Değerli meslektaşlarımız,

Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi 38. Genel Kurulu'nda 37. Dönemin çalışmalarını etraflıca değerlendirme olanağı bulacağız. Ayrıca, mimarlık ortamımızın konularını, mesleğimizin ulusal ve uluslararası düzeydeki gelişmelerini, kentlerimizi, tarihsel ve doğal çevremizi derinden etkileyen meslek politikalarını, siz değerli meslektaşlarımızla kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi ve geleceğin hedeflerini ve ilkelerini yeniden belirlemeyi amaçlamaktayız.
37. Döneme, küreselleşme olgusu bağlamında AB - GATS sürecinin meslek alanımıza etkileri, mesleğimizin birikmiş konuları ve sorunları, UIA 2005 İstanbul Kongresi'nin hazırlıkları, ekonomik kriz, genel seçimler koşullarında ve öncelikli çalışma gündemleriyle başlamıştık. Şube 37. Genel Kurulu'nda, dönemin her bakımdan "zorlu bir dönem" olacağı ortak tespiti yapılmıştı. Dönem içersinde, 11 Eylül saldırısı ve 9 Nisan 2003'de Irak'ın hegomonyal güç tarafından işgal edilmesi, küresel düzeyde yoğun krizin, ülkemize ve mesleğimize olumsuz etkilerini de birlikte yaşadık. Şube'nin öncelikli gündem konularıyla birlikte, rutin çalışmalarının geliştirilerek sürdürülmesi, geleceğe dönük çalışma hedeflerinin de gözetilmesi gerekiyordu, şüphesiz.
Öncelikle "zorlu bir döneme denk düşen bir çalışma"nın ve anlayışın organize edilmesini hedefledik. Bunda meslektaşlarımızın yakın ilgisini ve desteğini aldığımızı, başarılarda çok büyük payı olduğunu ifade etmek isterim. Çalışmalarımızı pek çok üyemizle olduğu gibi, mimarlığa, kente, kentli haklarına, çevreye karşı duyarlı, demokrasiden ve barıştan yana olan kurum, kuruluş, demokratik kitle ve sivil toplum örgütlerine, inisiyatif ve kişilerle işbirliği ve dayanışma içersinde gerçekleştirdik. Gösterdikleri örnek dayanışma ve işbirliğinden dolayı kendilerine teşekkür ediyoruz.
Genel Kurul, Danışma Kurulları ve sürdürülen Oda çalışmaları ışığında hazırladığımız çalışma programımızı 2 temel davranış çerçevesinde yürüttük;
1 - Saygın bir mimarlık ortamının yaratılması, mesleğimizin geliştirilmesi, "topluma, kente ve çevreye karşı sorumluluklarımız"ın yerine getirilmesi yönündeki çalışmalarımızı sizlerden aldığımız "kamu ve toplum yararı yönünde çalışma" yetkisine dayanarak, ödün vermeden gerçekleştirmeye çalıştık.
2 - Küreselleşme olgusu bağlamında; Avrupa Birliği Uyum Yasaları'nın getirdiği düzenlemeler ve ülkemizin altına imza attığı GATS hükümlerinin adım adım yürürlüğe sokulması sürecinde "teslimiyetçi" politikalar yerine; "mimarlığın evrensel değerleri ve ülke mimarlığımızın özgün koşullarının öne çıkarılması" kapsamında çalışmalarımızı ve önerilerimizi meslek ortamımıza, hükümetlere ve UIA ve ACE nezdinde uluslararası düzleme taşımaya çalıştık.
Çalışma anlayışı, hedefler ve temel davranış bütünlüğü kapsamında, dönem içinde yaptığımız ve sunmaya çalışacağımız program aksları ve belli başlı çalışmaların sizlere genel anlamda yeterli bilgi ve değerlendirme olanağı sağlayacağını umuyorum.

