, kentsel ve kırsal alanlarımızın, mesleğimizin ve yaşama hakkımızın tehdit altında olduğu bu zorlu dönemde, meslektaşlarımızı daha iyi bir kentsel geleceği beraber inşa etmeye çağırıyor; bu vesileyle bütün mimarların ve yurttaşlarımızın Dünya Mimarlık Günü’nü kutluyoruz.

Kamu arazilerinin tahsisinde, temel ihtiyaçların ve ihtiyaca bağlı önceliklerin ortaya konması ve tahsislerin bu öncelikler dikkate alınarak gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Pandemi sürecinde, kent içinde erişilebilir, adil ve rasyonel yer seçimi kriterleriyle seçilen, özelleştirme politikalarına alet edilmeyen, turizm ve ticaret aracı olarak görülmeyen, doğrudan devletin ve ilgili diğer kamu idarelerinin yönetimi altında olan sağlık tesislerinin inşası, sağlık politikası içinde en temel ihtiyaçlardan biri olarak yükselmiştir.

Bu durumun en son örneği Heybeliada Sanatoryumu’nun Diyanet İşleri Başkanlığı’na tahsisidir. 1924 yılında Türkiye’nin ilk pandemi hastanesi olarak açılan ve 2005 yılından bu yana kapalı olan Heybeliada Sanatoryumu Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından 2018 yılında Diyanet İşleri Başkanlığı’na tahsis edilmiştir. 200 dönümlük alanın Sanatoryum binasının da içinde olduğu yaklaşık 134 dönümlük bölümünün tahsisi, 2019 yılında Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından kaldırılmış, yaklaşık 60 dönümlük arazi Diyanet İşleri Başkanlığı’nda kalmıştır. O tarihlerden bu yana zaman zaman gündeme gelmiş olmakla birlikte, tümüyle bir belirsizliğe terk edilmiştir. Bina, özellikle halen geçerli olan doğal ventilasyon kurallarına göre yüksek tavanlı ve özel pencereleri ile her türlü bulaşıcı hastalık düşünülerek inşa edilmiştir. Bugün inşa edilen, modern ventilasyonlu ama açılmayan pencereli binalardan daha güvenli olduğu söylenebilir. Bulunduğu ormanlık ve esintili bölge de özel olarak seçilmiştir.

Bir yandan eşsiz bir kültür mirası olması nedeniyle korunması, içinde bulunan tüm yapıları ile birlikte restore edilerek geleceğe aktarılması gerekmekte; diğer yandan tüm dünyayı derinden etkileyen COVID-19 salgını nedeniyle, sağlık tesisleri altyapısının güçlendirilmesi açısından da sağlık fonksiyonu ile devam etmesi sağlanmalıdır. Bu kapsamda, Heybeliada Sanatoryumu’nun yeniden Sağlık Bakanlığı’na devredilerek gerekli restorasyon işlemlerinin yapılarak yenilenmesi, böylelikle yeniden aslına uygun bir hastane ve bu dönemin ihtiyaçlarına cevap vermek üzere bir pandemi merkezi haline getirilmesi sağlanmalıdır.  Belirsiz bir zaman dilimini kapsayan pandemi koşullarında, her türlü sağlık tesisinin kullanıma hazır hâle getirilmesi bir zorunluluktur.

Bizler, sağlık alanında uzun zamandan bu yana sürdürülmekte olan, inşaat, arazi tahsisleri, şirketleşme ve ticarileşmeye dayalı politikaları reddettiğimizi, rant odaklı değil, kamu odaklı politikalara ivedilikle sahip çıkılması gerektiğini ve konunun takipçisi olacağımızı bir kez daha önemle vurguluyoruz.

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi

TMMOB Şehir Plancıları Odası İstanbul Şubesi

İstanbul Tabip Odası

Türk Toraks Derneği İstanbul Şubesi

İstanbul Barosu

Sağlık Emekçileri Sendikası (SES) İstanbul Şubeleri

Kadın cinayetleri politiktir.

Bu cinayet “münferit” değildir.

Bu cinayet tek başına bir “cani” işi değildir.

