6. Çeşitli Etkinlikler

6.1. Panel

6.1.1. Risk, Mali ve Mesleki Sorumluluk Sigortaları ve Mesleki Uygulamalar (8 Mayıs 2004)

“Risk, Mali ve Mesleki Sorumluluk Sigortaları ve Mesleki Uygulamalar” Paneli 8 Mayıs 2004 Cumartesi günü TÜYAP - Beylikdüzü, İnterexpo salonunda gerçekleştirildi. Yapı Fuarı etkinlikleri çerçevesinde Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi ve Mimarlık Vakfı organizasyonu ile gerçekleşen panele, Axa-Oyak Sigorta Genel Müdür Yardımcısı Y. İnşaat Mühendisi Yavuz Ölken ve Mimar Ziya Canbazoğlu panelist olarak katıldılar. Panelin yürütücülüğü Mimar Mehmet Bozkurt tarafından yapıldı.

Önce Temmuz 2000’de yürürlüğe giren yapı denetimi ile ilgili, 595 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’de “yapı denetim kuruluşları zorunlu mali sorumluluk sigortası”, daha sonra 2004 başında, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı, Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan İmar ve Şehirleşme Kanunu Tasarısı Taslağı ve yeni düzenlenmiş şekliyle Mayıs 2004’te dağıtımı yapılan İmar Kanunu taslağında yer alan, her yapı için mali sorumluluk, proje müellifleri, yapı denetim kuruluşları, denetçi mimar, mühendisler, kontrol elemanları, şantiye şefleri, yapı müteahhitlerinin mali mesleki sorumluluk sigortaları ve ürün sigortalarına ilişkin düzenlemeler ve bu konuda yapılan tartışmalar oda ve vakıf yöneticilerince panelde değerlendirildi. Öteden beri var olan ancak uygulamada fazlaca bilinmeyen, talep görmeyen, yakın bir gelecekte, yapı üretim süreci aktörlerinin muhatap olacakları bu tür sigortalar, özellikle profesyonel mesleki sorumluluk sigortaları konusunda, öncelikle meslektaşlarımızın aydınlatılması ve tartışmanın içine çekilmesi amaçlandı.

Uluslararası alanda var olan bu tür uygulamalar, küreselleşme, değişen ticaret, yatırım anlayışı (serbest dolaşım) yeni finansman modelleri ve finansman hareketleri sonucunda karşımıza geliyor. Yine bu bağlamda Avrupa Birliği uyum süreci nedeniyle, ulusal hukuk düzenimizin, AB sistemi ile uyumlaştırma çalışmaları neticesinde oluşturulan, konuyla ilgili hukuk düzenlemelerinde yer alıyor ve uygulanabilmesi için altyapının oluşturulmasına çalışılıyor.

Bakanlığın hazırladığı tasarı taslağına göre, üretilecek her yapı için yaptırılması zorunlu mali sorumluluk sigortasının teminat tutarları, genel şartlar, teminat, tarifeler, primlerin tahsil usul ve esasları, proje müellifleri, yapı denetim kuruluşları, denetçi mimar, mühendisler, kontrol elemanları, şantiye şefleri, yapı müteahhitlerinin sorumlulukları ile yapı sektörünün ürün sorumluluğuna ilişkin usul ve esaslar, bakanlığın görüşü alınarak Hazine Müsteşarlığı’nın bağlı olduğu bakanlıkça belirlenecek.

Taslakta, yapı hasarlarından doğan zararların tazmini ile ilgili sorumluluk süresi ise, yapı kullanma izin belgelerinin alındığı tarihten başlamak üzere, yapının taşıyıcı sistemine ilişkin olarak 15 yıl, taşıyıcı olmayan diğer kısımlarına ilişkin olarak üç yıl olarak belirlendi.

Yapı denetim kuruluşları denetim yapacakları her bir yapı için, kanunda belirlenen şekilde, yapının taşıyıcı sisteminde meydana gelebilecek, yapı hasarlarından doğan zararların karşılanması için mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundalar. Harita, plan, parselasyon planı ve proje müelliflerini, şantiye şefleri, yapı denetim sorumluları, kontrol elemanı mimar ve mühendisler mesleki icraatlarından dolayı üçüncü şahıslara verebilecekleri zararlara karşı mesleki sorumluluk sigortası yaptırmak zorundalar.

Yapı malzemesi üretimi ve dağıtımı yapanlar bu ürünleri için ürün sorumluluk sigortası yaptırmak zorundalar. Ayrıca AB’ye uyum süreci nedeniyle çıkarılan 4703 sayılı yasa ve ilgili yönetmelikler bu alandaki uygulamaların nasıl, hangi koşullarda yapılacağını belirlemektedir.

Yapı müteahhitleri de sözleşmelerinde taahhüt etmiş oldukları, tüm koşullara uyacaklarını, ayrıca üretecekleri yapının belli kriterlere uygun performans sergileyeceğini ifade eden mali sorumluluk sigortasını yaptırmak zorundalar. Zarar görenler hasarın meydana geldiği yıl fiyatlarıyla güncelleştirilmiş teminat tutarı üzerinden güçlendirme veya hasar bedelini veya kusurdan doğan zararını doğrudan sigorta şirketinden talep edebileceği gibi dava da açabilecekler.

Tasarının en önemli noktası ise, “Yapı Denetimi Sigortası Havuzu” kurulması ile ilgili. Gerek yapı denetimi ile ilgili 595 sayılı KHK sırasında, gerekse yeni tasarıda sigortacılar düşünülen bu sigortalar için reasürans bulamadıklarını ve bulamayacaklarını ifade ederek, bu uygulamaya sıcak bakmamışlardır. Bu nedenle bakanlık, devlet eliyle bir sigorta havuzu oluşturmayı hedeflemektedir. Bu husus tasarının üzerinde en çok tartışılan bölümüdür.

Tasarının bütünü ve özelinde ise sigorta ile ilgili bölümüne ilişkin konuya taraf kurum ve kuruluşların ciddi eleştiri ve önerileri vardır. Tasarının hazırlayıcıları mutlak bu eleştirileri göz önüne alarak tasarıya yeni şeklini vermelidirler. Aksi takdirde bütünlük arz etmeyen ve amaçlanan işlevi sağlamayan, eksikli bir yasa ve uygulamamız olacaktır.

Panelde sunulan bildiri görüş ve değerlendirmeler Mimarlık Vakfı ve Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi tarafından basılı hale getirilerek meslektaşlara sunulmuştur.