Mali yapılanmada yapısal dönüşüm;
Dönem başında ilk yaptığımız iş, Şube'deki mali krizin aşılması için tasarruf tedbirleri dahil olmak üzere bir kısım köklü önlemler alınması oldu. Profesyonel kadrolarda mali koşullar ve öncelikler bakımından düzenlemeler yapıldı. Giderlerde sınırlamalara gidildi; uçakla seyahat çok zorunlu olması dışında kaldırıldı. Mevcut gelir kaynaklarının rasyonel kullanımıyla birlikte, yeni gelir kaynakları yaratılması ve Oda asli gelirleri olan birikmiş üye aidatlarının toplanması yönünde yapısal değişikliklere gidildi. Her şeyden önemlisi tüm düzenlemeler Oda çalışanlarının ve üyelerimizin özveri ve dayanışmasıyla gerçekleştirilmesidir. Bugün, merkeze borcu olmayan, çalışmalarını rahatlıkla yürütebilecek ve gelecek hedeflerini gerçekleştirmeye hazır bir mali yapılanma devredilmektedir.

Kente ve çevreye sahip çıkma mücadelesi;
Odamızın öteden beri mimarlığın, kentin ve çevrenin korunması yönündeki kentsel yağmaya karşı tavrını devam ettirdik. Geçmişte açılan hukuk davaları takip edildi. Yeni kent suçu niteliğindeki girişimlere ve şehircilik ilkelerine aykırı plan vb. düzenlemelere karşı diğer mesleki disiplinlerle ve sivil inisiyatiflerle birlikte davalar açıldı. Kente ve çevreye karşı duyarlı kesimlerle kamuoyu baskısı oluşturulmaya çalışıldı. Bu bağlamda; Moda Sahil Yolu'nun, Beşiktaş Planları'nın, ve Su Toplama Havzaları Koruma Yönetmeliği'nin bazı maddelerinin iptaline ilişkin davalar açıldı. Formula 1 ve bazı planlara itirazlar yapıldı ve süreç izlenmektedir. "3.Boğaz köprüsü girişimine karşı Raylı Tüp Geçişi" toplum duyarlı kesimleriyle birlikte savunuldu. Çalışmalarda ÇED Danışma Kurulu raporlarıyla çok değerli katkılar sağlamıştır.
Kentin ve çevrenin korunması için açılan dava ve etkinliklerin dışında, İstanbul'un Su Toplama Havzaları'nın hukukunu ortaya koyacak "İstanbul ve Su" konulu sempozyum düzenlenmiştir. Dünyanın susuzlukla karşı karşıya olduğu, buna karşın su kaynaklarının hızla kirlendiği, milyonlarca insanın kirli suya dayalı hastalıklardan öldüğü Birleşmiş Milletler tarafından açıklanmaktadır. Gelecekte petrol savaşları yerine su savaşlarının çıkmasının çok büyük bir olasılık olduğu üzerinde durulmaktadır. Durum böyleyken, su kaynaklarını kötü kullanan ülkeler arasında ilk sıralarda olmamıza rağmen, rant baskısıyla havzalar yapılaşma tehdidiyle karşı karşıyadır. Sempozyum, havzaların ve su kaynakların yağmalanmasına dur demenin adı olmuştur aynı zamanda.

Yasama sürecine katkı;
Hükümetin 1.derecede doğal SİT alanlarını imara açma, Orman yasasının 2.b maddesi kapsamında bulunan alanların işgalcilere satışı, imar affı, kıyıların yapılaşmaya açılması vb. kentsel, tarihsel ve doğal varlıklarımızın yağmalanmasıyla sonuçlanacak düzenlemelere karşı çalışmalar yapıldı.
Yapı Denetimi Yasası, Yerel Yönetimler Yasa Tasarısı, Kamu Yönetimi Yasa Tasarısı, İhale yasası, YÖK Yasası, Koruma Kurulları'nın yeniden yapılandırılması, Bilirkişilik, Ekspertizlik, Hakemlik düzeni vb. konularda öneriler hazırlanarak, ilgili kurumlara ve kamuoyuna duyuruldu.

Deprem çalışmaları;
17 Ağustos 1999 Büyük Marmara Depremi sonrası Şube'de başlayan deprem çalışmaları, bu dönemde de sürdürülmüştür. Kentsel rehabilitasyon ve depreme hazırlık bakımından önemli bir adımı oluşturan İstanbul Deprem Master Planı çalışmaları izlendi, atölye çalışmaları gerçekleştirildi ve plan nihai raporuna yansıyan katkılar sağlandı. Master Plan'ın amacına uygun gerçekleşmesi, sorunlarının giderilmesi, sürecin izlenmesi ve ortak çalışmalar gerçekleştirilmesi yönünde çalışmalar yürütülmektedir. Gelecek dönemde yeni koşullara göre afet çalışmalarının yapılandırılması gerekmektedir.