Bu cinayet, tıpkı öncekiler gibi toplumsal bir suçtur. Çözümü de toplumsal ve devlet eliyle olacaktır!

Buna rağmen İstanbul Sözleşmesi’nden çıkılmak isteniyor.

İstanbul Sözleşmesi gücünü İnsan Hakları Beyannamesi’nden almaktadır.

Kadına yönelik her türlü şiddetin ve ev içi şiddetin önlenmesi, şiddet mağdurlarının korunması, suçların kovuşturulması, suçluların cezalandırılması ve kadına karşı şiddet ile mücadele alanında bütüncül, eş güdümlü ve etkili işbirliği içeren politikaların hayata geçirilmeme arzusunu reddediyoruz! Uluslararası hukukta kadına karşı şiddeti ya da ayrımcılığı yasaklayan pek çok uluslararası düzenlemeyi bünyesinde yaşatan İstanbul Sözleşmesi,kapsamı ve oluşturduğu denetim ağı ile birlikte diğer benzer sözleşmelerden ayrılmaktadır.Kadın cinayetlerinin politikliğini, ev içi şiddetinin dünya genelindeki yaygınlığını tanıyan, devletleri sorumluluk almaya yönlendiren ilk sözleşmedir. Şiddete odaklanır, aile kurumunu yargılamaz, akrabalık şartı aramaz. Şiddeti cinsiyet ayrımcılığının bir sonucu olarak kabul eder. Cinsiyeti, cinsel yönelimi, ırkı, sınıfı, medeni hali, yaşı, sağlık durumu ne olursa olsun her insanın ayrımcılık gözetilmeden şiddetten uzak, güvenli yaşam hakkı olduğunu savunur. Eşitlikçi ve kadını özgürleştirici bir politika güder ve devletlerden yasal düzenlemeler bekler, ülkeleri teşvik eder, denetler.

Biz mimarlar diyoruz ki;

İstanbul Sözleşmesi Yaşatır.

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi

Değerli kamuoyuna,

Ülkemizin ve İstanbul’un nadir kalmış erken sanayi miraslarından tarihi Bomonti Bira Fabrikası’nın hukuksuzca talanından geriye kalan son yapılar; devam eden hukuk süreçleri ve yapıların yıkımlarını yasaklayan bütün kurul kararlarına aykırı bir şekilde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından kamuoyunu ve idareleri yanıltmak üzere düzenlenen bir belge ile yıkılmaya başlanmıştır.

Bilindiği gibi;  Türkiye’nin önemli endüstriyel, kentsel ve mimari miraslarından ve hazine malı olan Bomonti Bira Fabrikası ve çevresi, İstanbul 1 Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 25.02.1998 gün ve 9294 sayılı kararı ile “korunması gereken kültür varlığı” olarak tescillenmiştir.  Ancak, 2009 yılında anlaşılamaz bir şekilde, koruma amaçlı imar planı yapımından bir sene önce anılan parsel ve üzerindeki Bomonti Bira Fabrikasına ait tescilli binaların kullanımına dair bütün işlev ve yapılaşma koşulları belirlenmiş olarak ihaleye çıkmıştır. 29.750 m2 büyüklüğündeki tescilli kültür varlığı üzerinde kongre ve sergi merkezi, konaklama ve yeme-içme tesisleri, 1000 yataklı 5 yıldızlı otel gibi kullanımlar tanımlanmıştır.

Böylelikle toplumun geleceğine ait bir varlık, kamu idareleri eliyle ve çevresiyle birlikte, yok edilmiş, geriye sadece geleceğe iz bırakmak üzere birkaç yapı ile, Eski Malt Binası, Eski Silo, Eski Arpa Temizleme Binası, Eski Kazan Dairesi bırakılmıştır. Ne yazık ki yaşanılan bu büyük yıkımla yetinilmemiş geleceğe iz bırakmak üzere korunması gereken binalar kullanım amacı sürekli olarak değiştirilen usulsüz ve geçersiz ve kararlarla Diyanet İşleri Başkanlığına tahsis edilmiştir.

