1.8.6.11.11. Kadıköy-Hasanpaşa Gazhanesi ile İlgili Çalışmalar
1993 yılından bu yana bölge halkı ve Mimarlar Odası gündeminde olan, üretimi durdurulmuş Hasanpaşa Gazhanesi'nin geleceği konusunda 1994 yılından bu yana sürdürülen çalışmalar; 2002-2004 yıllarında önemli aşamalardan geçmiş ve olumlu yönde ilerlemiştir. Bu sürecin 2002 yılına kadar önemli aşamaları:
- 1993-1994 arasında gazometrelerin sökümü; bölge halkının bu endüstri yapısının geleceğine ilişkin kaygılarını Kadıköy Belediyesi ve Mimarlar Odası İstanbul BK Şubesi'ne iletmesi,
- 1994 yılında II. No'lu Koruma Kurulu'nun tescil, koruma ve kültürel amaçlı yeniden kullanımına ilişkin ilk kararı, sökümün durdurulması,
- 1995-1996 yıllarında Gazhane Gönüllülerinin öncülüğünde ilk Bilimsel Danışma Kurulu modelinin oluşturulması, sosyal bir proje bütünlüğü içinde koruma-yeniden kullanma yaklaşımının ortaya konması (gönüllüler, Oda, mimarlık fakülteleri, diğer uzmanlar),
- 1996-1998 yıllarında ön rölövelerin hazırlanması, tescilin nitelikli hale getirilmesi, Büyükşehir Belediyesi tarafından planlamaya müdahale edilmesinin engellenmesi, bölge halkıyla ilgili çalışmalar, Gazhane Çevre Gönüllülerinin Gazhane Çevre Kültür ve İşletme Kooperatifini kurması,
- 1999-2000 yılları arasında Belediye'nin proje üretim kararı vermesi, gönüllülerin konunun bilimsel niteliği nedeniyle bu çalışmanın İTÜ tarafından yapılması önerisinin Belediye'ce kabul edilmesi,
- 2000-2001 arasında İTÜ Proje Ekibi'nin (Danışman: Prof. Dr. Afife Batur, Yürütücüler: Y. Doç. Dr. Gülsün Tanyeli, Öğr. Gör. Dr. Kani Kuzucular) "Kadıköy Hasanpaşa Gazhane Tesisleri Rölöve, Restitüsyon, Restorasyon ve Yeniden Kullanım ve Çevre Düzenlemesi Projesi" sosyal bir koruma projesi niteliğinde tamamlanmıştır. Bu proje Kurul'ca onaylanmış ve Belediye'ye teslim edilmiştir.
Konuyla ilgili Şubemiz Komisyonu 35. ve 36. dönemlerde olduğu gibi, Besim Çeçener, Zakarya Mildanoğlu, Kubilay Önal, Ülkü Altınoluk ve Necip Mutlu'dan oluşmaktadır. Ancak bu dönemde bütünlüklü bir çalışma (proje niteliği üzerinde herhangi bir gelişme olmadığı için) yapılmamış, gelişen olaylarla ilgili gönüllülerle iletişim kurulmaya çalışılmıştır.
Ön Proje tamamlandıktan sonra uygulama kararı halen verilmemiş; uygulama projesi çalışmalarına başlanamamıştır. Hazırlanan projenin yatırım programında olmasına karşın Belediye yöneticilerinin beklentilerine uygun olmamasının yarattığı bu gecikme, gönüllülere açıkça söz verilmiş olmasına karşın harekete geçilmemesi oldukça düşündürücüdür. Gönüllülerin etkinliği ve Kurul kararları nedeniyle geriye adım atılamamakta ancak süreç dondurulmaktadır.
Gönüllüler bu süreci halen dikkatli bir biçimde izlemekte; başlangıçta proje ortakları kabul ettikleri kurum ve uzmanları çoğaltarak niteliksel adımlar atmaya devam etmektedirler. Bu dönem içinde atılan önemli adımlar:
Hasanpaşa Gazhanesi Kültür ve Sanat Merkezi Alternatif Stratejik Yönetim Projesi:
Gazhane Gönüllülerinin WALD (Dünya Yerel Yönetimler ve Demokrasi Akademisi) ile birlikte organize ettiği 06.03.2002 tarihli toplantıda; gelinen aşamada "kültür ve sanat merkezi" amacına uygun proje verilerine sahip olunması nedeniyle, bu projenin bu amaca yönelik katılımcı yönetim modeli ile işletilmesine dönük stratejik yaklaşım ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Gönüllülerden Cengiz Kayır'ın "Stratejik Yönetim Projesi" yaklaşımlarını aktardığı ilk bölümden sonra; Prof. Dr. Ülkü Azrak ve Doç. Dr. Aydın Gülan konuyu İdare Hukuku açısından değerlendirmişlerdir. Kayır'ın "Yönetime Katılım" ve "Dünya Örnekleri" ile ilgili sunuşundan sonra, katılımcı görüşleri alınmaya çalışılmıştır. Son olarak Y. Doç. Dr. Gülsün Tanyeli'nin ön proje bilgisini verdiği toplantıda Proje Danışmanı Prof. Dr. Afife Batur, Marmara ve Boğazları Belediyeler Birliği Genel Sekreteri Fikret Toksöz, Mimarlar Odası'ndan Oktay Ekinci ve Kubilay Önal bulunmuşlar ve görüşlerini iletmişlerdir.