SMGP (Sürekli Mesleki Gelişim Programı);
Geleceğe yönelik en önemli çalışmalardan biri SMGP (Sürekli Mesleki Gelişim Programı) çalışmalarıdır. Kalıcı ve nitelikli bir eğitim sürecinin adımları sekreterliğini yürüttüğümüz Mimarlık ve Eğitim Kurultayı önerileri paralelinde atılmıştır. Dönemimizde bilirkişilik ile ilgili 4 seminer gerçekleştirilmiş ve 205 üyemize katılım belgesi verilmiştir.
SMGP'nın kurumsallaşması, tamamlanma aşamasında olan sicil düzeni içersinde değerlendirmeye esas olacak şekilde yer almasının sağlanması hedeflenmektedir.

UIA 2005 İstanbul Kongresi hazırlıkları ;
Temmuz 2005'de yapılacak olan Kongre ile ilgili hazırlık çalışmaları çerçevesinde, gelişmeler üyelerimize duyuruldu. Eşgüdüm komitesi çalışmalarına katılım sağlanarak Şube yaklaşımları aktarıldı. Şube önerileri MYK ve Organizasyon Komitesi'ne iletildi. Şube çalışmaları, 2005'e hazırlık ve ürünlerin Kongre ortamına taşınması anlayışı içersinde gerçekleştirilmiştir.
Son olarak, Teknik Kongre'mizin konusunu 2005 Kongre temasını dikkate alarak "Yaşanılır Kentler - Yaşanılır İstanbul" olarak belirledik.

Uluslararası ilişkilerde kurumsallaşma ve proje dönemi;
Uluslararası ilişkileri, Türkiye'nin uluslararası ilişkilerinin İstanbul üzerinden gerçekleşmesi ve küreselleşme koşullarında uluslararası ilişkilerin yoğunluğunun ve öneminin artması üzerine hem öncelikli konumuz hem de geleceğe yönelik çalışmalarımızdan önemli biri olarak ele aldık. UIA ve ACE toplantılarına katılım sağlandı ve mesleğimizin konularını içeren belgeler hızlı bir şekilde meslek ortamımıza taşınmaya çalışıldı ve bu konularda Genel Merkez'e yardımcı olundu. Dış İlişkiler Komitemiz aracılığıyla çalışmalar yapılarak;
- Balkan Mimarlık örgütleri dayanışması temelinde Sofya Mimarlar Birliği ile Protokol yapıldı.
- Karadeniz'e kıyısı olan mimarlık örgütleri dayanışması temelinde Varna Mimarlar Birliği ile protokol yapıldı. Protokole bağlı olarak karşılıklı sergiler gerçekleştirildi.
- Gürcistan'da yapılan Karadeniz ve bir kısım Kafkas ülke mimarlık örgütlerinin katıldığı toplantıya katılım sağlandı.

Oda'ya yakışan "tarihsel bir mekân";
Dönemin öncelikli konularından olan Yıldız Sarayı Dış Karakol Binası'nın tahsis süresinin uzatılmasıydı. Ocak 2005'de kullanım süresi dolmaktaydı. Kullanım sürenin uzatılması çalışmaları sonucu, kullanım süresi 2050 yılına kadar uzatıldı. Hem Şube'nin kalıcı mekân sorunu, hem de UIA 2005'e yakışır tarihsel bir mekânda çalışmaların sürdürülmesi Kültür Bakanlığı ile yapılan protokolle bağıtlandı.