Bu nedenlerle de söz konusu bölgenin ve İstanbul’un endüstriyel, sosyal, emek, mimarlık, kentleşme tarihini belgeleyen ve geleceğe taşıyan nadir kalmış kültür varlığı bu binalar özellikle korunmuş, alınan hukuk dışı tahsis kararları ardından tescilden düşürülmesine dair başvurular ilgili kurullar tarafından reddedilmiş, ve alınan geçersiz tahsis kararları ile bu kararlara bağlı idari işlemler Odamızca yargıya taşınmıştır.

Tarihi Bomonti Bira Fabrikası’ndan geriye kalan yapılarla ilgili 2013 yılında alınmış geçersiz tahsis kararına dayandırılarak, söz konusu yapıların yıkılması, yerlerine mescit, yurt ve otopark yapılmasına ilişkin idari işlemlerle ilgili açılan iptal davaları hala devam etmektedir. Devam eden hukuki sürece rağmen, Bomonti Bira Fabrikası’ndan geriye kalan son yapılar, ilgili belediyelerin bilgisi olmadan, yapıların yıkımlarını yasaklayan bütün kurul kararlarına aykırı olarak, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından kamuoyunu ve idareleri yanıltmak üzere düzenlenen Yıkım Belgesi ile yıkılmaya başlanmıştır.

Konuya ilişkin dava süreçleri devam ediyor olmasına rağmen Bakanlığın yıkım izni vermesi yalnızca hukuka aykırı değildir; varlık sebebi gereği tarihsel değerleri ve kültür varlıklarını korumak ve onlara saygılı davranmakla yükümlü olan Bakanlık, bu kararıyla kendi varlık sebebini de reddetmektedir.  Bakanlığın kuruluşunu düzenleyen 644 sayılı KHK doğrultusunda, Bakanlığın Anayasaya, kanunlara, hükümet programına ve Bakanlar Kurulunca belirlenen politika ve stratejilere uygun olarak yönetilmesi esastır. Bakanlık, görev alanına giren hususlarda politika ve stratejiler geliştirmekle ve kendi oluşturduğu doğal, tarihi ve kültürel değerlerin korunması ve geliştirilmesine yönelik mekânsal stratejileri belirleyen planlar olan mekânsal strateji planlarına uygun politikalar yürütmekle yükümlüdür. Ancak ne yazık ki Çevre ve Şehircilik Bakanlığı parsel bazlı plan değişiklikleri yaparak bu yıkımları meşrulaştırmakta,  planlama etik ve ilkelerine aykırı davranmaktadır.

Dünya genelinde silo binaları gibi erken sanayi dönemine ait tüm yapılar korunarak dönemin izleri kültür mirası olarak kamuya kazandırılmaktadır. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca belirlenen sit alanlarında yapılacak planlamalarda da kültür ve tabiat varlıklarının sürdürülebilirlik ilkesi doğrultusunda korunması ve kent belleğindeki yerini koruması esastır.

İstanbul’un ve ülkemizin sanayi tarihinin önemli bir parçası olma niteliği taşıyan tarihi Bomonti Bira Fabrikası yapılarına karşı sürdürülen bu hukuk dışı faaliyet, iktidarın kentsel mekânı ideolojik bir yaklaşımla yeniden şekillendirme hırs ve arzusunun son örneklerinden biridir.

Bu yıkımla, erken sanayi döneminden günümüze kadar gelen silo binaları yıkılmak suretiyle kent belleğinden bir dönem daha silinmektedir. İstanbul’un geriye kalan sayılı endüstriyel miras yapılarından olan binaları gelecek kuşaklarımıza taşımak yerine yıkarak kentte son kalan izlerini de kazımaya çalışmak hukuksuz ve kamu yararını yok sayan bir işlemdir.

Bizler, iktidarı son yıllarda hız kesmeden ve sistematik bir biçimde yürüttüğü bu yıkıcı ve tahripkâr politikalarına karşı bir kez daha uyarıyoruz ve hukuka, bilime, planlama ilke ve esaslarına uymaya davet ediyoruz. Sürecin takipçisi olacağımızı ve kentleri, tarihi mirasımızı ve belleğimizi korumaya, savunmaya devam edeceğimizi bildiriyoruz.