Daha sonra yapılan atölyelerde (Teknik Atölyede İTÜ Proje Ekibi ile birlikte Mimarlar Odası'ndan Doç. Dr. Günhan Danışman ve Kubilay Önal katılmışlardır) ve Bölge Halkı ile geliştirilen Danışma Meclis'inde konu sonuçlanarak Mart 2003'te belge haline getirilmiştir.
Projelendirme, uygulama ve işletme sürecinde ortaklararası ilişkiyi biçimlendiren ve bir geniş katılım mekanizması öneren "Stratejik Yönetim Projesi", artık ortaklardan Büyükşehir Belediyesinin ve İETT'nin etkinliğini beklemektedir.
Danışma Kurulu 1. Toplantısı:
Stratejik Yönetim Projesi kabullerine göre oluşturulmaya çalışılan Danışma Kurulu ilk toplantısını 14.10.2003 günü; Prof. Dr. Ülkü Azrak (İdare Hukuku), Prof. Dr. Afife Batur (İTÜ Proje Danışmanı), Prof. Hüsamettin Koçan (MÜ Güzel Sanatlar Fak. Dekanı), Mimar Levent Ersun (Kadıköy Belediyesi Eski Başkan Yard.), Kubilay Önal (Mimarlar Odası İst. BK Şubesi) ve Gazhane Gönüllülerinden 6 kişilik bir katılımla yapmıştır.
Bu toplantıda:
- Gazhane Çevre Gönüllülerinin teknik ve estetik konularda destek isteği, tıkanmış konularda önünün açılması talebinde bulunması,
- Projenin geleceğinin yerel seçimler sonrasına bırakıldığı, bu veriye göre davranılması,
- İETT'nin Koruma Kurulu kararını kaldırmak için dava açması konusu, ihale sürecinin tıkanmasının nedenleri, proje salonlarının kapasitesi konusunda Belediye'nin olumsuz bir yaklaşımı olması nedeniyle sürecin tıkandığı, bu sorunun aşılması gereği,
- 2002 ve 2003 yıllarında yapılan iki Gazhane şenliği ile ilgili dia gösterisi bilgilenmesi,1996'dan beri yapılan amatör şenliklerden daha profesyonel şenliklere gidilmesi gereği,
- Kamuoyunu etkilemek için araçların, yaratıcı potansiyelin ortaya çıkarılması, projenin iyi tanıtılması konularında,
İlk görüşmeler yapılmış ve bu çerçevenin 2. toplantıda somutlanması önerilmiştir.
Danışma Kurulu 2. Toplantısı:
Danışma Kurulu ikinci toplantısını 20.12.2003 tarihinde Hüsamettin Koçan, Nilüfer Ergun (MÜ Güzel Sanatlar Fakültesi), Afife Batur, Yıldız Salman (İTÜ Mimarlık Fakültesi), Sami Caner, Teri Sisa (Borusan), Kubilay Önal (Mimarlar Odası İstanbul BK Şubesi), Nesrin Uçar, İnci Orgun, Şeref Özdemir, Işık Demirtaş, Fatma Çaynak, Necla Dondurmacı (Gazhane Çevre Gönüllüsü) katılımlarıyla yapmıştır.
Bu toplantıda:
- Önümüzdeki sürecin üç aşamalı olarak (hazırlıklar, ihale, uygulama) planlanması,
- Mayıs ayında yapılacak teması bir profesyonel şenlik/etkinlikle birlikte yaz aylarını içeren geçici aylık etkinliklerin sürekliliğinin sağlanması, bu etkinlikler için geçici alan düzenlemesinin yapılması ve programının hazırlanması,
- Yerel Seçimler dolayısıyla siyasi partilere konu ile ilgili bir dosya hazırlanması,
- Halkla ilişkiler konusunda profesyonel destek istenmesi konuları geliştirilerek
13.01.2004 tarihinde yapılacak, 3. Danışma Kurulu toplantısına getirilip değerlendirilecektir. Bu toplantıdan önce 12.01.2004'de Gazhane alanı bu amaçla gezilecektir.
Önümüzdeki dönemde Gazhane ile ilgili olumlu kararların alınabileceği görülüyor. Belki de bir ilki başaracak olan Gazhane Çevre Gönüllüleri ve bölge halkına bu konudaki desteğimiz gelecekte de sürecektir.