Yapı malzemelerinde yeni ve büyük adımlar atıldı;
I. Ulusal Yapı Malzemeleri Kongre ve Sergisi başarıyla gerçekleştirildi. Çok sayıda bildiri başvurusunun yapıldığı ve ancak bir kısmının sunulma olanağı bulunduğu Kongre'de; uzman, akademisyen, meslektaşımız ile yapı malzemeleri üreticileri ve tüketicilerin buluşması sağlandı. Nitelikli yapı malzemeleri üretimi, malzeme alanındaki yeni gelişmeler sağlıklı mekânlar, yaşanılır kentler ve ekolojik değerler bağlamında değerlendirildi. Mimarlığa, sektöre ve tüketiciye katkı sağlamak bakımından yapı malzemeleri alanına farklı bir sayfa açıldı. Ekim 2004'de yapılacak olan II.'sinin hazırlıkları tamamlanmak üzere, şimdiden uzman ve akademisyenlerin çok sayıda bildiri ile katılmaları bizleri gururlandırıyor.
Aynı şekilde komitemiz tarafından Yapı Malzemeleri Katalogu emsallerini geride bırakacak şekilde başarıyla çıkarılıyor. Bu yıl öncekilerden farklı olarak, İngilizce ve Rusça kataloglar hazırlandı.Yapı Malzemeleri Komitemiz tarafından başarıyla çalışmalar sürdürülmektedir.
Komitemizin Bilim kurulu Başkanı ve Kongre'nin gerçekleştirilmesinde çok büyük emeği geçen ve Kongre'nin ardından başarının kıvancının duyumsandığı Oda'da yapılan toplantıda kaybettiğimiz Prof. Dr. Nihat Toydemir hocamızı saygıyla anıyoruz.

Bu vesileyle, dönem içersinde kaybettiğimiz Müslüm Kaptan ve Memik Yapıcı arkadaşımızı, geçmiş değerli Oda yöneticilerimiz Engin Omacan ve Yılmaz İnkaya'yı, Utarit İzgi hocamızı ve kaybettiğimiz tüm meslektaşlarımızı bir kez daha saygıyla anıyoruz.

Altyapıda devrim;
E-Oda projesi Şube'de başlatılmış ve merkez düzeyinde ortaklaşa çalışmalar devam etmektedir. Web sayfası amaca uygun yeniden tasarlandı. Güncelleme işlemleri yapılmaya başlandı. Üyelerimize mail adresleri yoluyla internet üzerinden bilgi akışı hızlandırılmıştır.

Şube yayınları düzenli hale gelmiş ve dağıtım organizasyonu yeniden düzenlenmiştir. Mimarlara Mektup, her ay 10.000 üyemize, mimar.ist ise 3 ayda bir 7.000 üyemize düzenli olarak gönderilmektedir. Diğer yayınlarımız;
- Seminer, Toplantı, Etkinlik Kitapları
- Sözlü Tarih Dizisi,
- Dünya Ülkelerinde Meslek Pratiği Dizisi,
- Uluslararası Politika ve Kavramlar Dizisi
- Ajanda,
- Yapı Malzemeleri Katalogu,
ise Oda'dan bedelsiz olarak üyelerimize verilmektedir.

Şener Özler Arşiv ve Dokümantasyon Merkezi, amaca ve gereksinimlere göre yeniden düzenlendi. Net ve bilgisayar ortamı ile ilişkisinin kurulması için çalışmalar yürütülmektedir. Odamızın hazine değerindeki çalışmalarının belgelerinin klasörlerden net ortamına taşınması ve üyelerimizin bilgilerine sunulması hedeflenmektedir.

Üye Sicil Düzeni çalışmaları ile serbest, ücretli, kamuda veya akademisyen olarak mimarlık mesleğini sürdüren üyelerimizin mesleki deneyimlerini belgelemek, kayıt altına almak için yeni bir düzen oluşturmaktayız. Mesleki deneyimlerin değerlendirilebilir veriler olarak üyelerimizin mesleki yaşamlarına katkı sağlanması, telif haklarının güvence altına alınmasını hedeflemekteyiz.

MBÇK'da kurumsallaşma;
Eğitim Kültür Araştırma (EKA) Mesleki Bilimsel Çalışma Kurulu çalışmaları, MBÇK'ların kurumsallaşması bakımından bu dönem bir ilki gerçekleştirdi. EKA'nın program esaslı çalışması, Yönetim Kurulu ile ilişkisi, etkinliklerin planlanması, katılım ve sürekliliğinin sağlanması, etkinliklerin yayına dönüşmesi bakımından MBÇK'lara örnek oluşturabilecek niteliktedir.
EKA tarafından başarıyla sürdürülen çalışmalarla; dünya ülkelerinde mimarlık pratiği, uluslararası politika ve kavramlar, AB/GATS sürecine ilişkin bilgilenme ve değerlendirme süreci, Anadolu'nun kültürel mirasının envanterinin ortaya konması vb. konularda durum tespiti ve geleceğe ilişkin bir değerlendirme / tartışma ortamı yaratılmaktadır. Ortak tartışma, ortak kavramlar, değerlendirme bütünselliğinin oluşması paralelinde çalışma programımızın hedeflediği "gelecek perspektifi"nin ortaya konmasına katkı sağlanmaktadır.