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi

TMMOB Şehir Plancıları Odası İstanbul Şubesi

Tarihi Yarımada (Fatih İlçesi) Koruma Amaçlı İmar Planı Notlarına ilave edilen ve planda gösterilmeyen bir fonksiyonda, plan değişikliği de yapılmadan, yapılaşmaya olanak tanıyan (ihya) plan notuyla ilgili mahkeme, yürütmeyi durdurma kararı verdi!

İstanbul IV. Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun Tarihi Yarımada (Fatih İlçesi) Koruma Amaçlı İmar Planı Notlarının ;  “İlgili Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunca tesciline ve/veya ihyasına karar verilen medrese, hamam, sebil, çeşme, mescit, cami gibi kültür varlığı taşınmazların ihya ve restorasyon uygulamasının hızlı ve etkin şekilde yürütülerek kamuya kazandırılması amacıyla fonksiyon değişikliği ve/veya tescil kararının plana işlenmesine ilişkin plan değişikliği sürecinin beklenmeksizin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın ve Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün ilgili birimince hazırlanan ve sınırları belirlenerek onaylanan restitüsyon, restorasyon ve rekonstrüksiyon projeleri doğrultusunda ihya ve restorasyon uygulamaları yapılabileceğine”  şeklinde değiştirilmesine dair 30.11.2019 tarih 7146 sayılı kararının iptali talebiyle açılan davada yürütmenin durdurulmasına karar verildi.

Kararda;

“Koruma amaçlı imar planı ile bu planı açıklayan plan notlarının bir bütün olduğu dikkate alındığında dava konusu kurul kararına konu plan değişikliği teklifinde fonksiyon değişikliği ve/veya tescil kararının ihya ve restorasyon uygulamaları yapılmasının koruma amaçlı imar planlarının etkinliğinin azaltılmasına neden olacağı, dava konusu kurul kararında bahsi geçen “Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunca tesciline ve/veya ihyasına karar verilen medrese, hamam, sebil, çeşme, mescit, cami gibi” ifadesinin uygulama aşamasında hangi yapıların bu kapsamda olacağına dair belirsizlik içerdiği, Koruma Bölge Kurulu tarafından tesciline ve/veya tescil kararının plana işlenmesine ilişkin plan değişikliği sürecinin beklenmeksizin Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından halihazır harita üzerinde konum ve sınırları belirlenerek onaylanan restitüsyon, restorasyon ve rekonstrüksiyon projeleri doğrultusunda ihya ve restorasyon uygulamaları yapılabilmesi durumunda meri koruma amaçlı imar planından bağımsız uygulamalara izin verilerek sadece tescil edilen yapının restorasyonu/rekonstrüksiyonu yaptırılarak koruma amaçlı imar planı ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, teknik altyapı ve sosyal donatı dengesini bozabilecek nitelikte uygulamalara neden olabileceği, restorasyon uygulamasından önce koruma amaçlı imar planında koruma esaslarının ve kullanma şartlarının, parsel tasarımlarının belirlenmesinin yasal zorunluluk olduğu”  vurgulanarak plan notu değişikliğinin hukuka aykırı olduğuna karar verilmiştir.

İhya (yeniden yapım) uygulamasının koruma alanlarında yeni yapı inşa etmenin yasal aracı haline dönüştürülmemesi gerektiği, kentsel gelişimini tamamlamış bölgelerde gereksiz yeniden yapımların  “koruma” adı altında yapılmasının tarihi dokuya zarar vereceği, imar planları ile oluşmuş tüm hakların geriye doğru işletilmesinin gündeme gelebileceği, bu durumun imar ve koruma mevzuatını işlevsiz kılacağı gözetildiğinde; yukarıdaki gerekçeyle verilen yürütmenin durdurulması kararının koruma hukuku yönünden önemli bir kazanım olduğu kuşkusuzdur.

Kamuoyuna saygıyla duyuruyoruz.

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi Yönetim Kurulu

Ancak yapı üretim sürecinin en asli unsuru olan mimarlık ve mühendislik disiplinlerinin öneri ve uyarılarının dikkate alınmadığını, üstüne birde, meslek itibarını zedeleyen adımlar atıldığını üzülerek takip ediyoruz.

Ücretli çalışan mimar ve mühendislerin iş ilanlarında; meslek itibarımızı zedeleyen ve cinsiyetçi yaklaşımların olduğu görülmektedir. Bu konuda üst örgütümüz TMMOB tarafından gerekli girişimlerde bulunulmuş olmasına rağmen ilanlar devam etmektedir.

Bu kapsamda 11 Nisan 2020 itibari ile yine benzer bir iş ilanında Keleşoğlu Holding tarafından yeni mezun “makam şoförü” arandığı ve başvuru koşulları arasında mimarlık ve inşaat mühendisliği bölümü mezunu olması, esnek çalışması gibi koşulların kariyer.net adresinde yayınlandığı tespit edilmiştir.

Bu süreçten sonra, şubelerimiz tarafından sosyal medya hesaplarında ilanı protesto eden paylaşımların gündeme getirilmesi, üst örgütlerimizin açıklama yapması ile kariyer.net @kariyernet twitter hesabından açıklama yapmak durumunda kalmış ve mimarlar ve mühendislerden özür dilemiştir.

Mimarlar Odası örgütleri olarak, ücretli çalışan mimarlarımızın iş arama sürecinde sıkça karşı karşıya kaldığı bu gibi durumlarda, hiçbir kurum ve kuruluşun haddini aşarak meslek alanımıza yönelik bilgisizliğiyle, meslek itibarını zedelemesine, meslektaşlarımızı ucuz iş gücü ve esnek çalışma ile katmerlenmiş emek sömürüsü ile karşı karşıya getirmesine izin vermeyeceğiz. Sürecin yakından takipçisi olacağız.

Ücretli çalışan meslektaşlarımızı ve yeni mezun genç mimarları, birlikte mücadele etmek için Mimarlar Odası örgütlülüklerinde yerlerini almaya davet ederken, meslek onurunu ayaklar altına almaya çalışan sermaye gruplarını, ilgili kurumların iş ilanlarındaki koşullarını yakından takip edeceğimizi ve hiçbir koşul altında meslek onurumuzun zedelenmesine asla izin vermeyeceğimizi kamuoyunun bilgisine sunarız.

Mimarlık Mesleğinin İtibarını Zedelemeye Çalışanlar, Karşısında Mimarlar Odası Örgütlülüğünü Bulacaktır.

TMMOB Mimarlar Odası Adana Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Antalya Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Balıkesir Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Bursa Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Çanakkale Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Denizli Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Diyarbakır Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Elazığ Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Eskişehir Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Gaziantep Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Giresun Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Hatay Şubesi , TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası İzmir Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Kahramanmaraş Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Kayseri Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Kocaeli Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Konya Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Malatya Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Mersin Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Muğla Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Ordu Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Samsun Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Trabzon Şubesi, TMMOB Mimarlar Odası Van Şubesi

Bu kapsamda yapılan düzenlemeler, ülkemizde koruma alanları olarak belirlenmiş kıyıların talanına ve bu alanların yapılaşmaya açılmasına olanak vermektedir.

“Nitelikli Doğal Koruma Alanı’’ yönetmeliği kapsamında; günübirlik tesis ve karavan alanları, hayvancılık, balıkçı barınağı, sökülebilir iskele, duş, gölgelik, soyunma kabinleri, büfe, tuvalet, atık su arıtma tesisi, atık su deşarjı, kanalizasyon şebekesi, içme suyu temini, jeotermal su çıkarılması, enerji nakil hattı, trafo, iletişim hattı, ulaşım hattı, açık otopark, teleferik yapılmasına izni verilmektedir.

Yönetmelik kapsamında kıyı şeritlerinde yapılmasına izin verilen iskele, soyunma kabinleri, tuvalet vb. yapıların yapılması kıyı kanununa aykırıdır. Ayrıca, ülkemiz kıyılarında henüz ‘’Nitelikli Doğal Koruma Alanı‘’ tescili yapılmamış alanlarda mevcut mevzuata uygun olarak yapılmış yapıları da koruma altına almaktadır.