Diğer etkinlikler;
11 Eylül saldırısı ile başlayan süreç ve sonrası Irak'ın dünyanın gözü önünde işgal edildi. Binlerce insan katledildi ya da yaralandı. Evsiz-yurtsuz kaldı. Tarihsel Mezopotamya'nın kültür varlıkları bombalanarak tahrip edildi ve yağmalandı. Bu barbarlık karşısında; Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi olarak, savaşa karşı barıştan yana tavrımızı kamuoyu ile paylaşmaya çalıştık. Barış Girişimi çerçevesinde "Gücün terörüne de, terörün gücüne de karşıyız" diyerek teröre karşı tutum takındık.

Gelenekleşmiş Fotoğraf Yarışması ve Sergisi, Kent Suçları sergisi düzenlenmiştir. Ayrıca sergiler, seminerler, konferanslar, toplantılar ve etkinlikler düzenlenmiştir.

Diğer komite, komisyon çalışmaları, Danışma Kurulu ve Bölge toplantılarıyla ilgili açıklamalar ve tüm çalışmalarla ilgili ekler ve belgeler Çalışma Raporu'nda sunulmuştur.

Şube çalışmaları Büyükkent Bölge Temsilciliklerimizle dayanışma içersinde gerçekleştirilmiştir; gösterdikleri dayanışma ve işbirliğinden dolayı yönetim kurullarına teşekkür ediyoruz. Diğer Temsilciliklerimizin Şube etkinliklerine daha fazla katılmaları ve ortak program ve etkinlik temelinde çalışmalarda yer almalarının sağlanması gerekiyor.

38.dönemde;
- Türkiye'nin yeniden yapılandırılması çerçevesinde; Kamunun, yerel yönetimlerin, mesleğimizin, giderek meslek kuruluşlarının yeniden yapılandırılmasının gündemde olması,
- Her alanda izlenen "müşteri- tüccar siyaseti" sonucu; doğal ve tarihsel SİT'ler, orman alanları, kıyılar, ulusal kaynaklarımız ve varlıklarımızın yoğun ve kapsamlı bir yağmalanma süreci ile karşı karşıya olması,
- Türkiye mimarlığının gururu UIA 2005 İstanbul Kongresi'nin bu dönemde gerçekleştirilecek olması,
- Mimarlar Odası'nın kuruluşunun 2004'de 50. yılı olması,
- GATS'ın 2005 yılında bütün hükümleriyle ülkemizde yürürlüğe girecek olması,
çalışma dönemine her bakımdan "tarihsel" bir nitelik kazandırmaktadır. Zira "Tarihsel Dönem"e denk düşen çalışmaların ve anlayışın gerçekleşmesi için doğal olarak bir hazırlık süreci yaşanması gerekirdi. 37.dönemin çalışmalarını, aynı zamanda 38. dönemin çalışmaları, öncelikleri, hedefleri ve en önemlisi "tarihsel" niteliğine uygun hazırlıkları içerecek şekilde gerçekleştirilmeye çalıştık.

Bir ön sunuş olarak uzun sayılabilecek bir açıklamaya rağmen çalışmalarımızın bir bölümünü genel olarak ifade edebildim. Diğer sunuşlarımızda ve Çalışma Raporumuzda daha ayrıntılı bilgi ve belgeler bulunmaktadır.
Çalışmalarımızı siz değerli üyelerimizle birlikte eleştiri / özeleştiri süzgecinden geçirmek, değerlendirmelerin Oda çalışmalarına ışık tutması, yol göstermesi ve "mimarlığın topluma, kente ve çevreye karşı sorumluluklarına" birlikte omuz vermemize neden olmasını diliyorum.

Yönetim Kurulumuz adına Genel Kurul'umuzun başarılı olmasını diler, saygılar sunarım.

EYÜP MUHCU
Mimarlar Odası
İstanbul Büyükkent Şubesi
Yönetim Kurulu Başkanı