‘’Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanları’’ tanımında yapılan değişiklikler ile; alanın potansiyeli ve kullanım özellikleri göz önünde bulundurularak, kesin korunacak hassas alan ve nitelikli doğal koruma alanlarında izin verilen faaliyetlere ek olarak doğal ve kültürel bakımdan uyumlu düşük yoğunlukta faaliyetler, entegre tesis yapılmasına, turizm ve yerleşimlere izin verilmektedir.

Bu düzenleme ile ülkemizin doğal koruma alanları, tanımında değişiklik yapılsa da  sonuç olarak imara açılmaktadırlar.

Sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanlarında maden aranması ve işletilmesine izin verilmektedir. Özellikle korunan alanlarda madencilik faaliyetlerine kesinlikle izin verilmemelidir. Bu faaliyetler bölgesel ve yerel seviyelerde doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımına, yeraltı kaynaklarına ve habitatın doğal yapısına zarar vermektedir.

Korunan alanların varlığını sürdürebilmesi ve sayılarının arttırılması içinde bulunduğumuz ve yaşadığımız dünyayı gelecek kuşaklara aktarmanın en temel ilkelerinden biri olmalıdır.

Söz konusu değişiklik kararları, “Kesin Korunacak Alanlar” ve “Nitelikli Koruma Alanları” ile bütünlük göstermeyen, alanın doğal ve ekolojik yapısını bozacak, koruma alanını olumsuz etkileyen, alanı yapılaşma baskısı altına alacak, insan ve doğa arasındaki dengeli ilişkiyi bozacak kararlardır.

Koruma Alanlarına İlişkin Karar Verme Mekanizmaları Değiştirildi

Korunması gerekli tabiat varlıkları ve bunlara ait koruma alanları ile doğal sit alanlarında gerçekleştirilecek iş ve işlemler, yapılacak faaliyetler, madenlerin hangi şartlarda ve ölçülerde işletileceği, kapatılması ve alanın rehabilitasyonu Bölge Komisyonları kararları ile yapılacaktır.

Bu stratejik kararların Bölge Komisyonlarına bırakılması koruma açısından doğru değildir.

Yönetmelikle yapılan diğer önemli değişiklik ile “Anıt Ağaç”ların ayırt edici özellikleri yeniden tanımlanmasıdır. Tarihi, mistik, folklorik, yaş veya boyutsal niteliklerden birini içermesi halinde “Anıt Ağaç” statüsü kazanan ağaçlar, bu düzenleme ile belirlenen tüm özellikleri içermesi şartına bağlanmıştır.

Anıt ağaçlar, sahip olduğu farklı nitelikleri nedeni ile üstün kamu yararı açısından her türlü önlem alınarak mutlak surette korunması ve doğal miras olarak gelecek kuşaklara bırakılması zorunlu olan değerlerimizdir. Hiçbir gerekçe ile kesilmeleri ya da bir başka yere taşınmaları mümkün değildir.

Doğal alanların korunarak gelecek kuşaklara aktarılmasının ön koşulu kültür ve tabiat varlıkları ile sit alanlarının korunmasının ülke politikası olarak benimsenmesi ve süreklilik içinde uygulanmasıdır.

Türkiye, imzalamış olduğu uluslararası koruma ilke kararları uyarınca ülkedeki gelişme politikalarını ‘koruma eksenli’ olarak düzenlemek zorundadır.

Bu nedenle uluslararası tüm ilke kararlarında korumanın gerçekleşmesinin, bu konunun ülkenin temel politikalarından biri olarak kabul edilmesine bağlı olduğunu bir kez daha vurguluyoruz.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca alınan, ülkenin doğal koruma alanlarını yok edecek, talan ve yapılaşmaya açan bu kararların, dikkatle takipçisi olacağımızın bilinmesini istiyoruz.

Mimarlar Odası olarak, tüm kurumsal varlığımız ile doğal alanların korunarak varlıklarını sürdürmesi ve sayılarının artırılarak gelecek kuşaklara aktarılması için mücadele edeceğimizi bir kez daha değerli kamuoyu ile paylaşıyoruz.

TMMOB MİMARLAR ODASI